Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

Gitega : Abantu batanu baraye bapfuye abandi barenga 20 barakomereka mw’isanganya ry’imodoka ridasanzwe

Amafoto yahanahanywe ku mbuga ngurukanabumenyi na nyagiro agaragaza abantu batari bake barambaraye mw’ibarabara harimwo abagore n’abana, n’imodoka zononekaye cane harimwo iyatembagaye.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Anne Marie Niwemwiza, Didier Bikorimana na Gildas Yihundimpundu

  1. Mwakoze kubana natwe uyu munsi no muri iki cyumweru muri iyi gahunda y'amakuru yo mu buryo bw'aka kanya. Tuzasubira ku wa mbere mu yindi gahunda nk'iyi.

  2. Uburusiya bwibasiwe n'igisasu cyo mu modoka cya kabiri mu minsi ibiri mu gihe ibiganiro by'amahoro bikomeje

    Ikigo cy’ubugenzacyaha cy’Uburusiya kivuga ko igisasu cyaturikiye mu modoka mu murwa mukuru Moscow cyakomerekeje uwahoze ari umujyanama wa Mykola Azarov, uyu akaba yarahoze ari Minisitiri w’intebe wa Ukraine wari ushyigikiye Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin.

    Sergei Zavorotny, uwo wahoze ari umujyanama, yari atwaye imodoka ubwo uko guturika kwabagaho mu gitondo cyo ku wa gatanu. Abakora iperereza bongeyeho ko yajyanwe ku bitaro.

    Zavorotny yabaye umujyanama wa Azarov kugeza ubwo uwo wari Minisitiri w’intebe yeguye mu mwaka wa 2014 ubundi agahungira mu Burusiya.

    Icyo gisasu cyo mu modoka gituritse nyuma y’umunsi ikindi giturika cyishe umusirikare w’Uburusiya w’ipeti rya koloneli, mu mujyi wa Saint Petersburg.

    Ibi bibaye mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje i Dublin muri Ireland, bigamije kurangiza intambara muri Ukraine, nubwo ibitero by’Uburusiya na Ukraine byakomeje mu ijoro ryacyeye.

    Amakuru atemejwe ava mu Burusiya avuga ko Zavorotny yacitse ukuboko kw’ibumoso ndetse ubwonko bwe bukangirika, akavunika imbavu n’ukuguru kw’iburyo.

    Ku wa kane, igisasu cyo mu modoka cyaturikiye mu karere ka Pushkinsky mu mujyi wa Saint Petersburg cyishe umusirikare wo mu ngabo z’Uburusiya.

    Uburusiya buvuga ko ibyo bisasu byo mu modoka ari byo bya vuba aha mu rukurikirane rw’ibitero byibasira abakomeye bashyigikiye ubutegetsi bw’Uburusiya.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. Nigeria: Kaminuza iri mu cyunamo nyuma yuko abanyeshuri bane bapfiriye mu birori byo kurangiza ibizamini

    Abanyeshuri bane bo muri Nigeria bapfuye nyuma yuko bari bitabiriye ibirori byabereye mu mujyi wa Nsukka, mu majyepfo ashyira uburasirazuba bw’icyo gihugu, byo kwishimira ko barangije ibizamini byabo bya nyuma.

    Icyateye urwo rupfu ntikiremezwa ariko umuvugizi wa polisi Daniel Ndukwe yavuze ko amakuru avuga ko abagabo babiri n’abagore babiri barwaye nyuma yo kunywa inzoga muri ibyo birori.

    Kaminuza ya Nigeria Nsukka yatangaje iminsi itatu y’icyunamo, muri icyo gihe ibikorwa by’amasomo n’ibindi by’ubusabane bikaba bihagaritswe.

    Izo mpfu zibaye mu gihe muri Nigeria hari gahunda ngari yo guhashya inzoga zitujuje ubuziranenge. Ikigo cya Nigeria gishinzwe ubugenzuzi bw’ibiribwa n’imiti kimaze igihe gikora ibikorwa byo gusaka abacyekwaho gukora ibiribwa n’ibinyobwa bitujuje ubuziranenge.

