ملل متحد: تولید تریاک افغانستان پنج برابر شده است؛ حکومت طالبان شدیدا رد کرد

بر اساس سروی سال ۲۰۲۶ دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد که امروز منتشر شد، کشت و تولید خشخاش تریاک در افغانستان به گونه چشمگیری افزایش یافته است.

در این گزارش آمده است که میزان کشت نسبت به سال گذشته ۳۳۰ درصد و میزان تولید ۴۰۰ درصد افزایش یافته است و سطح زیر کشت خشخاش اکنون به ۱۶ ولایت از ۳۴ ولایت افغانستان گسترش یافته است؛ یعنی پنج ولایت بیشتر از سال ۲۰۲۵.

گزارش می‌گوید ظاهرا ممنوعیت مواد مخدر در افغانستان در حال تضعیف است. با وجود آن‌که برآوردها نشان می‌دهد سطح کشت هنوز به‌مراتب پایین‌تر از میزان پیش از ممنوعیت است.

وزارت امور داخله حکومت طالبان در بیانیه‌ای گفت که ارقام و نتایج این گزارش سالانه را «در تضاد با اطلاعات رسمی و شواهد میدانی خود دانسته و آن را به شدت رد می‌کند.»

به باور این اداره، «گزارش یادشده وضعیت موجود را به گونه دقیق بازتاب نداده و دستاوردهای عملی مبارزه با مواد مخدر را نادیده گرفته است.»

این سروی نشان می‌دهد که سطح زیر کشت خشخاش در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط به حدود ۴۳ هزار هکتار (برآورد بین ۳۲ هزار تا ۶۱ هزار هکتار) رسیده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ هزار هکتار بود.

همچنین برآورد می‌شود تولید تریاک از حدود ۳۰۰ تُن در سال گذشته به نزدیک ۱۵۰۰ تُن در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته باشد.

واکنش وزارت داخله حکومت طالبان

در این بیانیه آمده است که معینیت مبارزه با مواد مخدر، به عنوان نهاد مسئول و مجری عملیات، در محل حضور دارد و روند کشت و نابودی مزارع را از نزدیک زیر نظر گرفته، ثبت و گزارش می‌کند.

به گفته این معینیت، «اتکا بر تصاویر ماهواره‌ای، محاسبات تخمینی و اطلاعات نادرست حلقه‌های مغرض، بدون مقایسه با اطلاعات میدانی و اسناد مربوط به نابودی مزارع، برای ارائه نتایج قطعی کافی نیست.»

این معینیت می‌گوید وجود یک مزرعه در تصاویر ماهواره‌ای پیش از آغاز عملیات، به این معنا نیست که آن مزرعه تا زمان برداشت محصول باقی مانده باشد و نباید مبنای محاسبه تولید قرار گیرد:

«در سال ۲۰۲۶ بیش از ۲۶ هزار هکتار زمین در ولایت‌هایی که در آن‌ها کشت انجام شده بود، از وجود گیاهان تولیدکننده مواد مخدر پاک‌سازی شده است.»

وزارت داخله می‌گوید پس از عملیات محو کشت، «سطح کشت باقی‌مانده به نزدیک صفر» رسیده است.

به همین دلیل، این نهاد از دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد می‌خواهد منابع اطلاعاتی خود، تاریخ تصاویر ماهواره‌ای، مختصات جغرافیایی مزارع، روش محاسبه کشت و تولید، حاشیه خطای احتمالی برآوردها و چگونگی لحاظ کردن آمار رسمی نابودی مزارع در محاسبات نهایی را به صورت شفاف منتشر کند.

کشت پنهانی دهقانان

براساس گزارش مقام‌های حکومت طالبان، تلاش‌ها برای نابودی مزارع خشخاش همچنان به طور جدی ادامه داشته و ۲۲ هزار هکتار زمین زیر کشت خشخاش از بین برده شده است.

اما گزارش ملل متحد می‌گوید به نظر می‌رسد بسیاری از دهقانان شیوه‌های کشت خود را برای دور زدن اقدامات تطبیقی تغییر داده‌اند.

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل دریافته است که شماری از دهقانان، قطعه‌های کوچک خشخاش را در میان کشتزارهای غله یا در داخل محوطه‌های دیوارکشی‌شده پنهان می‌کنند. برخی دیگر نیز زمان کشت و برداشت را در فاصله‌های متفاوت تنظیم می‌کنند تا خطر شناسایی شدن کاهش یابد.

مونیکا جوما، رئیس اجرایی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل، گفت: «افزایش چهار برابری کشت خشخاش تریاک نشان می‌دهد که حفظ کاهش کشت غیرقانونی تریاک زمانی دشوار است که دهقانان فقیر برای تأمین غذای خانواده‌های خود گزینه‌های دیگری در اختیار نداشته باشند.»

او افزود: «مقام‌های حاکم و جامعه جهانی باید برای حمایت از جوامع زراعتی با یکدیگر همکاری کنند و در زمینه ایجاد فرصت‌های معیشتی، زیرساخت‌های زراعتی و دسترسی به بازارها سرمایه‌گذاری نمایند.»

در مجموع، سه چهارم تمام زمین‌های زیر کشت خشخاش در افغانستان در سال ۲۰۲۶ در شمال‌شرق کشور قرار داشته که این منطقه را به مهم‌ترین مرکز کشت خشخاش در افغانستان تبدیل کرده است.

پیش از اعمال ممنوعیت، بیشتر کشت خشخاش در منطقه جنوب‌غرب کشور انجام می‌شد.

بهای تریاک

بنا به یافته‌های این سروی، بهای تریاک نیز اندکی کاهش یافته و از ۵۷۰ دالر امریکایی برای هر کیلوگرام در سال ۲۰۲۵ به ۵۰۰ دالر در سال ۲۰۲۶ رسیده است. با این حال، این قیمت هنوز هم بسیار بالاتر از سطح پیش از ممنوعیت است؛ زمانی که هر کیلوگرام تریاک کمتر از ۱۰۰ دالر ارزش داشت.

جوما همچنین گفت: «برای بررسی و از بین بردن شبکه‌های فرامرزی قاچاق مواد مخدر، چه در افغانستان و چه در سایر نقاط جهان، همکاری بین‌المللی ضروری است.»

گزارش همچنین می‌گوید که قاچاق منطقه‌ای مواد افیونی، با وجود کاهش در سال‌های اخیر، پس از ممنوعیت مواد مخدر همچنان دوام آورده است. این سروی می‌گوید قاچاق‌بران احتمالاً برای جلوگیری از اختلال در عرضه مواد مخدر از ذخایر تریاک استفاده کرده‌اند.

گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۶ دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل نیز به نشانه‌های اولیه‌ای اشاره کرده که حاکی از کاهش عرضه هیروئین در اروپا است.

کاهش عرضه در شرایطی که تقاضا و قیمت‌ها همچنان بالا باقی مانده‌اند که ممکن است انگیزه بیشتری برای کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان ایجاد کند.

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل می‌گوید ادامه نظارت بر میزان کشت، تولید، قیمت‌ها و روند قاچاق ضروری است تا مشخص شود که آیا افزایش کنونی کشت خشخاش موقتی است یا آغاز دوره‌ای تازه از رشد تولید تریاک و هیروئین در افغانستان خواهد بود.