Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

urn:bbc:cps:curie:asset:d246bdac-675a-4d5a-9e28-802f1feddee1

afaanoromoo.news.live_coverage.58778503.page

Manni maree bakka bu'oota ummataa har'a Fulbaana 4, 2021 Itoophiyaa haaraan walgahiisaa jalqabaatiin Ministira Mummee waggoota ittaanan shananiif biyya bulchu muuduun bara hojiisaa eegala.

Tigraayi: Jeneraalli TPLF maqaa “Joon Medid” jedhamuun beekamani fi ajajoota olaanoo garichaa ijoo ta'an keessaa tokko kan ta'an Meejar Jeneraal Yohaannis Walda Goorgis tibbana Raayyaa Ittisa Biyyaa Itoophiyaatti harka kennatan jedhame.

Jeneraalli beekamaan TPLF loltootasaa waliin tibbana harka kennate eenyu?

Afrikaa Biyyoonni Afrikaa albuudota isaanii dheedhii biyya alaatti erguurra biyya keessatti oomishuu jalqabuun galii guddaa argamsiisuu qofa osoo hin taane carraa hojii guddaa fi teeknoloojii biyya keessa galchuufis gargaara jedhan ogeessonni.

Itoophiyaa dabalatee warshaaleen warqii biyyoonni Afrikaa ijaaraa jiran ardicha hirkattummaa jalaa baasaa?

Mootummaan Naannoo Oromiyaa, "humnoota Tsimdoo hojii diigumsa biyyaarratti bobba'antu haleellaa kanaa raawwate'' jechuun himate.

Haleellaa Arsii, aanaa Shirkaatti 'daa'imman dabalatee namoota 40 ol galaafate' hanga ammaa kan beeknu 

IJOO

Walakkeessa ji'a Fulbaanaarraa kaasee lola taasifameen karaa " Ulaa Galaanaa Mitsuwaa meeshaan waraanaa biyya giddugaleessaaf ta'uu danda'u humnoota Tigraayiif dabarfame" booji'uu isaa Itaamaajir Shuumiin Waliigalaa Humnoota Waraanaa Itoophiyaa Fiild Maarshaal Biraanuu Juulaa himan.



 "Meeshaan waraanaa biyya tokkoof gahu karaa Mitsuwaan TPLFfiif dhiyaate" to'atameera - Fiild Maarshaal Biraanuu 

Kongiresiin Federaalawaa Oromoo (KFO)n mootummaan federaalaa dhimma magaalaa Moyyaalee guyyootaaf walitti bu'iinsi keessa turte ilaalchisee "callisuu filateera" jechuun qeeqe.

KFOn walitti bu'iinsa magaalaa Moyyaalee ilaalchisuun mootummaan federalaa "callisuu filateera" jechuun qeeqe 

Itoophiyaa keessatti rakkoolee fi walitti bu'iinsa bu'uuraa yeroo dheeraaf turan mariidhaan furuuf dhaabbanni hundaa'e- Komishiniin Marii Biyyaalessaa Itoophiyaa, yeroon hojii isaa wayita biyyattiin rakkoolee waraanaa fi walitti bu'iinsaa keessa jirtutti dhumate.

Qaama kamirraayyuu walaba ta'een loogii tokko malee ijaarsa biyyaarra ture- Pirof. Masfin Ar'aayaa

Gamoon abbaa darbii 12 magaalaa guddoo Keeniyaa, Naayiroobii keessatti ijaarsarra jiru jigee namoota keessa turan danqeera.



Sababoota ijoo shan gamoon itti jiguuf

Walitti bu'iinsi magaalaa Mooyyale keessaa guyyaa lama dura eegale ammallee hin dhaabbanne. 
Jiraattonni BBC'n dubbise ammallee halkanii guyyaa dhukaasi hin dhaabbanne jedhu. Kuma kurnaniin immoo namni buqqa'aa jira.


Mooyyaleetti walitti bu'iinsi itti fufe, kumaatamni Keeniyaatti buqqa'an

Qabxiilee ijoo

Aadaa nyaata Itoophiyaa keessatti foon heddumminaan kan sooratamu yoo ta'u, gatiinsaa garuu yeroo gara yerotti dabalaa deemuun gaaffii kaasaa jira. 
Keessumaa magaalaa Finfinnee keessatti yeroo gabaabaa keessatti gatiin foonii garmalee dabale jedhamuun miidiyaa hawaasaa irratti namuu wal-harkaa fuudhee irraa dubbataa jira. 


Gatiin foonii Itoophiyaa maaliif qaalii ta'e? Daldaltoonni looniifi jiraattoonni maali jedha?

A L I Fulbaana 13, 2019  waraanni naannoon Tigraay naannolee Amaaraa fi Affaar waliin wal daangessurratti yeroo banametti, jiraattonni madaa waraana duraan waggaa lamaaf gaggeefamee fi lubbuu namoota kuma dhibbaan lakkaa'amu galaafaterraa hin dandamanne ture.

Jiraattonni magaalota Tigraay walitti bu'iinsa mudate hordofee waan jechaa jiran 

Walitti bu'iinsa daangaa waliin walqabatee tibbana godina Kibba Oromiyaa, magaalaa Moyyaaleetti humnoota nageenyaa gama daangaa Oromiyaa fi Somaaleerraan jiran gidduutti mudateen shamarreen tokko ajjeefamuu fi taatee kana hordofees mormiin magaalattii keessatti gaggeeffamuu aanga'oonni magaalaa Moyyaalee BBCtti himan.