    Umuyobozi wungirije w’iyo Kaminuza, Profeseri Simon Ortuanya, yavuze ko ku wa gatatu iyo Kaminuza yahamagawe itabazwa saa yine z’ijoro (22:00) zaho – ni ukuvuga saa tanu z’ijoro (23:00) ku isaha yo mu Rwanda no mu Burundi – ikohereza abashinzwe umutekano mu nzu yaberagamo ibirori yitwa Praise Lodge, iri hanze y’agace ka Hilltop ko kuri Kaminuza ya Nsukka.

    Yagize ati: “Iperereza ry’ibanze na raporo y’agateganyo biganisha ku kivugwa ko ari ikoreshwa nabi ry’inzoga cyangwa ibiyobyabwenge ndetse n’ibintu nk’ibyo. Ariko ibyo ntiturabimenya neza.”

    Yavuze ko izo mpfu zibabaje.

    Izindi nkuru wasoma:

  4. Ikigo cya ONU cyita ku mpunzi z’Abanyapalestine kiravuga ko gishobora kwirukana abakozi kubera kubura ubushobozi

    Christian Saunders, Umuyobozi Mukuru w’agateganyo w’Ikigo cya ONU gishinzwe gufasha impunzi z’Abanyapalestine (UNRWA), yatangaje ko icyo kigo gihanganye n’ikibazo cy’amikoro macye.

    Yasobanuye ko hakenewe miliyoni 250 z’amadolari ya Amerika muri uyu mwaka, yongeraho ko atabonetse bishobora kuba ngombwa ko bagabanya umubare w’abakozi.

    Mu ijambo yavugiye imbere ya komite y’Inteko Rusange ya ONU kuri uyu wa kane, Saunders yavuze ko nta yandi mahitamo afite uretse ayo gusaba inguzanyo yihutirwa kugira ngo ikigo gikomeze kwishyura imishahara y’abakozi kugeza nibura mu mpera z’ukwezi kwa 12 uyu mwaka.

    Yongeyeho ko icyo kigo gikomeje gutanga ubufasha ku banyapalestine bagera kuri miliyoni 1.7 batuye mu gace ka Gaza Strip.

    Izindi nkuru wasoma:

  5. Burundi - Amatora: Evariste Ndayishimiye yatanze dosiye yiwe muri CENI

    Umukuru w’igihugu c’Uburundi Evariste Ndayishimiye yashikanye dosiye yiwe mu murwi ujejwe amatora, CENI, yo kuzokwongera kwitozamu 2027.

    Perezida Ndayishimiye ni we yuguruye igikorwa co gutanga izo dosiye ku munsi wa mbere w’ikiringo c’iminsi 10 catanzwe na CENI kuva itariki 13 gushika 22 z’ukwezi kwa Munyonyo(11).

    Yari yemejwe n’umugambwe wiwe CNDD-FDD ngo awuserukire mw’ikoraniro wagize mu kwezi kwa kane.

    Ndayishimiye azokwitoza arondera ikiringo kigira kabiri c’imyaka 7 inyuma y’ico arimwo ubu catanguye mu kwezi kwa gatandatu mu 2020.

    Abandi batangaje ko nabo bazokwitoza :

    • Gabriel Banzawitonde w’umugambwe APDR

    • Abel Gashatsi w’umugambwe UPRONA

    • Francis Rohero w’umugambwe FPI

    • Gaspard Kobako w’umugambwe AND Intadohoka; na

    • Valentin Kavakure w’umugambwe FPN Imboneza

    Amatora y’umukuru w’igihugu ategekanijwe itariki 3 ukwezi kwa Rusama(5) mu 2027. Habaye ingunga ya kabiri yoca iba itariki 1 y’ukwezi kwa Ruheshi (6) uwo mwaka nyene.

