BBC News, Somali
U gudub qaybta macluumaadka

Waxaad eegaysaa nooca qoraalka kaliya ee boggan oo isticmaala xog yar. Eeg nooca ugu weyn ee boggan oo ay ku jiraan dhammaan sawirada iyo muuqaallada.

Igu celi boggaga ugu weyn

Sacuudiga oo xiray dhuumaha shidaalka ee muhiimka ah ka dib weerar diyaaradeed oo aan duuliye lahayn oo lagusoo qaaday

Sacuudi Carabiya ayaa xirtay dhuumo muhiim ah oo shidaalka qaada kadib markii ay weerareen diyaarado aan duuliye lahayn oo laga soo diray Ciraaq, iyadoo uu sii ballaaranayo khilaafka ka jira Bariga Dhexe.

Kooban

Tebin toos ah

  1. Maxay tahay muhiimadda Jasiiradaha Xaniish, oo ay Xuutiyiintu qabsadeen?”

    Jasiiradaha Xaniish waxay ku yaallaan koonfurta Badda Cas, waqooyiga Marin-biyoodka Baabul-Mandab, kana baxsan xeebta galbeed ee Yemen. Jasiiradahaasi waxay ka kooban yihiin dhowr jasiiradood iyo jasiirado yaryar, waxaana ugu waaweyn Xaniish Weyn, Xaniish Yar, iyo Jasiiradda Zuqar.

    Jasiiraduhu waxay leeyihiin muhiimad istiraatiiji ah, sababtoo ah waxay u dhow yihiin marinnada caalamiga ah ee maraakiibta ee ka gudba koonfurta Badda Cas kuna wajahan Baabul-Mandab. Sidaas darteed, waxay noqon karaan goobo ku habboon la socodka dhaqdhaqaaqa maraakiibta ee gobolka.

    Jasiiradahaasi waxay ahaayeen mawduuca isku dhac hubaysan oo u dhexeeyay Yemen iyo Eritrea sannadihii 1990-meeyadii. Khilaafka ayaa la xalliyay 1998-kii markii guddi caalami ah oo garqaad ah uu go’aamiyay in Yemen ay leedahay madaxbannaanida inta badan jasiiradahaas.

    Gacan-ku-haynta Xuutiyiinta ee jasiiradaha Xaniish, oo ay weheliso horumarkooda dhanka koonfureed ee xeebta galbeed ee Yemen, waxay xoojinaysaa joogitaankooda meel u dhow marinnada maraakiibta ee u socda Baabul-Mandab.

  2. Sarkaal Yemeni ah oo u sheegay AFP war cusub oo ku saabsan Xuutiyiinta

    Dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta ee Iran taageerto ayaa la wareegay dhammaan xeebaha Yemen ee ku teedsan Badda Cas, sida uu wakaaladda wararka AFP u sheegay sarkaal milatari oo Yemeni ah oo aan magaciisa la shaacin.

    Sarkaalka oo ka tirsan dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay ayaa wakaaladda u sheegay: “Wax kasta oo gacanteenna ku jiray ee xeebta galbeed ayaa dhacay.”

    Sarkaalku wuxuu sidoo kale AFP u sheegay in Xuutiyiintu ay qabsadeen laba jasiiradood oo kale oo ku yaalla marin-biyoodka Baabul-Mandab.

    Arrintan ayaa ku soo beegmaysa wararkii hore ee sheegayay in kooxda Xuutiyiintu ay la wareegeen Jasiiradda Perim, oo ku taalla marin-biyoodka muhiimka ah ee maraakiibta ganacsiga.

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

    Weerarradii September 11: Maxaa dhacay maalintaas? Imisa qof ayaa ku dhintay?

    maxkamadgo'aan kasoo saartay nin doonayay in loo soo celiyo haddiyado dhan $369,000 oosaaxiibtiis hore uu siiyay

  3. Waa kuwee labada waddan ee Afrikaan ah ee haysta diyaaradda F-16?

    Guud ahaan qaaradda Afrika, waxaa jira laba waddan oo haysta diyaaradda F-16 ee caanka ku ah duqaymaha cirka, inta la ogyahay.

    Wadamadaas ayaana waxa ay heshiis iib la galeen dowladda Maraykanka, taas oo usoo daabushaay gudaha wadamadooda.

    Sida ay qortay wakaaladda wararla ee Reuters sanadkii 2015 kii, dowladda Maraykanka ayaa sideed diyaaradood oo ah nuuca F-16 waxay u daabulayeen dalka Masar.

