Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Кыргызстанда түшүмдүүлүктү арттыруу жана топурактын сапатын жакшыртуу маселеси дыйкандардын башкы түйшүгү бойдон калууда. Адистер жердин түшүмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн жер семирткичтерди туура колдонуу керек дешет. Айыл чарба жерлеринин канча пайызы жер семирткич менен камсыздалган? Аларды колдонуудагы негизги көйгөйлөр эмнеде? Жер кыртышын жакшыртуу үчүн кандай ыкмалар керек?

Жердин деградациясы: топурак кунарын сактоо жана жер семирткичтерди туура колдонуу

Лондондогу Табигый тарых музейи 2024-жылдын эң мыкты жаратылыш сүрөттөрүн жарыялады. Анда өзүнүн Бэнкси стилиндеги образына суктанган кашкулактын сүрөтү жеңүүчү аталды. Бул сүрөттү британдык фотограф Иан Вуд тартып алган.

Ойго чөмүлгөн шимпанзе, өз образына суктанган кашкулак: Жылдын мыкты жаратылыш сүрөттөрү жарыяланды

Кесипкөй астрономдор ышкыбоздорго кайрылып, жылдыздуу асманда 2025-жылы боло турган бир катар кызыктуу кубулуштарга байкоо салууга чакырууда. Астрономиялык календарь боюнча, быйыл Айдын жана Күндүн тутулушу менен катар эле дароо үч жолу "Супер Айдын" кубулушу күтүлөт.

2025-жылы көрүүгө арзый турган асмандагы жети кубулуш

Мазут ташып бара жаткан эки кеменин Керч кысыгында кыйраганына үч аптадан ашуун убакыт өттү. Ошондон бери ыктыярчылар экологиялык катастрофанын кесепеттерин азайтууга аракет кылып, сууга төгүлгөн мазутту тазалоо менен алек. Алардын иши муну менен эле бүтпөйт. Мазуттун азабын тарткан канаттууларды жууп-тазалагандан кийин эле дароо табиятка коё берип жаткандарга каршы турууда. 

Экологиялык катастрофа: Кара деңизге төгүлгөн мазуттун азабы 

Окумуштуулар өркөчтүү киттин эң узак аралыкты сүзүп өткөн адаттан тыш окуясын аныктады. Бул климаттын өзгөрүшүнө же киттин өзүнө түгөй издөөсүнө байланыштуу болушу мүмкүн. 2017-жылы бул кит Колумбиянын жээгинде байкоого алынган, бир нече жылдан кийин ал Инди океанындагы Занзибарга жакын жерде пайда болуп, кеминде 13 000 чакырым сүзүп өткөн.

Өтө чоң аралыкты сүзүп өткөн өркөчтүү кит окумуштууларды таң калтырды

Бишкекти жыл сайын кыш мезгилинде кара түтүн каптап, абанын булганышы боюнча дүйнөлүк рейтингдерде алдыңкы орундарга чыгып келет. Жакында эле  IQAir сайты аба сапатынын көрсөткүчү боюнча эң булганган шаарлардын катарына киргизди. Булганыч аба коомдун саламаттыгына абдан олуттуу коркунуч жаратып жатканы көптөгөн илимий изилдөөлөрдө көрсөтүлгөн. БУУнун айлана чөйрө боюнча программасы, андан жылына дүйнөдө жети миллионго жакын адам ажалынан мурда өлүп жатканын эсептеп чыккан.

Бишкекти каптаган кара түтүн: кыш заводдоруна айтылган дооматтар 

Апрелдин ортосунан бери Непалдын чек арасынан алыс эмес жердеги Бахрайч аймагында кеминде 30 айыл карышкырлар кол салуусунан азап тартууда. Карышкырлар тогуз бала менен бир чоң кишини алып кетип өлтүрүштү. Эң жашы бирге  чыгып калган бала болсо, эң улуусу – 45 жаштагы аял. Кеминде 34 адам карышкырлардын кол салуусуна кабылып, жаракат алды.

Индияда кутурган карышкырлар балдарга кол салууда

Тоң районунун Туура-Суу айылында эвакуацияланган беш жүз элүүдөн ашуун жаран кайра бүгүн эртең менен үйлөрүнө жеткирилди. Зындан көлүнүн суусунун нугу Тоң дарыясына бурулуп, суунун көлөмү азайгандыктан жашоочуларга коркунуч жок экенин жергиликтүү бийлик Би-Би-Сиге билдирди.
Бирок, эгерде кайрадан сел каптаса жарым саат ичинде эвакуация кылууга күчүбүз жетет дешти.


Тоо жырылып, көл толкуп... 

Дүйнөдөгү эң кичинекей пил жоголуп кетүү коркунучунда турат, анткени жапайы жаратылышта алардын саны 1000ге жетет, бирок аны сактап калууга али үмүт бар.

Дүйнөдөгү эң кичинекей пил жок болуп кетүү коркунучунда турат

"Биз Атлантика, Жер Ортолук деңизинен келген жылуу аба агымдарына ачыкпыз. Жылуу аба түз эле Борбор Азия, өзгөчө Фергана өрөөнүнө келип, жаан-чачын көп болууда. Азыр жамгырдын тамчылары да чоң болуп, жарым саатта эле нормадан ашып кетип жатат".

Эль-Нино эффектиси жана албууттанган Ак-Буура

Кыргызстанда эки айдан ашык мезгилде эле эки жүздөн ашуун сел жүрдү. Он алты адамдын өмүрү кыйылды. 170 млн сомдон ашык зыян келди. Быйыл башка жылдарга салыштырмалуу селдин көп болуп жатканында климаттык өзгөрүүлөрдүн да таасири болууда. 