    Izindi nkuru wosoma:

  6. Turukiya yamaganye byimazeyo igitero cya Israel ku bitaro bya Nasser muri Gaza

    Igihugu cya Turukiya cyamaganye bikomeye igitero cy'indege za gisirikare za Israel cyagabwe ku bitaro bya Nasser Medical Complex biherereye mu majyepfo ya Gaza.

    Mu itangazo, Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Turukiya yavuze ko icyo gitero cyahitanye abantu barindwi, yongeraho ko uko ari “ukurenga ku mategeko mpuzamahanga mu buryo bukomeye, cyane cyane amategeko mpuzamahanga agenga ibikorwa by'ubutabazi mu gihe cy'intambara.”

    Muri iryo tangazo, Turukiya yavuze ko icyo gitero “cyongeye kugaragaza ko Israel idashaka amahoro.”

    Igisirikare cya Isirayeli cyavuze ko cyarashe kigambiriye umuyobozi w'umutwe witwaje intwaro wa Hamas hamwe n'abarwanyi bandi bakoreshaga ibyo bitaro nk'"ibirindiro" byo guteguriramo ibitero bagaba ku ngabo za Isirayeli.

    Hamas yo yahakanye ayo makuru, ivuga ko Isirayeli irimo gukwirakwiza "inkuru z'ibinyoma" mu "mugambi ugaragara wo guhishira icyaha gishya cy'intambara".

    Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Turukiya yasabye kandi umuryango mpuzamahanga gufata “ingamba zikenewe” mu rwego rwo kurinda abaturage ba Palestina no gushyiraho amahoro n'umutekano birambye muri ako karere.

    Izindi nkuru wasoma:

  7. Gitega : Abantu batanu baraye bapfuye abandi barenga 20 barakomereka mw’isanganya ry’imodoka

    Igipolisi mu Burundi kivuga ko abantu batanu baraye bapfuye abandi 24 barakomereka, mw’isanganya ryabereye muri zone Kabanga, mu ntara ya Gitega.

    Kivuga ko ryahuje imodoka zine harimwo zibiri zo mu bwoko bwa ‘coaster’ zunguruza abantu, ikamyo imwe, n’imodoka yo mu bwoko bwa Hilux, kw’ibarabara riva i Bujumbura (Umurwa mukuru w’ubutunzi) ryerekeza i Gitega (Umurwa mukuru wa politike), hafi isaha 12 z’umugoroba.

    Amafoto yahanahanywe ku mbuga ngurukanabumenyi, yerekana abantu batari bake barambaraye mw’ibarabara harimwo abagore n’abana. Ayandi agaragaza ibisi (bus) yatembagaye n’izindi modoka zononekaye cane, hamwe n’isinzi ry’abanyagihugu bashengereye, harimwo n’abariko baragerageza gutabara.

    Ibarabara rya Bujumbura-Gitega, ni rimwe mu yakunda kuberamwo impanduka z’imiduga mu Burundi.

    Igipolisi kivuga ko abakomeretse baciye banyarukanwa kwa muganga. Kimenyesha ko catanguye itohoza kugira hamenyekane icateye iryo sanganya.

    Izindi nkuru wosoma:

  8. Abakoresha serivisi za Microsoft ku isi bari mu gihirahiro

    Serivisi za Microsoft zirimo Teams, Outlook na Copilot zimaze hafi amasaha 10 zidakora neza ku isi hose, ibyo bikaba bigora ibigo, imiryango n’inzego zitandukanye.

    Abakoresha izi serivisi, bananiwe kuzigeraho, bituma itumanaho n’ibikorwa byabo bihungabana mu bice byinshi by’isi.

    Microsoft yatangaje ko ikibazo gishobora kuba cyaratewe n’ubwinshi budasanzwe bw’abakoresha serivisi zayo, bigateza umuvundo ukabije ku bikorwaremezo byayo mu turere twinshi.

    Yatangaje kandi ko yatangiye kukemura icyo kibazo, ariko kugarura serivisi mu buryo busanzwe bikaba bikomeje kugorana.

    Mu ntangiriro, Microsoft yari yavuze ko ingamba yafashe zitanga umusaruro, ariko nyuma yemera ko ibisubizo bitagenda nk’uko yari ibyiteze.

