انتقاد تند ونس از جنگ با ایران؛ فاصله‌گیری محتاطانه از ترامپ در مسیر انتخابات ۲۰۲۸
منبع تصویر، Reuters
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با مقصر دانستن جنگ با ایران در شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، موجی از واکنش‌ها را در واشنگتن برانگیخت و بسیاری این موضع‌گیری را تلاشی برای فاصله گرفتن از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آستانه رقابت احتمالی ونس برای ورود به کاخ سفید در سال ۲۰۲۸ تفسیر کرده‌اند.
ونس در بیانیه‌ای حدود ۶۰۰ کلمه‌ای که با دقت تنظیم شده بود و در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، پذیرفت که بسیاری از رأی‌دهندگانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴ از ترامپ حمایت کرده بودند، این بار از جمهوری‌خواهان روی گردانده‌اند.
او نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهور هم دیشب همین را گفت.»
ترامپ نیز در مصاحبه‌هایی در اواخر سه‌شنبه‌شب و روز چهارشنبه، ضمن دفاع از جنگ با ایران، پذیرفت که این جنگ در شکست جمهوری‌خواهان و از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا به نفع دموکرات‌ها نقش داشته است.
دیدگاه ونس درباره جنگ با ایران مدت‌هاست که در محافل سیاسی واشنگتن چندان پوشیده نیست. او اگرچه از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به تهران در ماه فوریه بارها از این جنگ حمایت کرده، اما بر اساس گزارش‌ها، در نشست‌های خصوصی با مقام‌های دولت مخالفت خود را با آن ابراز کرده است.
با این حال، این اختلاف‌نظرها تا پیش از این از چشم افکار عمومی دور مانده بود.
اکنون، کوتاه زمانی پس از شکست سنگین انتخاباتی ترامپ و حزب جمهوری‌خواه، ونس آشکارا نشان داده است که تصمیم برای آغاز جنگ با ایران را یک اشتباه سیاسی می‌داند.
او در ادامه پیام خود نوشت: «اگر می‌خواهید استدلال کنید که این جنگ ارزشش را داشت و از دست دادن سنا برای شش سال آینده بهایی بود که می‌ارزید پرداخته شود، این استدلال را مطرح کنید. بگویید که پرداخت چنین هزینه‌ای ارزش داشت. چه موافق باشیم و چه مخالف، دست‌کم این موضعی صادقانه است.»
این اظهارات از آن جهت قابل توجه است که در تاریخ سیاسی معاصر آمریکا به‌سختی می‌توان نمونه مشابهی یافت که معاون رئیس‌جمهور در دوران مسئولیت خود، تا این اندازه آشکارا درباره یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های سیاست خارجی رئیس‌جمهور موضعی متفاوت اتخاذ کرده باشد.
واکنش غیرمنتظره ترامپ به انتقاد ونس
منبع تصویر، EPA
گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.
اینجا مشترک شوید
پایان % title %
اما اتفاق غیرمنتظره دیگری نیز به‌وقوع پیوست: ترامپ که معمولا از مشاوران ارشد خود انتظار وفاداری کامل دارد، با ارزیابی ونس درباره نقش جنگ در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان موافقت کرد.
رئیس‌جمهور آمریکا پذیرفت که نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای تا حد زیادی تحت تأثیر جنگ با ایران بوده است، اما تأکید کرد که اگر بار دیگر در همان شرایط قرار بگیرد، باز هم تصمیم به آغاز جنگ خواهد گرفت.
این واکنش می‌تواند نشانه اولیه‌ای باشد از اینکه ترامپ، با وجود اهمیت زیادی که برای وفاداری اطرافیانش قائل است، ممکن است به ونس اجازه دهد در صورت ورود به رقابت‌های ریاست‌جمهوری، مواضع مستقل‌تری اتخاذ کند.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره پیام ونس گفت: «می‌دانم چه احساسی درباره این موضوع دارد. فکر می‌کنم... فکر می‌کنم اشکالی نداشت.»
او افزود: «وقتی وارد این جنگ شدم، این را می‌دانستم و ما جلوی دستیابی آنها به سلاح هسته‌ای را گرفتیم و آنها هرگز سلاح هسته‌ای نخواهند داشت.»
