KAI TSAYE , Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Juma'a 13/11/2026

Rahoto kai-tsaye

Abdullahi Bello Diginza

1. Sa'a 1 da ta wuceIran ta ce ta kai hari kan sansanin sojin Amurka da ke Bahrain

   Rundunar juyin juya halin Iran IRGC ta ce ta kai hare-hare kan sansanin sojin Amurka da ke Bahrai.

   Cikin wata sanarwa da ta fitar a safiyar rundunar ta ce ta kai hari tare da lalata na'urar radar da sojojin Amurka ke amfani da ita wajen gano hare-hare tun da wuri a ƙasar Bahrain.

   Rundunar ta ce harin martani ne ga wani harin sama da Amurka ta kai a yankin Sirik na Iran.

   ''Wannan babban gargaɗi ne ga abokan gaba da su dakatar da matakan tsokana da suke ɗauka a sararin samaniya, da kuma yunƙurinsu na jigilar man fetur ta mashigar ruwan Hormuz ba bisa ƙa'ida ba," in ji sanarwar.

   "Idan aka sake samun keta iyakokin ƙasa da kuma hare-haren wuce gona da iri, rundunar sojin saman IRGC a shirye take domin fuskantar duk wani yaƙi ba tare da iyaka ba."

   Kimanin sa'a guda kafin fitar da sanarwar, kafafen yaɗa labaran Iran sun rawaito cewa an kai wani harin sama a yankin Sirik.

   Daga bisani, IRGC ta tabbatar da harin, inda ta ce hasumiyar sadarwa da ke yankin, kusa da gaɓar tekun Fasha (Persian Gulf), na daga cikin wuraren da aka kai wa harin.

2. Sa'o'i 2 da suka wuceHouthi ta kai hari kan cibiyoyin man fetur na Saudiyya

   Ƙungiyar Houthi ta Yemen ta ce ta kai hare-hare kan muhimman wuraren samar da man fetur da kuma sansanonin soji a Saudiyya.

   Mai magana da yawun rundunar sojin ƙungiyar Ansar Allah ta Houthi, Yahya Sari, ya bayyana cewa mayaƙansu sun kai hari ta amfani da jirgi maras matuƙi kan tashar cika tankokin mai ta bakwai da ke kan babbar bututun da ke jigilar man fetur daga gabashin Saudiyya zuwa yammacin ƙasar.

   Ya kuma ce an harba makami mai linzami samfurin ballistic kan wata tashar mai da ke birnin Yanbu, kusa da gaɓar tekun Bahar Maliya (Red Sea).

   A waai sanarwa ta daban, ƙungiyar Houthi ta ce wani jirgi mara matuƙi ya kai hari kan cibiyar sarrafa man fetur ta kamfanin Aramco da ke birnin Riyadh, babban birnin Saudiyya.

   A nasa ɓangaren, mai magana da yawun haɗin gwiwar rundunar sojin da Saudiyya ke jagoranta, Turki Al-Maliki, ya ce dakarun haɗin gwiwar sun yi nasarar tarewa tare da lalata jirage marasa matuƙa guda biyu a sararin samaniyar birnin Riyadh da kuma yankunan gabashin ƙasar.

3. Sa'o'i 3 da suka wuceMe ya sa duniya ba ta tashi yau ba?

   A 1960 ne wasu masana suka yi hasashen cewa za a yi tashin duniya ranar 13 ga watan Nuwamban 2026 matuƙar ba a bi wasu sharuɗɗa ba.

   Mutane da dama sun yi ta dakon wannan rana ta 13 ga watan Nuwamba.

   Me ya sa hasashen bai zamo gaskiya ba?

4. Sa'o'i 4 da suka wuceZa mu bi umarnin kotu kan takarar Atiku - INEC

   Shugaban hukumar zaɓen Najeriya INEC, Farfesa Joash Amupitan, ya bayyana cewa kundin tsarin mulkin Najeriya ya wajabta wa hukumar bin duk wani hukunci na ƙarshe da kotuna za su yanke dangane da cancantar, Atiku Abubakar, na tsayawa takarar shugaban ƙasa a zaɓen 2027.