    Xilligaas ayaa waxaa soo hagaagayay xiriirka ka dhaxeeya labada dal, kadib markii milatarigu ay xilka ka tuureen madaxweynihii dalkaas Mohamed Mursi, kadib dibadbaxyo xoogan oo dalka ka dhacay, waxaana si habsami leh u hagaagay xiriirkii Mraykanka kala dhaxeeyay Abdel Fattah al-Sisi, oo badalay Mohamed Mursi.

    ligaas soo saartay safaaradda Maraykanka ee dalka Masar, ayaa lagu sheegay in saanad milatari oo xanibaad laga qaaday ay gaari doonto waddanka Masar laba maalin gudahood.

    Halkan ka sii akhri sheekada

  4. Wararkii ugu dembeeyey ee aad u bahaantahay inaad ka ogaato xaaladda Yemen

    Dagaalyahanno ka tirsan dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta ee Yemen ee Iran taageerto ayaa “la wareegay” Jasiiradda Perim, oo ku taalla Badda Cas, sida uu sheegay ilo ka tirsan dowladda.

    Jasiiraddu waxay kala qaybisaa Marin-biyoodka Baabul-Mandab, oo ah marin muhiim u ah maraakiibta ganacsiga ee caalamka.

    Marin-biyoodkan oo ku yaalla cirifka koonfureed ee Badda Cas ayaa isku xira Yurub, iyada oo loo sii marayo Kanaalka Suweys iyo dekedaha galbeed ee Sacuudiga, isaga oo sidoo kale isku xira Badweynta Hindiya iyo guud ahaan Aasiya.

    Qodobada muhiimka ah:

    • Bayaan ay soo saareen Jimcihii, kooxda Iran taageerto waxay sheegtay in “socodka maraakiibtu uu ammaan u yahay dhammaan shirkadaha, marka laga reebo maraakiibta Sacuudiga,” kuwaas oo ay sheegeen inay ku jiraan “xannibaad.”
    • Xuutiyiintu waxay sheeganayaan inay horumarro waaweyn ka sameeyeen Yemen, kadib markii kooxda la sheegay inay Khamiistii qabsatay magaalada dekedda ah ee Mokha, oo ku taalla Badda Cas.
    • Kooxdu waxay sidoo kale sheegtay inay ka saartay “ciidamada Sacuudigu taageero” xeebaha galbeed ee Yemen, balse bayaankoodu si gaar ah ugama hadlin Jasiiradda Perim.
    • Marin-biyoodka Baabul-Mandab wuxuu noqday marin aad muhiim ugu ah Sacuudiga, gaar ahaan kadib markii khalkhal uu ka dhashay Marin-biyoodka Hormuz intii uu socday dagaalka Maraykanka iyo Iran.
    • Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:Weerarradii September 11: Maxaa dhacay maalintaas? Imisa qof ayaa ku dhintay?maxkamad go'aan kasoo saartay nin doonayay in loo soo celiyo haddiyado dhan $369,000 oo saaxiibtiis hore uu siiyay

  5. Madaxweynaha Iiraan iyo Raysal Wasaaraha Hindiya oo kulmay,maxase ka wadahadleen

    Madaxweynaha Iran Mas’uud Pezeshkian ayaa la kulmay oo wada-hadallo la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi, iyagoo yeeshay shir doceedyo barbar socda shirka BRICS ee ka socda New Delhi.

    Sida ay sheegayaan warbaahinta Iran, Pezeshkian wuxuu carrabka ku adkeeyay “baahida loo qabo in la horumariyo iskaashiga wadajirka ah iyo in la sii wado heshiisyada istiraatiijiga ah” ee labada dal.

    Madaxweynayaasha Ruushka iyo Shiinaha ayaa ka mid ah madaxda dalalka kale ee BRICS ee ka qaybgalaya shirka.

    Saacad ka hor, Pezeshkian ayaa khudbad ka jeediyay shirweynaha dhaqaalaha BRICS, isagoo ku baaqay in la xoojiyo iskaashiga dalalka xubnaha ka ah BRICS ee dhinacyada bangiyada iyo lacagaha.

    Isagoo tixraacaya cunaqabateynta Maraykanka, ayuu yiri: “Isticmaalka sii kordhaya ee aaladaha dhaqaale si cadaadis dhaqaale loo saaro dalalka ayaa khatar geliyay ganacsiga sharciga ah ee dalalka kale.”

