Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Өзбекстан менен чек араны мыйзамсыз кесип өтүп, коңшу өлкөдөгү кылмыштуу уюшкан топтун лидерине  кат жазып жардам сурады деп айыпталып, Ак үйдүн терезесинен секирип чыгып качып кетип аты дүңгүрөгөн  Жогорку Кеңештин депутаты Эмил Жамгырчиевге эми жыныстык тийиштик боюнча дагы айып тагылышы ыктымал. Социалдык сайттарда андан жыныстык ыдык көргөнү жөнүндө көрсөтмө берген кыздардын видеосу чыгып атат. Би-Би-Си жаңы жыл башында элдин көңүл чордонунда болуп атагы чыккан депутаттын саясий жана эмгек жолундагы урунттуу учурларын карап чыктык.

Тергөөчү, начальник, депутат. Эмил Жамгырчиевдин атагы менен чатагы

Бизде даңазаланып жаткан хан, датка, баатыр дегендер  Нүзүптөй он миңдеген регулярдуу аскерлерди жетектеп, Ташкент, Коженттей шаарларды багындырмак түгүл, Кара-Колго же Токмокко, Жалал-Абадга деле  ээлик кыла алышпаган, аркаларынан аттуу-тондуу, жарактуу 100 жигитти деле ээрчите алышкан эмес, бардык күчтөрү  кошуна уруулар менен  жоолашканга, чабышканга чыккан “кызыл союлдардан” болушкан. Алардын фонунда Нүзүп миңбашы  лилипуттардын арасындагы Геркулестей  тарыхый фигура  болуп саналат.

Нүзүп миңбашы ким болгон?

Кыргызстанда президент баарын билип, баарын башкарган саясаттын үчүнчү жылында коррупцияга каршы күрөштүн экинчи этабы жарыяланды. Бийликти колдон талашкан күчтүү оппозиция жок, каяша айтып каршы чыккан саясатчылар менен жарандык активисттер темир торго салынды. Массалык тополоң чыгарууга даярдык көргөн деген шек менен айыпталып, өткөн жылы камалган  24 саясатчы менен жарандык активисттин соту да бүткөн жок. Коомчулуктагы каршылык маанайга карабай, президенттин демилгеси менен улуттук туунун дизайны өзгөртүлдү. 

Суперпрезиденттик башкаруунун үчүнчү жылы: негизги окуялар

2023-жылы Кыргызстанда бийликке каяша айтып чыккан жарандык активисттер, оппозициядагы саясатчылар камалган учурлар көп болду. Өлкөдөгү адам укуктарынын абалын эл аралык уюмдар да сынга алууда. Расмий бийлик өз кезегинде адам укуктарын сыйлаган жана күчтүү демократиялык башкарууга багыт алган өлкө экенин айтып келатат.

Демократиядан - авторитаризмге. Кыргызстанда адам укугунун абалы

Глобалдык жаңылыктардын күн тартибинде дээрлик эки жыл үстөмдүк кылып турган Украинадагы согуш кийинки жылы дагы уланат. Андыктан биз мында 2024-жылы ага таасир эте турган беш жагдайды көрсөттүк.

2024-жылы Украинадагы согушка таасир эте турган беш жагдай

Бектемир Асангулов: жамандыктын чамгарагы болбойт

"Түз эфир" учурунда Владимир Путин Украинада согушуп жаткан орус жоокерлеринин санына жана курамы жөнүндө айрым сандарды атады. Би-Би-Си бул көрсөткүчтөрдүн негизинде орус армиясынын абалы тууралуу кандай тыянак чыгарууга болорун аныктоого аракет кылды.

Украинада согушуп жаткан орус аскеринин саны

Быйыл Элдик курултай 15-декабрда өтөт. Анын өзгөчөлүгү – мыйзамдын негизинде өтөт. Курултайга жер-жерлерден шайланган 700 делегат катышат. 
Биринчи элдик курултайда төрт миңден ашуун сунуш түшкөн, эми анын кандай аткарылганы жөнүндө бийлик бутактарынын отчету угулат. 

Элдик курултай: төрт миң сунуштун канчасы аткарылды? 

7-октябрда башталган зордук-зомбулук эки өлкө түзүүгө болгон үмүттү күтүүсүздөн кайра жандантты. Бирок ал тынчтык кандай болот жана ага жетүү мүмкүнбү?

Эки мамлекет принциби кайра күн тартибине чыктыбы?

Биз билгендерге ылайык, Ислам Каримовдун багынын ачылуусуна теги кыргыз болсо да Өзбекстанда иштеп  жүрүп Исхак Раззаков менен Азиз Токтобаевдей карьералык эң чоң бийиктиктерге жетишкен, ошол убакта Өзбек ССРинин Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы болуп иштеп турган Мырзалим Ибраимовдун салымы аябагандай чоң болгон экен.

Ислам  Каримовду  биринчи катчы кылган   кыргыз

Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров бүгүн 55 жашка толду.  Эгемен мамлекеттин алтынчы президентинин саясий жана мамлекеттик ишмердигинин урунттуу учурларына сүрөт баян менен токтолобуз.

Садыр Жапаров 55 жашка толду

Түндүк Корея өзүнүн жаңы тыңчы спутниги менен Ак үйгө байкоо салып жатканын жарыялады. Пхеньян спутник ойдогудай иштеп жатат деп билдирүүдө, бирок Батыш андан күмөн санайт.

Түндүк Корея тыңчы спутниги менен Ак үйдү аңдып жатканын эмнеге айтты?

