 افغانستان

پښتونخوا

نړۍ

ښځې

لوبې

ساینس او ټکنالوژي

هنر او ادب

حقیقت موندنه

کور پاڼه

ژوندۍ ټلويزوني خپرونه

نړۍ دا وخت

ویډیو

وګورئ

ژوندۍ راډیويي خپرونه

رادیويي پروګرامونه

واورئ

افغانستان

د یوې څېړنې له مخې په افغانستان کې ۲۱ سلنه مړینه د زړه د ناروغۍ له امله ده چې دا کچه په نړۍ کې ۱۷٫۵ سلنه ده. د روغتیا د نړیوال سازمان له خوا د افغانستان د عامې روغتیا وزارت د هېواد په ۲۲ ولایتونو کې د زړه د ناروغۍ په اړه څېړنه شوې ده.

افغانستان کې هرو سلو کسانو کې ۲۱ د زړه له ناروغۍ مري

ساينس او ټکنالوژي

د اېچ ای وي یا اېډز نښې څه دي او تر څومره مهال یې دا نښې څرګندېږي؟ ډېری کسان چې پر اېچ ای وي وایرس اخته شي له دوو تر شپږو اونیو پکې د دغه وایرس نښې لکه زدوکام او والګی ښکاره شي.

په اېډز څومره پوهېږئ؟

په برېتانیا کې ډاکټران وايي، د پوستکي خطرناکه سرطاني ناروغۍ چې لسیزه وړاندې یې درملنه ناشونې وه خو اوس ۵۰ سلنه خلک ترې خوندي کېدای شي.د ډاکټرانو په وینا په دې درملنه کې په چټکۍ پرمختګ شوی دی.

"د پوستکي سرطان درملنه شونې ده"

په امریکا کې درمل پلوري شرکت سي وي اېس (CVS) د معدې د سوځېدو د یو ډول درملو پلورنه وروسته له هغه درولې چې څېړنو وښوده دا درمل له سرطان سره اړیکه لري. وړاندې په دغه هېواد کې ځینو نورو درملتونونو هم د دې درملو پلور بند کړی و. د معدې د سوځېدو درملو کې د ناپاکو مایعاتو کارېدنې په ځینو هېوادونو کې خلک اندېښمن کړي دي.

د معدې درمل که سرطان پیدا کوونکي زهر؟

که پر کمود ناست یې او دا مقاله لولئ چې ستاسې ډېر وخت نیسي نو ښايي خپل د ناستې پر بدلون فکر وکړئ، ترڅو هغه څه په ډاډه زړه یې سرته رسوئ چې د کولو لپاره یې تشناب ته راغلي یاست.

د تشناب پر کمود باید څه ډول کېنو؟

د وسایلو د کمېدو دردناک احساس ورو ورو په زیاتېدو دی. موږ ټولو دا لوستي چې د اوبو جنجال ورو ورو زیاتېږي یا تېل کمېږي او یا هم مچۍ په کمېدو دي خو له دې پرته نور هم ډېر څه شته چې په ډېره کمه بې پروايۍ ترې بې برخې کېږو.

هغه ۶ شیان چې ترې بې برخې کېږو

د پاکستان په سند ایالت کې یو غیر عادي ماشوم زېږېدلی چې تنه یې یوه، خو سرونه یې دوه دي. د سند ایالت ډګړي سیمې اوسېدونکې فوزیه کهوسو نومې مېرمن دغه ماشوم زېږولی دی. رپوټونو کې ویل شوي مور او ماشوم دا مهال د درملنې لپاره روغتون کې دي.

نوی زېږېدلی ماشوم دوه سرونه لري

عمر په ټولو زیاتېږي، په خپلو خوړو پام کوو، کوښښ کوو، خوځند واوسو، خو کله چې د عمر یوه ځانګړي ته رسېږو په خپل وزن ولکه نه شو ټینګولی، موږ خپه کېږو او وایو چې وزن مو زیات شوی دی.

