Moja kwa moja , Iran: Hormuz kufunguliwa ndani ya siku mbili iwapo Marekani itatimiza masharti yake

Moja kwa moja

Na Mariam Mjahid

1. Dakika 7 zilizopitaUrusi na Ukraine zakumbwa na mashambulizi ya kimtandao

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Programu za tahadhari za dharura nchini Ukraine na Urusi zimedukuliwa katika mashambulizi ya kimtandao, kwa mujibu wa taarifa kutoka pande zote mbili.

   Ujumbe wa kupotosha uliotumwa kupitia programu ya tahadhari ya dharura ya Urusi uliwaonya watumiaji kuwa vichwa vya silaha za nyuklia vilivyofungwa kwenye ndege zisizo na rubani aina ya P1-Sun za Ukraine vilikuwa vimerushwa kuelekea maeneo yote ya Urusi.

   Ujumbe huo ulianza kwa kuwaambia wakazi kuwa kulikuwa na hatari ya kushambuliwa, kabla ya kuwataka kujipatia chakula cha kutosha kwa wiki tatu na kujificha.

   Wakati huo huo, Kituo cha Mawasiliano ya Kimkakati cha Ukraine kimeilaumu Urusi kwa kudukua programu ya tahadhari ya mashambulizi ya anga nchini humo.

   Katika ujumbe kiliochapisha kwenye mtandao wa X, kituo hicho kilichapisha picha za baadhi ya jumbe zisizo za kawaida zilizoonekana kwenye programu hiyo na kuwaonya wakazi wazipuuze.

   Kituo hicho pia kilisema mojawapo ya jumbe hizo ilikuwa imeandikwa kwa lugha ya Kirusi na ilihusu silaha aina ya Oreshnik.

   Saa chache baadaye, Moscow nayo ilitangaza kuwa programu yake ya tahadhari za dharura ilikuwa imeshambuliwa katika tukio ililolitaja kuwa shambulizi kubwa la kimtandao. Hata hivyo, haikubainisha mara moja ni nani aliyekuwa nyuma ya shambulizi hilo.

   Jumbe hizo za uongo zilitumwa dakika chache kabla ya kumalizika kwa makubaliano ya kusitisha mapigano katika mji wa Oleshky, ulio mstari wa mbele nchini Ukraine na ambao umekuwa chini ya udhibiti wa Urusi tangu mwaka 2022.

   Makubaliano hayo ya nadra ya kusitisha mapigano kwa siku sita yaliwezesha mamia ya watu kuondoka katika mji huo. Makubaliano hayo yalifikiwa kwa usaidizi wa Mke wa Rais wa Marekani, Melania Trump, na Papa Leo wa 14.

   Huo ulikuwa muda mrefu zaidi ambao usitishaji mapigano ulikuwa umedumu tangu Urusi ilipoanzisha uvamizi wake kamili nchini Ukraine.

2. Dakika 52 zilizopitaUrusi yaanza majadiliano ya kujenga mitambo ya nyuklia katika nchi nne za Afrika

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Urusi inafanya mazungumzo na Uganda, Ghana, Ethiopia na Misri kuhusu uwezekano wa kujenga mitambo mikubwa ya kuzalisha umeme kwa kutumia nishati ya nyuklia, kwa mujibu wa mkuu wa shirika la serikali la nishati ya nyuklia la nchi hiyo, Rosatom.

   Mkurugenzi Mkuu wa Rosatom, Alexei Likhachev, amesema Urusi iko tayari kushirikiana na nchi za Afrika kuanzisha mitambo ya nyuklia yenye ukubwa na mifumo mbalimbali, kulingana na mahitaji ya kila nchi.

   Akizungumza Ijumaa, Likhachev alisema ushirikiano huo haujafungamanishwa na mradi mmoja wa aina moja, bali unazingatia mazingira na mahitaji mahususi ya kila nchi.