   Da yake magana a cibiyar Chatham House da ke birnin Landan a ranar Alhamis, Amupitan ya mayar da martani kan tambayoyin da aka yi masa game da ko har yanzu za a sanya sunan Atiku a cikin jerin 'yan takarar shugaban ƙasa a 2027.

   A makon da ya gabata ne dai babbar kotun tarayya da ke Abuja ta soke shugabancin ADC tsagin David Mark tare da duka matakan da tsagin ya ɗauka ciki har da tsayar da Atiku takara.

   Atiku dai ya ɗaukaka ƙara domin neman kotun ɗaukaka ƙara ta soke hukuncin babbar kotun tarayyar, wanda Amupitan ya ce idan ya gaza samun nasara wajibi kan INEC ta cire sunansa.

   "Idan a ƙarshe ya gaza, a to, wajibi ne a kaina ƙarƙashin sashe na 285 na kundin tsarin mulkin Najeriya, in bi duk wani umarnin kotu, musamman idan hukuncin ya fito daga Kotun Ƙoli," in ji shi.

   Ya jaddada cewa hukumar INEC ba ta da wani zaɓi illa aiwatar da hukuncin kotu, ba tare da la'akari da tasirin da hakan zai iya yi a fagen siyasa ba.

   Duk da tabbatar da aniyar INEC na mutunta bin doka da oda, shugaban hukumar ya nuna damuwa kan yawaitar shari'o'in da ake shigarwa gaban kotuna kafin zaɓe, waɗanda ke barazana ga shirye-shiryen hukumar na gudanar da zaɓen Janairun 2027.

   Ya bayyana cewa a halin yanzu hukumar na fuskantar shari'o'i sama da 300 da ke gaban kotuna, duk da cewa saura makonni kaɗan a gudanar da zaɓen.

5. Sa'o'i 4 da suka wuceINEC za ta yi zaɓen gwaji ranar 22 ga watan Nuwamba

   Hukumar zaɓen Najeriya INEC ta saka ranar 28 ga watan Nuwamba, 2026, domin gudanar da gwajin tantance masu zaɓe da kuma kaɗa ƙuri'a a faɗin ƙasar.

   Shugaban hukumar ta INEC, Farfesa Joash Amupitan (SAN), ya sanar da wannan gwaji na zaɓe ranar Alhamis a yayin wata tattaunawa a Chatham House dake London.

   A cewar wata sanarwa da INEC ta fitar ta ce za a yi gwajin ne kan zaɓen shugaban ƙasa kuma zai bai wa hukumar damar tantance ingancin tsarin shaidar karbar ƙuri'a da tsarin aika sakamakon ta na'ura kafin zabe.

   Shugaban INEC ya kuma bayyana cewa hukumar ta kafa matakan kariya na fasaha don hana sakamakon da ba daidai ba daga rumfunan zaɓe da bayanan ƙuri'u fiye da adadin masu kaɗa ƙuri'a su kasance a shafin duba sakamakon zaɓe na intanet.

6. Sa'o'i 5 da suka wuceManhajar Microsoft Outlook ta fuskanci katsewar aiki a duniya

   Manhajar Microsoft Outlook ta fuskanci babbar matsalar katsewar aiki a duniya baki daya, inda dubban masu amfani da ita suka kasa samun damar shiga akwatunan sakon imel dinsu.

   Kamfanin ya danganta matsalar da "yawan aiki fiye da kima" a kan tsarin kayan aikinsa.

   Matsalar ta shafi duniya baki daya a cikin sa'a guda, inda ta shafi kayayyakin Microsoft a kasashe da yankuna guda saba'in da hudu (74).

   Kamfanin ya bayyana cewa kokarin da yake yi na magance matsalar bai tafi yadda aka yi tsammani ba, kuma a yanzu yana neman wasu hanyoyin na daban domin warware ta.

7. Sa'o'i 5 da suka wuceAssalamu alaikum

   Masu bin shafin BBC Hausa kai-tsaye barkanmu da safiyar wannan rana ta Juma'a.

   Abdullahi Bello Diginza ke fatan sake kasancewa da ku a daidai wannan lokaci domin kawo muku halin da duniya ke ciki.

   Ku ci gaba da kasancewa da mu a wannan shafi da sauran shafukanmu na sada zumunta.