    Iyi sosiyete kandi yatangaje ko bidashoboka ko ikibazo cyaba cyatewe n’igitero cy’ikoranabuhanga (cyberattack). Ibi byatumye impuguke zibaza ku micungire y’ibikorwaremezo byayo.

    Umwe muri zo yavuze ko niba nta gitero cyabayeho, bishobora kuba bigaragaza uburangare bukabije.

    Ingaruka zageze no ku bigo bikomeye by’ikoranabuhanga nka OpenAI na Anthropic, byavuze ko na byo byahuye n’ibibazo bifitanye isano n’iryo hagarara.

    Kubera ko ibigo byinshi ku isi bishingira ibyo bikora kuri serivisi za Microsoft mu mirimo ya buri munsi, ihungabana ryageze no kuri zimwe muri serivisi za Leta zihabwa abaturage.

    Ku mbuga nkoranyambaga, benshi bakomeje kuvuga kuri iki kibazo, basangiza urwenya, amafoto asekeje n’ubutumwa bugaragaza uko akazi kagorana iyo ikoranabuhanga ryagize ibibazo.

    Iri hagarara ryongeye kwerekana uburyo isi yishingikirije ku ikoranabuhanga, cyane cyane ku bigo bicye bitanga serivisi zikoreshwa n’amamiliyoni y’abantu.

    Mu gihe Microsoft igishakira igisubizo kirambye, abakoresha serivise zayo, baracyategereje ko zongera gukora nk’uko bisanzwe.

    Anndi makuru wasoma:

  9. Hegseth yahaye umudari umusirikare yamukariye yongera aramukebura

    Umushikiranganji wo kwivuna abansi wa Reta Zunze Ubumwe za Amerika, Pete Hegseth, yahaye umudari umusirikare yamukariye n’abo bari kumwe, aho yabakebuye ababwira ko bariko barenga ku mategeko mu kutaguma mu gacerere, igihe bari ku cibutso c’abasirikare baguye ku rugamba, mw’itongo ry’i Arlington.

    Amashusho yafashwe ku wa gatatu mu birori vyo kwibuka abasirikare bahitanywe n’intambara, yerekana Hegseth, umugore wiwe hamwe n’Abajenama bakuru biwe bariko baratwenga kandi baganira, igihe bariko bifotoreza imbere y’icibutso c’Imva y’umusirikare atazwi. Umwe mu basirikare bari bacunze ico kibanza yaciye abasaba guhora.

    Mw’itangazo Pentagon (Ibiro bikuru vya gisirikare vya Amerika) yasohoye inyuma y’ivyo, yavuze ko Hegseth yahaye umusirikare Thomas Iglesias, wo ku rwego rwa ‘Specialist’ (Première classe), umudari witwa ‘Joint Service Commendation Medal’ (uhabwa abasirikare bakora akazi kabo neza), amushimira ku “kuba yakoze neza ico ajejwe ku cibutso c’abasirikare baguye ku rugamba”.

    Amafoto yashizwe ku rubuga rwa X rwa Hegseth yerekana uwo mutegetsi ariko arashikiriza Iglesias uwo mudari.

    Hegseth yari kumwe n’abandi basirikare bo mu murwi ugira gatatu w’ingabo zirwanira hasi za Amerika, uzwi kw’izina rya ‘Old Guard’. Uwo murwi ni wo ujejwe gucungera icibutso c’abasirikare baguye ku rugamba.

    Mu butumwa buherekeje ayo mafoto, Hegseth yanditse ati: “Turakunda abasirikare. Turakunda gukurikiza amategeko n’ingingo ngenderwako. Wakoze neza, musirikare. Bandanya ukwo mukunzi w’igihugu.”

    Videwo yashizwe ahabona, igaragaza uwo musirikare yahavuye amenyekana ko ari Iglesias, yegera umurwi wa Hegseth, agaca asemerera ati: “Abantu bose baza kugendera iki kibanza bategerezwa kuguma mu gacerere kandi bakagaragaza icubahiro.”