   “Ushirikiano wetu umejengwa katika msingi kwamba Afrika ina nchi zenye mahitaji na mazingira tofauti. Kwa hiyo, tunafuata mkakati maalumu kwa kila nchi, ambao hauishii katika mradi mmoja pekee,” alisema.

   Ushirikiano katika sekta ya nishati ya nyuklia ulikuwa miongoni mwa masuala yaliyojadiliwa katika Mkutano wa Urusi na Afrika uliofanyika mjini Moscow wiki jana.

   Mkutano huo uliwakutanisha wawakilishi kutoka takribani nchi 50 za Afrika, wakiwemo wakuu wa nchi na serikali.

   Jukwaa hilo, lililoanzishwa mwaka 2019, ni sehemu ya juhudi za Urusi za kuimarisha uhusiano wake wa kisiasa na kiuchumi na nchi za Afrika.

   Baada ya mkutano huo, Rais wa Urusi, Vladimir Putin, amesema nchi za Afrika zimeonyesha nia kubwa ya kushirikiana na Urusi katika ujenzi wa mitambo ya kuzalisha nishati ya nyuklia, teknolojia ndogo za nyuklia na matumizi ya teknolojia hiyo katika sekta za tiba na kilimo.

   Soma Pia:

   Je, Tanzania iko tayari kwa umeme wa nyuklia?

   Urani ni nini na inatumika vipi kuunda silaha za nyuklia na uzalishaji wa nishati?

3. Saa 1 iliyopitaWatu tisa wafariki dunia baada ya ndege kuanguka Florida

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Ndege ya kibinafsi iliyokuwa imewabeba watu tisa imeanguka katika eneo la Palm Beach, jimbo la Florida nchini Marekani, na kusababisha vifo vya wote waliokuwamo ndani yake.

   Ajali hiyo ilitokea Jumapili jioni, Novemba Mosi, umbali wa takribani kilomita 12 kutoka katika makazi ya mapumziko ya Mar-a-Lago yanayomilikiwa na Rais Donald Trump. Mamlaka zimeitaja ajali hiyo kuwa ya kutisha.

   Utambulisho wa abiria waliokuwa ndani ya ndege hiyo bado haujatangazwa rasmi. Ndege hiyo, inayoripotiwa kuwa aina ya Learjet 60, ilikuwa ikisafiri kutoka jimbo la Texas kuelekea Bahamas.

   Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Marekani (FAA) imesema imetuma timu ya wataalamu katika eneo la ajali kuchunguza chanzo chake.

   Picha zilizochukuliwa katika eneo la tukio zinaonyesha mabaki ya ndege yaliyoteketea kwa moto pamoja na shimo lililotokana na athari za kugonga ardhi.

   Ripoti za vyombo vya habari vya Marekani pamoja na uchambuzi wa takwimu za safari ya ndege zinaashiria kuwa ndege hiyo ilikuwa ikipoteza mwinuko kwa kasi ya mamia ya futi kwa sekunde kabla ya kuanguka.

   Video ambayo haijathibitishwa, iliyosambazwa kwenye mitandao ya kijamii na inayoonekana kurekodiwa na kamera ya gari, inaonyesha wakati ndege hiyo ilipoanguka. Katika video hiyo, magari yanaonekana yakipita kwenye barabara ya makazi katika viunga vya mji, kabla ndege hiyo haijaanguka kwa ghafla ikiwa imeelekeza pua yake chini. Mlipuko mkubwa unafuata, huku moto na vipande vya mabaki vikirushwa hewani.

   Akizungumza na waandishi wa habari katika mkutano ulioitishwa baada ya ajali hiyo, Gavana wa Florida, Ron DeSantis, amesema video hiyo inashtua.

   “Unapoitazama video hii, kwa kweli inashtua sana. Ni kana kwamba kombora linashuka kutoka angani, kisha kunatokea mlipuko mkubwa na vipande vya mabaki kurushwa kila upande,” alisema DeSantis.