دنیل بایمن، کارشناس سیاست خارجی در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، معتقد است که بیانیه ونس به نظر می‌رسد «راهی برای جدا کردن مسیر خود از ترامپ» باشد.
به گفته او، اگر ونس تصمیم بگیرد نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شود، ایجاد تمایز میان مواضع خود و ترامپ مستلزم برقراری توازنی ظریف و دشوار خواهد بود.
نشانه‌هایی از همین ملاحظه‌کاری در پیام معاون رئیس‌جمهور دیده می‌شد. ونس در متن خود نام ترامپ را مستقیماً مطرح نکرد و بخش زیادی از تحلیلش درباره نتایج انتخابات را به نظرسنج‌های بی‌نام‌ونشان نسبت داد.
اشلی دیویس، استراتژیست جمهوری‌خواه، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت که ونس با این موضع‌گیری در واقع «انگشت پایش را در آب گذاشته تا ببیند چه خواهد کرد.»
آیا ونس خود را برای انتخابات ۲۰۲۸ آماده می‌کند؟
منبع تصویر، Reuters
انتقاد ونس از جنگ با ایران تنها بخش مهم پیام او نبود. معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین نقشه راهی سیاسی برای بازگرداندن رأی‌دهندگان به حزب جمهوری‌خواه ارائه کرد که می‌تواند پیش‌نمایشی از برنامه انتخاباتی احتمالی او در سال ۲۰۲۸ باشد.
ونس راهبرد پیشنهادی خود را در چهار محور خلاصه کرد:
۱. پایان دادن به جنگ
۲. تمرکز بر هزینه‌های زندگی و تورم
۳. در اولویت قرار دادن آمریکا
۴. تغییر روابط آمریکا با اسرائیل
این چهار محور بازتاب‌دهنده بخش مهمی از دیدگاه‌های سیاسی ونس از زمان ورودش به صحنه سیاست ملی آمریکا هستند و می‌توانند به محورهای اصلی سخنرانی‌ها و کارزار انتخاباتی آینده او تبدیل شوند.
البته هنوز دو سال تا انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی آمریکا باقی مانده است. انتظار می‌رود ونس در این انتخابات نامزد شود، اما او هنوز تصمیم رسمی خود را اعلام نکرده و دستیارانش تأکید دارند که همچنان در حال بررسی این موضوع است.
از سوی دیگر، درباره میزان واقعی فاصله گرفتن ونس از ترامپ نیز اختلاف‌نظر وجود دارد.
روزنامه نیویورک تایمز گزارش داده است که ونس پیش از انتشار پیام خود در شبکه ایکس، متن آن را به ترامپ نشان داده بود.
همچنین این احتمال وجود دارد که ترامپ موضع خود را تغییر دهد و روشن کند که حاضر نیست هیچ مخالفتی را از سوی ونس یا دیگر مقام‌های دولت تحمل کند.
رئیس‌جمهور آمریکا تاکنون درباره اینکه از چه کسی برای جانشینی خود به‌عنوان نامزد جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ حمایت خواهد کرد، موضع روشنی نگرفته است.
ترامپ در موارد مختلف از ونس و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تمجید کرده، اما هنوز مشخص نکرده است که آیا از یکی از آنها حمایت خواهد کرد و در صورت تصمیم به حمایت، چه زمانی آن را اعلام می‌کند.
به نظر می‌رسد که ترامپ از گمانه‌زنی‌ها درباره اینکه چه کسی را برای ادامه جنبش سیاسی خود انتخاب خواهد کرد، استقبال می‌کند. او حتی در مقاطعی احتمال نامزدی خود برای سومین دوره ریاست‌جمهوری را مطرح کرده است؛ موضوعی که قانون اساسی آمریکا آن را ممنوع می‌کند.
در نهایت، ممکن است پیام ونس درباره شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای اهمیت چندانی پیدا نکند و به‌تدریج به فراموشی سپرده شود.
اما این احتمال نیز وجود دارد که همین موضع‌گیری، نقطه آغاز رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ و نبرد بر سر آینده حزب جمهوری‌خواه در دوران پس از ترامپ باشد.