    Izindi nkuru wosoma:

  10. Amerika: Jensen Huang yahamagajwe n’inteko ngo asobanure iby’umubano we n’ukekwaho kuba maneko w’Umushinwa

    Uwahoze ari Umuyobozi Mukuru wa Nvidia, Jensen Huang, yasabwe kwitaba inteko ishinga amategeko ya Amerika, aho azatanga ubuhamya ku byerekeye umubano bivugwa ko yagiranye n’umugore ukekwaho kuba intasi y’u Bushinwa.

    Ni umubano wateje impaka zikomeye muri Amerika, by’umwihariko mu kibaya cya Silicon Valley, kizwiho kuba ihuriro rikomeye ry’ikoranabuhanga.

    Huang yemeye ko koko yagiranye urukundo rw’ibanga n’undi mugore ndetse anasaba imbabazi umuryango we, nuko bikurikirwa no kwegura ku mwanya w’ubuyobozi bwa Nvidia, imwe mu masosiyete akomeye mu ikoranabuhanga ku isi.

    Minisitiri w’ubucuruzi, Howard Lutnick, na we yasabwe kwitaba Sena mu kwezi gutaha kwa 12, kugira ngo asobanure ibirebana no kohereza mu Bushinwa chips (ibikoresho byifashishwa mu ikoranabuhanga ry’ubwenge buhangano - Puces électroniques) zikorwa na Nvidia, ibintu bishobora kugira ingaruka ku mutekano wa Amerika.

    Kuri uyu wa kane, Senateri Tim Scott yoherereje Huang na Lutnick amabaruwa abasaba kuzatanga ubuhamya imbere ya Komite ya Sena ishinzwe amabanki.

    Tim Scott, uhagarariye Leta ya South Carolina mu nteko ishinga amategeko ya Amerika, yanditse ku rubuga rwa X ati: "Amakuru aherutse gutangazwa ateye impungenge zikomeye ku mutekano w’igihugu cyacu no ku buryo ikoranabuhanga ry’ingenzi rya Amerika ririndwa."

    Yongeyeho ati: "Abanyamerika bakwiriye guhabwa ibisobanuro by’ukuri."

    Scott yasabye Huang kuzitaba ku bushake ku itariki ya 3 Ukuboza (12), ariko amuburira ko iyo komite ishobora no gutanga inyandiko y’itegeko rimusaba kwitaba ku gahato aramutse yinangiye.

    Hagati aho, komite eshatu zishinzwe iperereza, ububanyi n’amahanga ndetse n’ibibazo birebana n’u Bushinwa mu nteko ya Amerika, na zo zoherereje Huang ibaruwa imusaba kwitabira ikiganiro kizabera mu muhezo ku itariki ya 1 Ukuboza (12).

    Huang, umaze imyaka myinshi ari isura y’isosiyete Nvidia kuva mu 1993, yemeye ku cyumweru ko yahemukiye umugore we, nyuma y’amakuru yavugaga ko yaba yaragiranye umubano wihariye na Alice Huang, umugore ukekwaho kuba intasi y’u Bushinwa.

    Alice Huang, udafitanye isano na Jensen Huang, yakoraga nk’umuyobozi mu kigo cyo muri Singapore cyitwa Megaspeed.

    Nk’uko ikinyamakuru New York Times kibitangaza, uyu mugore akekwaho kuba umwe mu bantu bakorera ubutasi bw’u Bushinwa.

    Icyakora, u Bushinwa bwamaganye ibyo birego, buvuga ko ari ibinyoma bigamije kubusebya.

    Ku wa kane, minisitiri w’ubutabera wa Amerika, Todd Blanche, yatangaje ko Minisiteri y’Ubutabera itarafata umwanzuro ku bijyanye n’uko Alice Huang yaba yarakoraga ubutasi mu nyungu za Leta y’u Bushinwa.