   Soma Pia:

   Ndege 5 za kivita zenye kasi zaidi Afrika Mashariki

   Jinsi kunguni alivyosababisha kusimamishwa kwa safari za ndege za kimataifa

4. Saa 1 iliyopitaTetesi za soka Jumatatu: Man Utd yammezea mate Balde wa Barcelona

   

   Chanzo cha picha, Getty Images

   Beki wa kushoto wa Barcelona, Alejandro Balde, huenda akaondoka klabuni hapo katika dirisha la usajili la Januari, hatua inayoweza kuipa Manchester United nafasi ya kumsajili mchezaji huyo mwenye umri wa miaka 23, ambaye pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Hispania. (Record, via Marca - in Portuguese)

   Manchester United imeonyesha kuvutiwa naye. Iwapo Balde ataondoka Barcelona, huenda klabu hiyo ya La Liga ikapata nafasi ya kumsajili beki wa Argentina, Lisandro Martinez, mwenye umri wa miaka 28, kutoka Manchester United. (Mirror)

   Liverpool imewaorodhesha beki wa kati wa Nottingham Forest, Murillo, mwenye umri wa miaka 24, kutoka Brazil, na Nico Schlotterbeck wa Borussia Dortmund, mwenye umri wa miaka 26, kutoka Ujerumani, kama wachezaji wanaoweza kuchukua nafasi ya nahodha wake Virgil van Dijk, mwenye umri wa miaka 35, kutoka Uholanzi. (Caught Offside)

   Manchester United huenda ikamuuza kiungo wa kati Bruno Fernandes, mwenye umri wa miaka 32, kutoka Ureno, badala ya kumruhusu kuondoka bure mkataba wake utakapomalizika majira ya kiangazi mwakani.(Mail - subscription required)

   Real Madrid inamfuatilia kipa wa Brighton, Bart Verbruggen, mwenye umri wa miaka 24, kutoka Uholanzi, kama mrithi wa baadaye wa Thibaut Courtois, mwenye umri wa miaka 34, kutoka Ubelgiji. (Fichajes - in Spanish)

   Mshambuliaji wa Manchester United, Marcus Rashford, mwenye umri wa miaka 29, huenda akatafuta kuondoka klabuni hapo iwapo hatapewa nafasi ya kucheza mara kwa mara baada ya kurejea kutoka kwenye jeraha. (Football Insider)

   Tottenham bado inavutiwa na kiungo wa Nottingham Forest, Morgan Gibbs-White, mwenye umri wa miaka 26, kutoka England, na huenda ikawasilisha ofa ya kumsajili katika dirisha la Januari.(Football Insider)

   Barcelona na Real Madrid zinaendelea kumuwania beki wa kulia wa Tottenham na timu ya taifa ya Hispania, Pedro Porro, mwenye umri wa miaka 27.Bei ya pauni milioni 62 inayotajwa na Tottenham haijaonekana kuzizuia klabu hizo. (Sport - in Spanish)

   Mshambuliaji wa Monaco, Folarin Balogun, mwenye umri wa miaka 25, kutoka Marekani, huenda akaondoka klabuni hapo Januari. Manchester United ni miongoni mwa klabu zinazotajwa kuwa zinaweza kumsajili. (Teamtalk)

   Arsenal inakabiliwa na ushindani kutoka AC Milan, Aston Villa na Roma katika jitihada za kumsajili mshambuliaji wa Real Madrid, Endrick, mwenye umri wa miaka 20, kutoka Brazil. (Calcio Mercato - in Italian)

   Tottenham, Manchester City na Manchester United ni miongoni mwa klabu zinazomfuatilia beki wa Villarreal, Alex Freeman, mwenye umri wa miaka 22, kutoka Marekani.(Football Insider)

   Soma pia:

   Harry Kane mshindi tuzo ya Ballon d'Or 2026

   Je, Manchester City wana nafasi yoyote ya kushinda rufaa yao?

5. Saa 2 zilizopitaKaka wa Tundu Lissu kuzikwa baada ya hukumu ya kesi ya uhaini

   

   Chanzo cha picha, Mitandaoni

   Mazishi ya Alute Mughwai Lissu, kaka yake Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema), Tundu Lissu, yameahirishwa hadi baada ya Novemba 6, 2026, siku ambayo ndugu yao anatarajiwa kusomewa hukumu katika kesi ya uhaini inayomkabili.

