Yr Athro Siwan Davies o Brifysgol Abertawe yw enillydd Medal Wyddoniaeth a Thechnoleg Eisteddfod Genedlaethol eleni.

Yn wreiddiol o Drefdraeth yn ardal Eisteddfod y Garreg Las, mae Siwan Davies yn ysgolhaig sy’n cael ei chydnabod yn rhyngwladol ym maes daearyddiaeth ffisegol a newid hinsawdd.

Mae hi hefyd wedi chwarae rôl flaenllaw wrth ddatblygu addysg a gwaith ymchwil cyfrwng Cymraeg ym Mhrifysgol Abertawe.

Draw ar stondin y Llyfrgell Genedlaethol, mae sesiwn ar gofnodi hanes etholiadau Cymru wedi ei chynnal dan arweiniad yr archifydd Rob Phillips.

Mae'r Dywysoges Leia wedi ymweld â Llantwd!

Mae Zoe Pettinger wedi teithio i'r Eisteddfod gyda'i Lightsaber lliwgar i ddathlu bod fersiwn Gymraeg o Star Wars ar y ffordd.

Dywedodd Zoe: “Dwi’n dwlu ar Star Wars. O'n i mewn confensiwn Star Wars yng Nghaint a nes i glywed y newyddion mawr, bod Star Wars Cymraeg ar ei ffordd!

"Felly dyma ni’n cychwyn tuag at y Steddfod er mwyn dathlu’r newyddion!”

Boed i'r grym fod gyda ti, Zoe!

Roedd Elliw Jones o Ddyffryn Conwy dan deimlad ar ôl derbyn Tlws Sbardun ddoe.

Fe gafodd Aled Hughes sgwrs gydag Elliw a Gai Tomos, un o feirniaid y gystadleuaeth.

Meddai Elliw: "Doeddwn i ddim yn disgwyl ennill o gwbl!

"Mae'n golygu cymaint i mi".

Dywedodd Gai ei fod wrth ei fodd yn clywed Elliw yn perfformio'r gân yn fyw yn ystod y seremoni: "Dwi'n teimlo fel fy mod i wedi cael profiad gwahanol o'i chlywed yn fyw. Mae'r alaw yn hyfryd iawn, llongyfarchiadau Elliw - haeddiannol iawn!"

Gwrandewch yn llawn isod.

Mae crysau newydd tîm rygbi Cymru wedi cael eu datgelu ar faes yr Eisteddfod.

Mae'r chwaraewyr rhyngwladol Keiran Hardy a Gareth Thomas wedi bod yn crwydro'r maes yn arddangos y crysau newydd.

Yn ôl Undeb Rygbi Cymru, mae'r crysau wedi'u hysbrydoli gan dirwedd a chwedlau Cymru.

Dywedodd Tomos Grace, Prif Swyddog Masnachol Undeb Rygbi Cymru, fod y "citiau newydd yma'n ddathliad o bwy ydyn ni fel cenedl ac o'r hyn y mae rygbi Cymru yn ei gynrychioli".

"O'r ddraig ar ein crys Cartref i'r cynllun cyffrous sydd wedi'i ysbrydoli gan y diwydiant llechi ar y cit Amgen. Mae pob manylyn wedi'u creu i adlewyrchu'r balchder, yr etifeddiaeth a'r diwylliant sy'n gwneud Cymru'n unigryw."

Mae'r prisiau'n amrywio o £68 am grys replica iau i £85 am grys replica oedolion, a £118 am grys proffesiynol fel y timau rhyngwladol eu hunain.

Mae stiwardiaid y brif fynedfa'n cael eu cadw'n brysur wrth i nifer o bobl gyrraedd y maes...

Roedd Eos yn edrych ymlaen at wylio sioe Cyw ar y maes, ac wedi gwisgo ffrog arbennig ar gyfer yr achlysur.

Mae'r Prifardd Tudur Dylan wedi cael ei ethol i fod yr Archdderwydd nesaf, gan olynu Mererid Hopwood yn y rôl.

Bydd Tudur Dylan yn dilyn ôl troed ei dad - y Parchedig John Gwilym Jones a fu'n Archdderwydd rhwng 1993 a 1996 - a'i ewythr y Parchedig T James Jones a fu'n Archdderwydd rhwng 2009 a 2013.

Mae wedi ennill y Gadair ddwywaith - yn Eisteddfod Bro Colwyn yn 1995 pan oedd ei dad yn Archdderwydd, ac yn Eisteddfod Eryri a'r Cyffiniau yn 2005.

Mwy yma.

Mae Meleri, Elin, Sharlane, Einir a Helen o gôr Rhocesi wedi ymgynnull i ymarfer bore 'ma.

Côr i ferched ardal y Preselau yw Rhocesi ac maen nhw'n cystadlu yng nghystadleuaeth y côr merched heddiw.