Walitti bu'iinsa Moyyaaleetti mudaterratti hanga amma kan beeknu

Qorataa aadaa, seenaa fi Antiroopoolojii Booranaa Dr Abdullaahii Shonqoloo umrii isaanii 68tti addunyaarraa boqotan.
Abdullaahii Shonqoloo bara 1958 Magaalaa Mooyaaleetti dhalatan barnoota isaanii sadarkaa duraa achuma Mooyaaleetti barachuu addunyaa barnootaa kan jalqaban hayyuu beekamaan kun barnoota isaanitti cimuu biyya keessaa fi awurooppaatti hanga PhDtti baratanii jiriu.


Hayyuun Booranaa boqotan Dr Abdullaahii Shonqoloo maaliin yaadatamu?

Ministirri Muummee Abiy Ahmad ijaarsa wiirtuu annisaa nukilaraaf iddoowwan soddoma caalan sakatta'amaa turuu ibsuun, kanneen keessaa dhumarratti sadi filatamuu ibsaniiru.

MM Abiy iddoowwan wiirtuuwwan  nukilaraa itti ijaaraman sadi adda bahuu ibsan

Garee finciltootaa biroo torba waliin ifatti, akkasumas mootummaa Ertiraa waliin ammoo karaa ifa hin taaneen tokkummaa kan uummate humni TPLF akkamitti yeroo gabaabaa keessatti magaalota hedduu dabalatee kutaalee naannichaa harka caalu gadhiisee ba'uu danda'ee?  Kun gaaffii namoonni baayyeen gaafatanidha. 

TPLF akkamitti saffisaan of duuba deebi'uu danda'e? Itti aanee maaltu ta'uu danda'a?

Guyyoota 15 kan ta'uuf harka TPLF kan turan pirezidaantiin duraanii Bulchiinsa Yeroo naannoo Tigraay Jeneraal Taaddasaa Warradaa naannoo itti hidhamanii turanii "deeggarsa bulchiinsa naannoo" TPLF harka jiruutiin miliqanii bahuu dubbatan. 

Jeneraal Taaddasaa Warrada deeggarsa eenyuufi akkamiin TPLF harkaa akka miliqan dubbatan

Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahmad ''Ertiraan baattoo ergama badii ta'uurraa yoo of hin qusanne daafoon isaa akkaan hadhaawaa fi hammaataa ta'a,'' jechuun akeekkachiisan.

Ertiraan ergama badii ta'uurraa yoo of hin qusanne balaa hamaatu mudachuuf deema- MM Abiy

Saajiniin olaanaa duraanii humna waraanaa Ruwaandaa boodarra pireezidantii biyyattii Pool Kaagaamee qeequun beekamu biyya ollaa Yugaandaatti mataan irraa muramee argame.

Mormituun mootummaa Ruwaandaa mataan irraa muramee argame

Erga waraanni Tigraay irra deebiin ka'ee booda naannicha harka caalu kan to'ate mootummaan federaalaa, bulchiinsa abbaa imaanaa naannicha ji'oota ja'an dhufu hoogganu hundeessuu Onkoloolessa 16, 2026 ifa godhee ture.

Sirna muudamaafi hundeeffama mootummaa haaraa Addabaabaayii Masqalaatti

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

Sa'aatii 2 duraJeneraalli beekamaan TPLF loltootasaa waliin tibbana harka kennate eenyu?

26 Onkololeessa 2026Itoophiyaa dabalatee warshaaleen warqii biyyoonni Afrikaa ijaaraa jiran ardicha hirkattummaa jalaa baasaa?

26 Onkololeessa 2026Haleellaa aanaa Shirkaatti 'daa'imman dabalatee namoota 40 ol galaafate' hanga ammaa kan beeknu

26 Onkololeessa 2026IJOO

25 Onkololeessa 2026 "Meeshaan waraanaa biyya tokkoof gahu karaa Mitsuwaan TPLFfiif dhiyaate" to'atameera - Fiild Maarshaal Biraanuu

25 Onkololeessa 2026KFOn walitti bu'iinsa magaalaa Moyyaalee ilaalchisuun mootummaan federalaa "callisuu filateera" jechuun qeeqe

24 Onkololeessa 2026Qaama kamirraayyuu walaba ta'een loogii tokko malee ijaarsa biyyaarra ture- Pirof. Masfin Ar'aayaa

24 Onkololeessa 2026Sababoota ijoo shan gamoon itti jiguuf

23 Onkololeessa 2026Mooyyaleetti walitti bu'iinsi itti fufe, kumaatamni Keeniyaatti buqqa'an

23 Onkololeessa 2026Qabxiilee ijoo

23 Onkololeessa 2026Gatiin foonii Itoophiyaa maaliif qaalii ta'e?

23 Onkololeessa 2026Jiraattonni magaalota Tigraay walitti bu'iinsa mudate hordofee waan jechaa jiran

22 Onkololeessa 2026Walitti bu'iinsa Moyyaaleetti mudaterratti hanga amma kan beeknu

21 Onkololeessa 2026Hayyuun Booranaa boqotan Dr Abdullaahii Shonqoloo maaliin yaadatamu?

21 Onkololeessa 2026MM Abiy iddoowwan wiirtuuwwan nukilaraa itti ijaaraman sadi adda bahuu ibsan

21 Onkololeessa 2026TPLF akkamitti saffisaan of duuba deebi'uu danda'e? Itti aanee maaltu ta'uu danda'a?

20 Onkololeessa 2026Jeneraal Taaddasa Warrada deeggarsa eenyuufi akkamiin TPLF harkaa akka miliqan dubbatan

20 Onkololeessa 2026Ertiraan ergama badii ta'uurraa yoo of hin qusanne balaa hamaatu mudachuuf deema- MM Abiy

20 Onkololeessa 2026Mormituun mootummaa Ruwaandaa mataan irraa muramee argame

20 Onkololeessa 2026Namoonni shanan bulchiinsa imaanaa Tigraayiif muudaman eenyu fa'i?