Кыргызстан селден миллиондогон зыян тартты

Кыргызстанда акыркы үч айда үч жүздөй сел катталган. Жаратылыш кырсыктары алып келген зыяндын көлөмү эсептелип бүтө элек. 
Он төрт адамдын, тагырагы эки үй-бүлөнүн өмүрүн алган Ноокат менен Кара-Кулжадагы сел азыр өлкөдөгү эң кейиштүү окуя болуп турат. Мамлекеттик кызматтар тилсиз жоонун алдын алса болмок деген сын пикирлер  көп болуп жатканда, Би-Би-Си өзгөчө кырдаалдар министринин орун басары Эделбек Кулматов менен байланышып, жооп алды.


"Жайлоонун баарына дамба кура албайбыз". Сел кырсыгынын алдын алууга болот беле? 

Апшыр-Атадагы апааттан каза болгондардын саны сегизге жетти. Алардын баары бир үй-бүлөдөн болгон. Алардын үчөө бир туугандар жана алардын апасы небереси менен, үчөө үй ээсинин карындашы менен эжесинин балдары. Казакстандын жарандары. Ушул эле үй-бүлөдөн дагы эки жаранды издөө иштери жүрүп жатат. Каза болгондордун эң жашы эки жашта болсо, улуусу кырк сегизде болгон.

Апшыр-Ата: сел бир үй-бүлөнүн өмүрүн алды

Курамында алтын камтыган руданы сыртка экспорттоого тыюу салган жарлыкты президент жокко чыгаргандан кийин экспортко кеткен баалуу металлдар тууралуу түрдүү пикирлер айтылууда. Руда кайра иштетүүдөн кийин, ичиндеги алтыны өлкө ичине алынып келеби же андан ары сатылып кетеби азырынча белгисиз.

Экспортко кеткен руданын алтыны жана президенттин жарлыгы 

Жоголуп бараткан жапайы аттар 200 жылдан бери биринчи жолу Казакстандын Алтын Талаасына кайтып келүүдө.

Жапайы жылкы казактын кең талаасына кайтып келди

Илимий макалаларда Англия жаңгагы (English walnut) же Персия жаңгагы (Persian walnut) деген аталыш менен таанылган кадимки жаңгак (Juglans regia L.) Карпат тоолорунан баштап Түркия, Ирак, Иран, Кыргызстан, Афганистан, Индия сымал бир канча өлкөлөрдө табигый шартта таралган. 

"Македонскийдин аскерине дары, эркек уругуна жакшы": кыргыз жаңгагы тууралуу легенда жана илим 

Окумуштуулар айлана-чөйрөнүн булганышы менен күрөшүүгө жардам берет деп эсептеген "өзүн-өзү сиңирүүчү пластикти" иштеп чыгышты.

Желимди жейт: өзгөчө бактериянын "өнөрүнө" ишенбеген илимпоздор

20-21-апрель күндөрү Ош, Жалал-Абад облустарында жана Ош, Жалал-Абад шаарларында катуу жааган жамгырдын кесепетинен сел жүрүп, адам өмүрү кыйылган учурлар катталды.
Аба ырайынын кескин өзгөрүүсүнөн улам талаада мал жайып жүргөн 7-класстын окуучусу дагы чагылган уруп каза болду.


Агыны катуу суудан сакта... Сел кыйраткан аймактардагы абал

Казакстан дээрлик бир аптадан бери суу каптоонун кесепеттери менен күрөшүп жатат. Айрым аймактарга өзгөчө кырдаал жарыяланып, миңдеген адамдардын мал-жан, үй-жайын суу басып, президент жабыркагандардан кечирим сурады.

Жазында ташкын, жайында таңкыс. Казакстанды азапка салган суу 

Миллиондогон адамдар таза сууга жетпей жатканда, кээ бир адамдар бир бөтөлкө мөлтүр сууга канча ачка болсо да жүз эселеп кымбат төлөгөнгө даяр. Мөңгүлөрдөн, вулкандардан алынган мөлтүр кашка сууга чириген байлардын арасында суроо талап өсүп жатат.

"Алтын менен күмүшкө тең болосуң аккан суу": Чириген байлардын жашоосундагы жаңы тренд

Биз күлкү тамашаны адамдардын гана эмоциясы деп билебиз, бирок жаныбарлар дагы аны колдонушу мүмкүн.

Келемиштин күлкүсү. Жаныбарлар да азилдешкенди билеби?

Немис окумуштуулары биринчи жолу лабораторияда өстүрүлгөн керик эмбрионун суррогат энеге салышты. Бул уруктандыруу жер бетинде экөө гана калган түндүк ак кериктерин жок болуп кетүүдөн сактап кала алат. 

Жасалма уруктандыруу түндүк ак кериктерин сактап кала алабы?  

Очогу Кытайда катталып, күчү Кыргызстан, Казакстанга чейин жеткен жер титирөө турак-жай коопсуздугу маселесин күн тартибине чыгарды. Эпицентринде күчү жети баллдан ашкан жер титирөөдөн кийин аймактарда имараттардын зыянга учурап, учурабаганын комиссия текшерип жатат. Борбор калаада болсо курулуштар кайрадан текшерилүүдө. 

Жер титирөө: Орунтаев шаардагы кабат үйлөр сапаттуу деп мактады

Демейде нымдуу Амазон токойлору 2023-жылы аймактын тарыхындагы эң оор кургакчылыкты башынан өткөрдү. Дарыянын боюндагы көптөгөн айылдарга баруу мүмкүн болбой калды, токойлор күйүп, жапайы жаныбарлар кырылып жатты. Кээ бир илимпоздор мындай катаклизмдер жер планетасындагы эң ири токойдун жок болуп кетүүсүнө алып келиши мүмкүн деп кооптонушат.