Meddai Helen "Mae llawer wedi dweud mai ni sy'n edrych orau ar y llwyfan yn ein pinc, a dwi'n siŵr y byddai Huw Ffash yn cytuno!"

Ffynhonnell y llun, Aled Llywelyn

Mae llywydd llys yr Eisteddfod wedi dweud y bydd y Brifwyl yn ystyried a ddylid cyflwyno amodau fyddai'n atal rhai pobl ag euogfarnau troseddol rhag cystadlu yn y prif gystadlaethau.

Daw'r drafodaeth ar ôl i'r cyn-gyflwynydd newyddion, Huw Edwards, gystadlu am Goron Eisteddfod y Garreg Las.

Yn 2024, cafodd Huw Edwards ddedfryd o chwe mis o garchar, wedi ei ohirio am ddwy flynedd, ar ôl pledio'n euog i greu delweddau anweddus o blant.

Dywedodd Nic Parry - llywydd y llys a chadeirydd Bwrdd yr Eisteddfod - y byddai'r Brifwyl yn fodlon trafod a ddylid cyflwyno rheolau newydd ynghylch cymhwystra cystadleuwyr.

Mwy yma.

Mae pedwar myfyriwr wedi ennill bwrsariaeth y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, sy'n werth £500 yr un, i'w cefnogi i deithio i Dde Affrica, Tanzania, Portiwgal a Nepal.

Ffynhonnell y llun, Coleg Cymraeg Cenedlaethol

Bydd Osian Wyn Griffiths, sy'n astudio Bioleg Forol ac Eigioneg ym Mhrifysgol Bangor, yn cael cyfle i deithio i Barc Natur Arrábida ym Mhortiwgal i archwilio'r bywyd morol yno.

Ffynhonnell y llun, Coleg Cymraeg Cenedlaethol

Bydd Bethan Rosser, sy'n dilyn cwrs y Gyfraith ym Mhrifysgol Caerdydd, yn teithio i Arusha yn Tanzania i gwblhau interniaeth gyfreithiol pedair wythnos.

Ffynhonnell y llun, Coleg Cymraeg Cenedlaethol

Mae Elan Haf Henderson yn astudio Gwyddor Filfeddygol ym Mhrifysgol Aberystwyth, ac mi fydd hi'n teithio i Waterberg yn Ne Affrica i ddilyn cwrs milfeddygol bywyd gwyllt.

Ffynhonnell y llun, Coleg Cymraeg Cenedlaethol

A bydd Sorcha Dempsey-Roberts yn teithio i India a Nepal i gefnogi ei chwrs gradd Meddygaeth ym Mhrifysgol Abertawe.

Mae'r fwrsariaeth er cof am y diweddar Dr Llŷr Roberts, a fu farw'n sydyn ym Mehefin 2023 yn 45 mlwydd oed.

Yng nghynhadledd i'r wasg y bore dywedodd Betsan Moses, Prif Weithredwr yr Eisteddfod fod ddoe yn "ddiwrnod godidog, y torfeydd yn sylweddol".

Yn ystod cystadlaethau'r corau a pherfformiad Elis James neithiwr, roedd tipyn o aros er mwyn cael mynd mewn i'r Pafiliwn.

Ond roedd Betsan Moses yn falch fod llwyfannau amrywiol yr Eisteddfod yn profi'n boblogaidd. Meddai:

"Yr hyn oedd yn hyfryd oedd bod y Pafiliwn dan ei sang bob dydd, morio canu yna. Yna ar Lwyfan y Maes roedd Bwncath ac mi oedd yna niferoedd sylweddol yno, a gorffen gyda Buddug i gael y to iau hefyd.

"Cychwynnodd Maes B neithiwr a pob peth wedi mynd yn hyfryd. Roedd pawb yn synnu bod y systemau sain yn gweithio cystal."

Ffynhonnell y llun, Aros yn eiddgar i wylio Elis James neithiwr.

Mae dau yn y ras i olynu Mererid Hopwood fel Archdderwydd, sef y Prifeirdd Tudur Dylan a Gerwyn Wiliams.

Ers rhai wythnosau mae aelodau'r Orsedd wedi cael cais i bleidleisio dros un o'r ddau, ac mae disgwyl i ganlyniad y bleidlais gael ei gyhoeddi yng nghyfarfod cyffredinol yr Orsedd ddydd Iau.

Bydd yr Archdderwydd newydd yn cael ei gyflwyno i gynulleidfa'r Pafiliwn ar ddechrau seremoni'r Cadeirio yfory.

Ni fydd yr Archdderwydd Mererid yn trosglwyddo'r awenau yn swyddogol tan ddechrau Seremoni Cyhoeddi Eisteddfod Genedlaethol 2028, a fydd yn digwydd yn haf 2027.