  6. Xaaska mid ka mid ah dhibbanayaashii 9/11 ayaa ku eedaysay Sacuudiga inuu door ku lahaa weerarradaas

    Wax yar ka hor, intii lagu guda jiray xuska 9/11 ee New York, Terry Strada, oo ah xaaskii mid ka mid ah dadkii ku dhintay weerarrada, ayaa markii ay akhriday magaca ninkeeda kadib hadalkeeda ku soo qaadatay waxa ay ku tilmaantay doorka lagu eedeeyay ee Sacuudigu ku lahaa weerarrada.

    “Sidee bay u suurtagal tahay in 25 sano ay ka soo wareegaan, haddana aan weli caddaalad loo helin doorkii Sacuudigu ku lahaa dilkaaga?” ayay tiri iyadoo taagan goobta khudbadda, taasoo dhalisay sacab xooggan oo ka yimid dadkii goobta joogay.

    Waxay intaas ku dartay in dalkaasi uu “dunida ku faafiyay dhaqan xun oo dhiirrigelinaya argagixisada ka soo horjeedda Maraykanka.”

    Mas’uuliyiinta Sacuudiga ayaa marar badan beeniyay inay wax lug ah ku lahaayeen weerarradii 11-kii Sebtembar. Sannadkii 2004, baaritaan uu Maraykanku sameeyay ayaa sidoo kale Sacuudiga ka fogeeyay inuu ku lug lahaa weerarrada.

    Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah qoysaska dhibbanayaasha ayaa weli dalbanaya in lala xisaabtamo Sacuudiga, iyagoo gudbiyay dacwad madani ah oo ku eedaynaysa dalkaasi inuu taageeray Al-Qaacida.

  7. Maxaad ka taqaannaa Mahad Karate, hoggaamiyaha awoodda badan ee Mareykanku raadinayo?

    Waa uu magacyo badan yahay, laakiin kan rasmiga ah waa Cabdiraxmaan Maxamed Warsame. Waxa uu caan ku yahay magaca Mahad Karate. Sida ay shaacisay dowladda Mareykanka, waxaa la rumeysan yahay in uu ku dhashay magaalada Xarardheere ee gobolka Mudug.

    Waxa uu dhashay intii u dhaxeysay sanadihii 1957 1962-dii. Waa ku xigeenka hoggaanka ururka Al-shabaab, waxaa na la sheegay inay hoos tagaan qeybta awoodda badan ee sirdoonka kooxdan ee Amniyaadka loo yaqaanno iyo xitaa qeyb ka mid ah maamulka dhaqaalaha ee kooxdan. Mareykanku waxay sheegeen in uu ku hadlo afafka Soomaali, Carabi iyo Sawaaxili.

    Halkan ka sii akhri sheekada

  8. Madaxweynaha Iiraan oo war weyn ka sheegay shirka BRICS

    Khudbaddii uu ka jeediyay shir-madaxeedka BRICS, Madaxweyne Mas’uud Pezeshkian ayaa ku baaqay in la xoojiyo iskaashiga dalalka xubnaha ka ah ururkan dhaqaale, gaar ahaan dhinacyada bangiyada iyo lacagaha.

    Isagoo tixraacaya cunaqabateynta Maraykanka, ayuu yiri: “Isticmaalka sii kordhaya ee aaladaha dhaqaale si cadaadis dhaqaale loo saaro dalalka ayaa khatar geliyay ganacsiga sharciga ah ee dalalka kale.”

    Madaxweynaha Iran ayaa sidoo kale yiri: “Nidaamka maaliyadeed ee caalamka ee hadda jira wuxuu nugul yahay, sababtoo ah wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay tiro yar oo lacago ah. Bangiga BRICS wuxuu noqon karaa matoorka lacagaha ee dalalka xubnaha ka ah.”

    Sida uu sheegay Pezeshkian, “Awoodda BRICS waxay si cad u muuqan doontaa marka iskaashigu uga gudbo heerka suurtagalnimada oo uu noqdo iskaashi dhab ah oo la fuliyo.”

    Wuxuu sidoo kale yiri: “Iran waxay diyaar u tahay inay la shaqeyso xubnaha BRICS si loo dhiso dhaqaale furan oo ka caddaalad badan... Iyadoo leh goob juqraafiyeed oo istiraatiiji ah iyo kheyraad tamareed, Iran waxay diyaar u tahay inay noqoto mid ka mid ah isku-xirayaasha muhiimka ah ee nidaamka dhaqaale ee BRICS.”