د عمر زیاتېدو سره د وزن کمول ولې ستونزمنېږي؟

بي بي سي موندلې، هغه شمیر کورني کډوال له رایه ورکونې محرومیږي چې د نوم لیکنې له مرکزه لرې سیمو ته بې ځایه شوي دي. د ټاکنو خپلواک کمیسیون تائیدوي چې د ټاکنو په ورځ هغو کسانو ته د رایې ورکونې ځانګړې اسانتیا نه لري چې له نوم لیکنې وروسته بلې سیمې ته کډه شوي وي.

له نوم لیکنې وروسته بېځایه شوي به له رایه اچونې محروم وي

هغه ښځه چې له سرطان ناروغۍ روغه شوې، لومړنی کس دی چې د برتانیا او فرانسې ترمنځ واټن له درېدو پرته څلور ځلې په لامبو کچ کوي. ساراتوماس خپل حماسي سفر د یکشنبې په سهار د سپټمبر پر ۱۵ پیل کړ او ۵۴ ګړیو کې یې تمام کړ.

داسې ښځه چې د برتانیا او فرانسې ترمنځ یې پرلپسې ۴ ځلې لامبو وکړه

ساینس پوهان ګومان کوي چې له زکام ویروس او اړوندو ویروسونو څخه د خلاصون لپاره یې یوه لاره موندلې چې ځینې وختونه د معلولیت لامل کېږي.دې ویروسونو سره د مقابلې لپاره څېړونکو په ژونکه (حجره) کې یو اړین پروټین د حملې لپاره ورننه ایست چې ویروس په هغه کې وده کوله.

روغتیاپال وتوانېدل د زکام ویروس له پښو وغورځوي

د امریکا د متحده ایالتونو په کالیفورنیا کې یوې مېرمنې وروسته له هغه جراحي عملیات وکړل چې په خوب کې یې د خپلې کوژدې ګوتمۍ تېره کړې وه.

امریکايۍ مېرمن خوب لیده او خپله ګوتمۍ یې خوړلې

د یوې نوې څېړنې له مخې هغه څوک چې یوازې سابه خوري د زړه د حملې امکانات یې کم، خو برعکس د شلېدو یا فلجېدو خطر زیاتوي.د سبو خوړونکو او غوښې خوړونکو په دې پرتله ییزه څېړنه کې چې په زرو تنو شوې په دې کې له ۱۰ تنو کم د زړه حمله راغلې او له درېیو زیات شل یا فلج شوي دي.

سابه پر زړه د حملې امکان کموي خو د فلج خطر زیاتوي

د افریقا په کینیا کې یوې زدکوونکې له هغه وروسته ځان وژلی چې ویل کېږي د میاشتني عادت له امله ښوونځي کې په دې وشرمول شوه چې وینه یې جامې ککړې دي. پر ۲۰۱۷ کال د کینیا ښوونځیو کې زدکوونکو ته وچوونکو ټوټو د وړیا وېشلو قانون پاس شو.

د میاشتني عادت د پېغور له امله ۱۴ کلنې نجلۍ ځانوژنه کړې

د کابل ښار په اسمان د ډول ډول چورلکو ټيټې الوتنې ددې ګڼ میشته ښار اوسېدونکو د ژوند کړاو لا زیات کړی دی. کابل ښاریان سرټکوي چې څرخي الوتکې یې شپه او ورځ په سر بونګیږي او دې زړه بوږنونکو غږونو یې ژوند سخت او خوب یې ترې وړی دی.

کابل د چورلکو له شور ډک ښار؛ 'له اوسیدو پکې بېزار یو'

د ګډ توکمه خلکو ترمنځ د ریښه یيزو حجرو بسپنې موندلو ستونزې، د لوکیمیا یا وینې سرطان د یوې ناروغې له کړاو ډکه کېسه لرو.

د ریښه ییزو حجرو د بسپنې کموالی

کالم

افغانستان کې د سرطان ناروغان لومړنیو درملنو او طبي اسانتیاو ته اسانه لاسرسې نلري. د راډیوتراپۍ اسانتیاوې نشته او له بده مرغه، د کیموتراپۍ درملنه د ناروغانو د ژوند ژغورلو لپاره بسنه نکوي.

