نبرد چپ و راست در برازیل؛ لولا پیروز شد، بولسونارو نتیجه را نپذیرفت

لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای برازیل، در انتخاباتی نزدیک و پرتنش با شکست فلاویو بولسونارو، رقیب راست‌گرای خود، برای چهارمین بار به ریاست‌جمهوری این کشور انتخاب شد.

بر اساس نتایج اعلام‌شده از سوی دادگاه عالی انتخابات برازیل، لولا با کسب حدود ۵۱/۸ درصد آرا در برابر ۴۸/۲ درصد آرای رقیب خود، برای چهارمین دوره غیرمتوالی به ریاست‌جمهوری رسید.

فلاویو بولسونارو با نپذیرفتن نتیجه انتخابات اعلام کرد که خواستار ابطال آن خواهد شد. او در سخنانی کوتاه در جمع هوادارانش گفت که آنچه در جریان انتخابات اتفاق افتاده «قابل قبول نیست.»

این پیروزی از آن جهت تاریخی است که لولا نخستین نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری برازیل از زمان بازگشت دموکراسی در دهه ۱۹۸۰ است که با وجود عقب ماندن در دور نخست، توانسته است در دور دوم پیروز شود.

انتخابات روز یکشنبه ۲۵ اکتوبر در فضایی پرتنش برگزار شد و پس از شکایت کارزار انتخاباتی لولا از اختلال در حمل‌ونقل عمومی و دشواری دسترسی رأی‌دهندگان به حوزه‌های رأی‌گیری، دادگاه عالی فدرال برازیل زمان رأی‌گیری را دو ساعت تمدید کرد. کارزار بولسونارو نیز به دلیل بارندگی شدید و مشکلات ناشی از آن در برخی مناطق، خواستار تمدید زمان رأی‌گیری شده بود.

این تصمیم که در آخرین دقایق زمان مقرر برای پایان رأی‌گیری گرفته شد، در برخی حوزه‌ها که پیش‌تر بسته شده بودند، سردرگمی ایجاد کرد و شمارش آرا نیز برای مدتی متوقف شد.

لولا دا سیلوا، ۸۰ ساله، شامگاه یکشنبه برای پیگیری نتایج در سائوپائولو حضور داشت، در حالی که فلاویو بولسونارو، سناتور ۴۵ ساله، نتایج را در برازیلیا، پایتخت، دنبال می‌کرد.

فلاویو بولسونارو پسر ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین برازیل، است که به اتهام مشارکت در طرح کودتا پس از شکست در انتخابات سال ۲۰۲۲، به ۲۷ سال و سه ماه زندان محکوم شده و به دلیل مشکلات جسمی دوران محکومیت خود را در حبس خانگی می‌گذراند.

در دور نخست انتخابات، که چهارم اکتبر برگزار شد، فلاویو بولسونارو برخلاف پیش‌بینی بسیاری از نظرسنجی‌ها، با کسب بیش از ۴۷ درصد آرا در برابر حدود ۴۵ درصد آرای لولا به پیروزی رسید. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، در آن زمان نتیجه را «پیروزی بسیار بزرگ» توصیف کرده بود.

با این حال، شکست دور نخست موجب افزایش تحرک هواداران لولا شد و در سه هفته منتهی به دور دوم، گردهمایی‌های گسترده‌ای برای حمایت از او برگزار شد. کارزار لولا همچنین تلاش کرد بخشی از بیش از ۳۳ میلیون رأی‌دهنده‌ای را که در دور نخست شرکت نکرده بودند، به پای صندوق‌های رأی بکشاند.

لولا روز شنبه در گردهمایی بزرگی در ساحل کوپاکابانا در ریو دو ژانیرو، انتخابات را موضوعی مرتبط با «حاکمیت ملی» خواند و گفت مردم باید میان کسی که پرچم برازیل را می‌بوسد و کسی که پرچم امریکا را می‌بوسد، انتخاب کنند.

او همچنین به هوادارانش گفت: «ما به یک دلیل ساده در انتخابات پیروز خواهیم شد؛ درست است که مردم خواهان تغییر هستند، اما می‌خواهند به جلو حرکت کنند، نه اینکه به عقب برگردند.»

لولا و حزب کارگران، انتخابات را «نبردی برای دموکراسی» معرفی کرده و هشدار داده بودند که بازگشت جریان سیاسی وابسته به ژائیر بولسونارو می‌تواند نهادهای دموکراتیک کشور را تهدید کند.

در مقابل، فلاویو بولسونارو با وعده مقابله قاطعانه با جرایم سازمان‌یافته، کاهش مالیات‌ها و هزینه‌های دولت، تلاش کرد رأی‌دهندگانی را که از مشکلات اقتصادی، ناامنی و فساد ناراضی بودند، به خود جلب کند.

او کارزار انتخاباتی خود را با حضور در گردهمایی هوادارانش در بلو هوریزونته، مرکز ایالت میناس گرایس، که از دهه ۱۹۸۰ نقشی تعیین‌کننده در انتخابات ریاست‌جمهوری برازیل داشته است، ادامه داد.

بولسونارو در ویدئویی خطاب به هوادارانش گفته بود: «تقریباً وقتش رسیده است. تنها چند ساعت باقی مانده تا آینده ملت خود را برای ۳۰ یا ۴۰ سال آینده شکل دهیم.»

او همچنین وعده داده بود که در صورت پیروزی، پدرش را از حبس آزاد کند و با همکاری نزدیک‌تر با آمریکا، مبارزه با باندهای قدرتمند جنایتکار را گسترش دهد.

روابط لولا با دونالد ترامپ در دوره اخیر ریاست‌جمهوری او پرتنش بوده است. حکومت برازیل امریکا را به تلاش برای دخالت در انتخابات متهم کرده بود، اما واشینگتن این اتهام را رد کرده است.

پیروزی لولا در حالی رقم خورده است که در سال‌های اخیر شماری از سیاستمداران راست‌گرا در کشورهای امریکای جنوبی به قدرت رسیده‌اند. نتیجه انتخابات برازیل برخلاف این روند بوده و به تداوم حضور یکی از مهم‌ترین حکومت‌های چپ‌گرای منطقه انجامیده است.