   Familia imeamua kusogeza mbele mazishi hayo ili wanafamilia wapate fursa ya kufika Dar es Salaam kuhudhuria usomaji wa hukumu hiyo katika Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam.

   Dk. Vincent, ambaye ni mmoja wa ndugu wa familia hiyo, amesema wamekubaliana kufanya mazishi baada ya tukio hilo muhimu, akieleza kuwa wanataka kwanza kuwa pamoja wakati wa kusikiliza hukumu ya ndugu yao.

   “Tumepanga mazishi ya kaka Alute yatafanyika Singida. Tunatarajia tutasukuma mbele mazishi ili Ijumaa (Novemba 6, 2026), wanafamilia tuweze kuwepo Dar es Salaam kuhudhuria hukumu ya kesi ya ndugu yetu Tundu,” amesema.

   Alute alikuwa akiugua kwa muda mrefu. Katika siku zake za mwisho, alilazwa katika Hospitali ya Selian jijini Arusha, hali yake ilizidi kuwa mbaya kuanzia juzi kabla ya kufariki dunia Jumamosi usiku.

   Mazishi yake yanatarajiwa kufanyika katika kijiji cha Mahambe, Wilaya ya Ikungi, mkoani Singida, baada ya familia kushiriki katika usomaji wa hukumu ya kesi ya Tundu Lissu.

   Lissu amekuwa mahabusu tangu Aprili mwaka 2025, akikabiliwa na shtaka la uhaini. Hukumu ya kesi hiyo inatarajiwa kutolewa Novemba 6, 2026.

   Unaweza kusoma;

   Kesi 5 za wanasiasa Afrika zilizochukua miaka mingi kuamuliwa

   Wanasiasa 7 barani Afrika wanaokabiliwa na mashtaka ya uhaini

6. Saa 2 zilizopitaIran: Hormuz kufunguliwa ndani ya siku mbili iwapo Marekani itatimiza masharti yake

   

   Chanzo cha picha, Reuters

   Katika mahojiano na kituo cha televisheni cha Al Jazeera, Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araqchi, amesema kuwa mpango wa siku saba uliopendekezwa na Iran umepunguzwa hadi siku mbili.

   Amesema iwapo Marekani itatimiza masharti ya Iran siku ya kwanza, basi Mlango Bahari wa Hormuz utafunguliwa siku inayofuata.

   Kauli za Araqchi zinakuja wakati meli kadhaa za mafuta na gesi zikishambuliwa katika Ghuba ya Uajemi. Miongoni mwa meli zilizolengwa ni moja iliyokuwa imebeba gesi ya Qatar, tukio lililolaaniwa vikali na wadau mbalimbali.

   Akizungumza Jumapili, Araqchi alisema kuwa hakukuwa na mpango wa kufanya mazungumzo ya moja kwa moja na Marekani wakati wa ziara yake.

   Alisema mashauriano kuhusu mpango huo wa siku mbili yanaendelea kati ya Iran na wapatanishi, huku pande hizo zikielekea kuutekeleza. Hata hivyo, alisisitiza kuwa bado hakuna makubaliano ya mwisho yaliyofikiwa.

   Aliongeza kuwa kufikiwa kwa maridhiano kutategemea majibu yatakayotolewa na upande wa pili kuhusu maswali yaliyowasilishwa na Iran.

   Araqchi alisisitiza tena kuwa Iran iko tayari kujilinda pamoja na kushiriki katika diplomasia.

   Alisema njia ambayo Marekani itaamua kufuata itategemea busara na uamuzi wake.

   Soma zaidi:

   Iran na Marekani zimebadili mbinu za kivita?

   Iran v Marekani: Wahamishia vita UN

7. Saa 2 zilizopitaHujambo na karibu kwa matangazo ya moja kwa moja ya 02/11/2026.