Mwy yma.

Mae Eisteddfod Maes D yn tynnu torf fawr ar hyn o bryd. Ardal i bobl sy'n dysgu Cymraeg yw Maes D, a mae llu o gystadlaethau yn cael eu cynnal yno bore 'ma.

Tomos Hopkins yw Cadeirydd Maes D ac meddai wrth Cymru Fyw heddiw: "Mae'n braf gweld cymaint o oedolion sy'n dysgu Cymraeg yn cystadlu.

"Mae pob un yn enillwyr."

Mae Parti Cae Blodau o Sir Benfro yma i gystadlu yng nghystadleuaeth yr Ensemble.

Mae enillydd y Fedal Ryddiaith, Gareth Evans-Jones, yn crwydro'r maes ben bore ac yn derbyn llongyfarchion Eisteddfodwyr balch.

Dywedodd: "Mae'n swreal iawn cerdded o amgylch y maes a dwi ar dân eisiau gwybod pwy ydy'r tri arall dderbyniodd ganmoliaeth uchel y beirniaid."

Fe ddathlodd Gareth neithiwr gydag ychydig o beintiau o flaen Llwyfan y Maes, ac mae'n falch o allu bwyta a chysgu o'r diwedd ar ôl nerfusrwydd y diwrnod.

Bydd yn trafod ei gyfrol Ffrwyth mewn sesiwn gyda Manon Steffan Ros heddiw ac yn arwyddo ei gyfrol newydd.

Mae Kierion Lloyd, oedd ar restr fer Dysgwyr y Flwyddyn hefyd yn crwydro'r maes.

Er na ddaeth i'r brig, dywedodd ei fod dal i deimlo ar ben y byd am gyrraedd y rownd derfynol.

Draw yng nghynhadledd i'r wasg y bore, roedd cyfle i glywed gan Aled Griffiths, Cadeirydd Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn Meirionnydd 2027.

"Mae'n rhaid llongyfarch John Cwmbetws ar 'Steddfod Ysblennydd yr wythnos yma," meddai.

Ychwanegodd bod "nifer o bobl ein hardal ni" wedi dweud bod "lot o waith o'n blaenau i drio efelychu'r 'Steddfod" ond fe awgrymodd mai nad dyna fydd y nod.

"Newn ni ddim efelychu'r 'Steddfod 'ma, dim dyna 'da ni am drio gwneud. Mae pob Steddfod yn unigryw."

Wrth ymweld â'r Garreg Las bore 'ma, dywedodd y pêl-droediwr Rubin Colwill ei fod yn "mynd pob blwyddyn" ac wedi dod gyda'i wraig a'i mam-gu y tro yma.

Yn siarad gydag Aled Hughes ar y maes, dywedodd ymosodwr Cymru a Chaerdydd ei fod wedi "joio pob dim" hyd yn hyn.

Wrth edrych ymlaen at y tymor pêl-droed newydd, dywedodd ei fod yn "beth anhygoel i bêl-droed Cymru gael tri tîm yn y Bencampwriaeth".

Gwrandewch yn llawn isod.

Mae'n gymharol dawel ar y maes ar hyn o bryd, ond mae'n debyg y bydd pethau'n prysuro'n gyflym yn ystod yr oriau nesaf.Prif seremoni'r dydd yn y Pafiliwn fydd gwobrwyo Medal y Dramodydd am 16:00.

Mae S4C wedi cyhoeddi y bydd yn buddsoddi mwy mewn cynnwys digidol i ddysgwyr.

Bydd y sefydliad yn ymestyn ei ddarpariaeth i ddysgwyr drwy fuddsoddi £100,000 ychwanegol mewn pecyn o gynnwys digidol i gefnogi'r rhai sy'n dysgu Cymraeg.

Dywedodd S4C mewn datganiad bod y buddsoddiad yn ychwanegol i'r ddarpariaeth sydd eisoes yn bodoli fel rhan o wasanaeth Dysgu Cymraeg S4C ar draws ei phlatfformau.

Yn siarad mewn sesiwn wedi'i chynnal gan y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol ym Mhabell Cymdeithasau 2, dywedodd Prif Weithredwr S4C, Geraint Evans, bod y "rhai sy'n dewis dysgu Cymraeg yn haeddu pob cefnogaeth".

"Mae ymchwil gan y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn dangos pa mor bwysig mae nifer o bobl yn ystyried cynnwys S4C fel adnodd hollbwysig wrth ddysgu," meddai.

"Mae'n gam naturiol i ni felly adolygu a pharhau i dyfu'r ddarpariaeth honno i'r gynulleidfa bwysig hon; dysgu tra'n mwynhau cynnwys gwych yw'r bwriad ar draws ein platfformau digidol."