Генри Киссинжерди Талейран жана Меттерних менен бир катарга коюшат. Бирок, XIX кылымдын легендарлуу дипломаттары саясий сахнадан отуз жылдап түшпөй турса, Киссинжер болгону сегиз жылдын ичинде америка-кытай мамилелерин калыбына келтирүүнүн, Вьетнамдагы тынчтыктын жана Москва менен чыңалууну “басаңдатуунун” атасы боло алды. Бул ийгиликтердин ар бири үчүн өзүнчө тарыхта калса болот.

Генри Киссинжер: Брежневден Путинге чейин

Курманбек Бакиевге кун төлөткүсү келгендердин сунушу жана ага каршылардын Бишкекте болгон митинги бозгундагы экс-президентке каршылык маанайдын дагы эле курч экенин көрсөттү. Бакиевдин ойлогону, көксөгөнү -  Кыргызстандын бийлигин көндүрүп, 13 жыл мурдагы кандуу окуяларды кайра каратууга жетишүү.  Бул үчүн ар кандай жол издеп, туш-туш жакка киши салып, акча салып, тынбай аракет көрүүдө.

"Арам ой ишке ашпайт". Бакиевге Бишкектен кол кезешти

Орусия Украинанын чыгышындагы кандуу чабуулдан чегинүүгө аракет кылган аскерлерин өлүм жазасына тартууда деп билдирди Ак үй.
АКШнын айтымында, Орус аскерлеринин Авдиевкага жакын жердеги жоготууларынын бир бөлүгү "өз башчыларынын буйругу менен" болгон.

АКШ: Орусия чегинген аскерлерин өлүм жазасына тартууда 

Президент Садыр Жапаров ушул айдын башында кынтыксыз жүрүү талаптарын бузуп, жаманатты болгон бир катар судьяларды кызматтан алды. Бул бир жагынан соттордун дарегине эл тараптан айтылган сындарга президенттин көңүл буруп жатканын көрсөтөт. Экинчи жагынан эмне үчүн соттордо ээнбаштык көп болууда, аларга эмне жетишпейт деген суроолор чыгууда.

"Чыбык менен айдап алдыңар". Шиши толгон соттор кызматынан кол жууду

Кыргызстандын эгемен тарыхындагы саясий жана коомдук окуяларда көрүнүктүү орду бар чыгаан саясатчы, коомдук ишмер Топчубек Тургуналиев 82 жашында дүйнөдөн кайтты. Кыргызстанда коммунисттик башкарууга биринчилерден болуп каршы чыгып, эң алгачкы демократиялык саясий кыймылдын башында туруп, эгемендик үчүн күрөшкөн, бийликтеги адилетсиздикке, коррупцияга, үй-бүлөлүк башкарууга каршы башын сайып кармашып, түрмөгө түшсө да эрки сынбаган, "абийир туткуну" атыккан ишмердин бейнесине сүртүмдөрдү сунуштайбыз. 

Түбөлүк демократтын татаал жолу

Кыргызстанда совет заманындагы партиялык ишмерлердин ичинен көзү тирүүсүндө да, көзү өткөндөн кийин да ысымы эл оозунда легенда болуп калган экинин бири Кадыракун Базарбаевдин 90 жылдык мааракеси Нарын шаарында жана туулуп өскөн айылы Миң-Булакта белгиленүүдө. Кара-Кулжа жана Талас райондорунда жетекчи болуп турган убакта аны менен чогуу үзөңгүлөш иштеген партиялык жана чарбалык ишмер Кеңешбек Касымбековду кепке тарттык. 

Кандан-бектен кайра тартпаган Кадыракун Базарбаев

Франциянын президенти Эммануэль Макрон Борбор Азияга иш сапары менен келип, бул аймактын Европаны уран жана мунай менен камсыздоодогу маанилүү ордун баса белгиледи.

Макронду Борбор Азия эмнеси менен кызыктырды? 

25-октябрда Жогорку Кеңештин жалпы жыйынында "Чет элдик өкүл жөнүндөгү" мыйзам долбоору каралып, биринчи окуудан өттү. 

"Чет элдик өкүл" мыйзам долбоору. Тараза ташы кайда оойт? 

Газанын саламаттыкты сактоо кызматкерлери Израиль жооп иретинде аба соккуларын баштагандан бери Газада 5000ден ашуун кишинин өмүрү кыйылганын жана кургактан чабуул күтүлүп жатканын билдирди.

Учурда Израиль менен Газада эмне болуп жатат?

Кытай өткөн жылы өзүнүн өзөктүк запастарын кыйла кеңейтти жана азыр беш жүздөй колдонууга даяр ядролук дүрмөттү кармап турат, деп билдирди АКШ.

АКШ: Кытай ядролук арсеналын кескин көбөйттү

Кыргызстанда мындан туура үч жыл мурун өткөн парламенттик шайлоо одоно мыйзам бузуулар менен коштолуп, анын жыйынтыгына нааразы элдин шары менен өлкөдө бийлик алмашкан. Үч жыл ичинде Кыргызстанда кандай өзгөрүүлөрдү болгонун талдоочулар Би-Би-Сиге тизмектеп берди. 

Октябрь окуяларына үч жыл. Шайлоо чырынан кийинки өзгөрүү элге эмне берди?  

12-октябрда Россия президенти Владимир Путиндин Кыргызстанга мамлекеттик сапары башталат. Кийинки күнү Бишкекте КМШ саммити өтөт. Кремлдин кожоюнунун бул сапары Россия эл аралык масштабдуу санкцияларга кабылып, Батыш менен эрегиш күч алган жана Борбордук Азия үчүн геосаясий оюндар кызыган учурда өткөн жатат.

Саясат