    Abayobozi ba Nvidia bakomeje kwanga kugira icyo batangaza kuri aya makuru, ndetse n’umuvugizi bwite wa Jensen Huang na we yanze kugira icyo abivugaho.

    Nk’uko ibitangazamakuru byo muri Amerika bibitangaza, bivugwa ko Huang yaba yaragiranye undi mubano wihariye n’umwe mu bayobozi bakuru ba Nvidia umaze igihe kinini muri iyo sosiyete, witwa Kimberly Powell. Uyu mugore ngo yakoranaga bya hafi na Huang wari umuyobozi we.

    Mu minsi itanu gusa, imigabane ya Nvidia yatakaje agaciro kangana na miliyari 550 z’amadolari ya Amerika.

    Andi makuru wasoma:

  11. Ihungabana rya Microsoft ryagize ingaruka ku bantu ibihumbi hirya no hino kw’isi

    Microsoft iriko iragerageza gutorera umuti ikibazo gikomeye c’ihungabana rya bimwe mu bisata n’ibikoresho vyayo, bivugwa ko ryagize ingaruka ku bantu ibihumbi, harimwo abo muri Reta Zunze Ubumwe za Amerika, Ubuyapani, Singapour, Ubwongereza na Australia.

    Amwe mu ma ‘services’ yayo yagize ingorane ni Teams, Outlook hamwe na Copilot ikoresha ubuhinga bw’ubwenge bukorano (AI - Artificial Intelligence).

    Nk’uko urubuga Downdetector rukurikirana ingorane zijanye n’ihungabana ry’imirimo yo kuri internet rubivuga, abakoresha Outlook bagizweko ingaruka bashitse hafi ku 140.000 kw’isi yose.

    Izindi nkuru wosoma:

  12. Uburusiya – Ukraine: Zelensky yakiriye neza ko Amerika igiye kwinjiza Uburaya mu biganiro vy’amahoro

    Perezida wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, yakiriye neza umuhango watanzwe n’abaserukira Reta Zunze Ubumwe za Amerika, Jared Kushner na Steve Witkoff, wo kuzoha ikibanza abaserukira Ubumwe bwa Buraya (EU) mu ngunga yimirije y’ibiganiro vy’amahoro n’Uburusiya.

    Muri iyi ndwi, abategetsi batandukanye ba EU bagaragaje ko barushiriza guhagarikwa umutima n’ibibazo vy’umutekano bigenda vyiyongera, Volodymyr Zelensky akaba yavuze ko kubinjiza muri ivyo biganiro bizotuma uwo mugabane ugira ‘ijambo’ muri vyo.

    Ku wa kane ku mugoroba, Kushner na Witkoff bahuriye na Zelensky i Dublin mu gihugu ca Irlande, mu rukurikirane rw’utwigoro twinshi twa diplomasi. Imbere y’aho bari bahuye na Putin i Moscow. Putin yavuze ko ata cahindutse ku ho Uburusiya buhagaze ku ntambara, kandi ko n’ivyo busaba ku bijanye n’ibice bwigaruriye muri Ukraine bitahindutse.

    Ivyo biganiro vyaje bikurikira ivyari vyabereye i Abu Dhabi muri Émirats Zunze Ububumwe z’Abarabu mu ndwi iheze, ariko hakaba ata mwumvikano washitsweko ushobora gutuma intambara ihagarara.

    Ico Uburusiya na Ukraine vyashoboye kwumvikanako gusa, ni irindi hanahana ry’impfungwa z’intambara, ryagutse cane kuruta ayandi yose yari amaze kuba kuva Uburusiya bushoje intambara yeruye kuri ico gihugu mu 2022.

    Jared Kushner yavuze ko ukwo guhana impfungwa kuzotuma abantu ibihumbi n’ibihumbi basubira mu miryango yabo. Ariko nta do n’ido yatanze ku gitigiri c’impfungwa zizohanahanwa, urutonde rw’ingene bizogenda canke igihe bizobera.

    Izindi nkuru wosoma:

  13. Mwaramutse

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubashikiriza amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw’ikibiriraho.