د تیو سرطان: د افغان میرمنو لپاره د مرګ دویم نوم

د برتانیا او اسټرالیا ساینسپوهانو په وینا که لږ څه بدلون د خوب کولو په عادت کې هم راشي نو په طبیعت کې یې ښه والی راتلی شي. د دې لپاره، دوی د "ویښ پاتې کېدو" باندې تمرکز کوي چې بدن یې د شپې تر ناوخته راویښولو ته هڅوي.د څېړونکو په وینا دا تګ لاره ښکاره ده خو ددې خلکو پر ژوند هم خپل اغېز ښندي.

د شپې د ویښ پاتېدو ستونزې ته د حل لارې چارې

څېړونکو په ډي اېن اې کې په لومړي ځل داسې ژینتیکي کړنلار کشف کړه چې په چپ لاس پورې اړه لري.داسې برېښي چې دا لارښوونې د دماغو پر جوړښت او فعالیت پورې نغښتې وي. هغه څه چې په ژبې پورې اړه لري.د اکسفورډ پوهنتون څیړنیزې ډلې ویلي چې احتمالاً چپ لاسي خلک ښه ژبني مهارتونه لري.

د چپ لاسو خلکو ډي اېن اې کشف شوه

د هند اندرا پردېش ایالت کې یوې ۷۳ کلنې ښځې غبرګونې لوڼې وزېږولې. ځايي روغتیا پالانو د ای وې ایف روغتیايي مېتود په مرسته د نجونو زېږېدنه کې مرسته کړې. دغه ۷۳ کلنه ښځه مانګایاما یاراماتي نومېږي او وايي، دې او ۸۲ کلن مېړه یې تل د اولاد درلودو ارمان کاوه.

د ۷۳ کلنې ښځې او ۸۲ کلن خاوند کره یې غبرګونې لوڼه وزېږېدې

یوې ښځې چې خپل او د مور کور یې له ژغورلیو ځیګځیګیو ډک کړی وايي، نور یې نه شي ساتلی. پاولا ګانر د برتانیا په یوه سیمه کې له تېرو پنځو کلونو راهیسې د ازغنو ژویو نرسه ده.

ښځه په داسې کور کې چې ټول له ځیګځیګیو ډک دی

د امریکا د کلوراډو په ډېنوېر ښار کې یوې مېرمنې وروسته له هغې د زندان پر چارواکو عریضه کړې چې وايي، په بندخونه کې یې په یوازېتوب کې پرته له دې چې څوک ورسره مرسته وکړي، ماشوم زېږولی. ډیانا سانچېز ادعا کوي "اړ کړای شوې چې په یخه اوږده څوکۍ او په بندخونه کې په تنهايۍ ماشوم وزېږوي."

"اړ کړای شوم چې بندخونه کې په تنهایۍ ماشوم وزېږوم"

یوې نوې پوهنتوني څېړنې ویلي هغه کسان چې کرۍ ورځ د حیواني ډاکټرانو ازمېښتځیو کې له څارویو یا څاروي پالنې سره تېروي، تر ډېره د نورو کسانو پرتله ژوره اندېښنه او ان د ځانوژنې سوچ ورته پیدا کېږي.

د حیواناتو ډېره پالنه د اندېښنې او ځانوژنې لامل ګرځي

تایلنډ د خپلې نوې ټاکلې کنسورټ او د پاچا د مېرمنې ناویات نا نادر انځورونه خپاره کړي. د مالوماتو له مخې د دې انځورونو د ډېر کتلو له امله وېبپاڼه له کار غورځېدلې ده. ۳۴ کلنه سنینټ وانګ واجیر پاکدي په دې انځورونو کې فایټر جېټ یا جنګي الوتکه، جنګي لباس او ټوپک سره لیدل کېږي.

د ښځو روغتیا