    Iyadoo cunaqabateyntu sii ballaaranayso iyo dagaalka dhaqaale ee Maraykanku uu sii socdo, mas’uuliyiinta Iran waxay doonayaan inay ballaariyaan xiriirkooda ay la leeyihiin quwadaha waaweyn sida Shiinaha iyo Ruushka, si ay uga fogaadaan nidaamka maaliyadeed ee ku saleysan dollarka.

    Qayb kale oo ka mid ah khudbaddiisa uu ka jeediyay shir-madaxeedka BRICS ee New Delhi, Madaxweynaha Iran wuxuu yiri: “BRICS waa inuu abuuraa jawi uusan waddan keli ahi awood ugu yeelan inuu carqaladeeyo ganacsiga sharciga ah ee dalalka kale isagoo keligiis maamulaya ama awood ku yeelanaya aalad maaliyadeed ama tiknoolajiyad.”

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

    Weerarradii September 11: Maxaa dhacay maalintaas? Imisa qof ayaa ku dhintay?

    maxkamad go'aan kasoo saartay nin doonayay in loo soo celiyo haddiyado dhan $369,000 oo saaxiibtiis hore uu siiyay

  9. BIRI-MA-GEYDO - Waa kuwee dadka dilka ka caaggan

    Waxaa soo badanaya dilalka loo geysanayo dadka ku suntan nabadda iyo samafalka oo waayadii hore aan lagu degdegi jirin xasaanadda ay huwan yihiin awgeed.

    Dadkan dilka ka caaggan oo loo yaqaan BIRI-MA-GEYDO ayaa isugu jira shakhsiyaad haldoor ah oo bulshada ugu jira kaalimo muhiim ah iyo kuwo u nugul in la dulmiyo, sidaas darteedna bulshadu xil iska saartay ilaalintooda.

    Inkasoo ay adag tahay in la helo tirokoob rasmi ah, haddana waxaa la aaminsan yahay in sannad walba Soomaaliya lagu dilo boqollaal qof oo Biri-ma-geydo ah, kuwaas oo aan helin bedbaadadii ay mudnaayeen.

    Dadka dilka ka caaggan ee sannadkaan la beegsaday waxaa ka mid ah, foolaadka bulshada iyo 'maato ilmadow' ah oo badankood loo dilay aano qabiil ama ujeeddooyin kale oo aysan mudneyn.

    Halkan ka sii akhri

  10. Qiiq madow laga arkay hawada sare ee dhuumaha shidaalka ee Beriga-Galbeed ee sacuudiga, sida lagu arkay sawirrada dayax-gacmeedka.”

    Sawirrada dayax-gacmeedka ee la qaaday Khamiistii ayaa muujinaya qiiq ka kacaya meel u dhow dhuumaha shidaalka ee “Bariga-Galbeed” ee Sacuudiga.

    Sacuudigu ma uusan xaqiijin wax dhacdo ah oo ka dhacday goobtaas. Xafiiska warbaahinta dowladda iyo shirkadda weyn ee shidaalka Aramco midkoodna kama jawaabin codsiyada Reuters ee ahaa inay faallo ka bixiyaan arrintan.

    Dhuumaha Bariga-Galbeed ayaa muhiimad weyn u leh Sacuudiga tan iyo markii uu dagaalku billowday, maadaama Aramco ay shidaalka uga soo gudbin karto xeebta bari ee Gacanka Faaris una qaadi karto xeebta galbeed ee Badda Cas. Sidaas awgeed, shidaalku uma baahna inuu maro Marin-biyoodka Hormuz.

    Warbaahinta Iran iyo Xuutiyiinta Yemen ayaa sheegay in qiiqa lagu arkay sawirrada dayax-gacmeedka uu ka dhashay weerar ay Xuutiyiintu ku qaadeen dhuumaha shidaalka.

  11. Jasiirad muhim ah oo kulaasha Baabul-Mandab oo la soo sheegayo inay gacanta u gashay Xuutiyiinta

    Sida ay wararku sheegayaan, kadib markii ay ciidamada dowladda Yemen dib uga gurteen, Xuutiyiintu waxay qabsadeen jasiiradda istiraatiijiga ah ee Mayun, oo ku taalla irida marin-biyoodka Baabul-Mandab.

    Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa soo xigatay ilo ka tirsan dowladda Yemen oo sheegay in ciidamada dowladda ay ka baxeen Jasiiradda Mayun.

    Jasiiradda Mayun, oo mararka qaarkood loo yaqaan Jasiiradda Bab el-Mandeb, waxay ku taallaa bartamaha marin-biyoodkan, iyadoo u kala qaybisa laba marin oo biyo ah.

    Saacado ka hor, waxaa sidoo kale la soo sheegay in magaalada xeebeedka Dhubab ay gacanta u gashay Xuutiyiinta. Tani waxay ku dhowaan lahayd in Xuutiyiintu si buuxda ula wareegaan marin-biyoodka Baabul-Mandab, kaas oo muhiim u ah dhoofinta shidaalka Sacuudiga.

    Xuutiyiinta oo xulafo la ah Iran, isla markaana gacanta ku haya qaybo badan oo waqooyiga Yemen ah, ayaa toddobaadkii hore qaaday weerar ballaaran oo ka dhan ah ciidamada dowladda Yemen, kuwaas oo taageero ka hela Sacuudiga.

    Dhanka kale, warbaahinta xiriirka la leh Xuutiyiinta ayaa maanta sheegtay in Sacuudigu uu fuliyay tobannaan duqeyn oo cirka ah. Weerarradii ugu dambeeyay, ayay sheegeen, waxaa laba jeer lagu bartilmaameedsaday Garoonka Diyaaradaha Moka.

    Dekedda Moka ayaa sidoo kale maalmihii u dambeeyay gacanta u gashay Xuutiyiinta.

  12. Nin lagu xukumay 14 sano oo xabsi ah kadib markii uu isku dayay inuu kufsado gabar lix jir ah

    Maxkamadda gaarka ah ee ka shaqaysa kiisaska kufsiga ee magaalada Lahore, caasimadda gobolka Punjab, ayaa eedaysanaha ku xukuntay 14 sano oo xabsi ah iyo ganaax dhan 50,000 oo rupees Pakistan ah, kadib markii lagu helay inuu isku dayay inuu kufsado gabar lix jir ah.

    Go’aanka waxaa soo saaray maxkamadda uu guddoominayay Garsoore la yiraahdo Zafaryab Chadhar.

    Kiiska ayaa ka dhan ah eedaysanaha oo lagu magacaabo Asghar, waxaana dacwadda lagu diiwaangeliyey 24-kii Maarso 2025 saldhigga booliska South Cantt ee Lahore, kadib markii uu cabasho gudbiyey aabbaha gabadha.

    Sida lagu sheegay warbixinta booliska (FIR), aabbuhu wuxuu sheegay in markii uu guriga yimid fiidnimadii 23-kii Maarso, gabadhiisa lix jirka ah ay u sheegtay in nin deriskooda oo lagu magacaabo Asghar uu gurigiisa u kaxeystay, halkaasna uu isku dayay inuu kufsado.

    Hase yeeshee, markii gabadhu qaylisay, eedaysanuhu wuxuu uga tagay gurigiisa, kadibna wuu baxsaday.

    Boolisku waxay kiiska ku soo oogeen eedda ku xusan Qodobka 377B ee Xeerka Ciqaabta Pakistan, kaas oo ka hadlayo tacaddiyada galmada ee carruurta ka yar 18 sano.

    Dambigan waa mid aan dammaanad lagu sii dayn karin, waxaana ciqaabtiisu ka bilaabataa 14 sano oo xabsi ah, halka ugu badnaan ay gaari karto 20 sano.

    Boolisku waxay kiiska u gudbiyeen maxkamadda gaarka ah ee ka shaqaysa kiisaska kufsiga, halkaas oo eedaysanaha si rasmi ah loogu soo oogay dacwad 7-dii Luulyo 2025.

    Eedaysanuhu wuu beeniyey inuu dambiga galay, waxaana kadib bilaabmay dhageysiga dacwadda.

  13. Weerarradii September 11: Maxaa dhacay maalintaas? Imisa qof ayaa ku dhintay?

    25 sano ayaa ka soo wareegatay weerarkii dhacay maalin Talaado ah 11-kii September 2001-dii, maalintaas oo rag ismiidaamiyey ay xoog kula wareegeen diyaarado kuwa rakaabka ah oo Maraykanka uu lahaa waxayna diyaaradahaas ku dhufteen laba daarood oo dhaadheer oo New York ku yaallay, halkaas oo kumanaan qof ay ku dhinteen.

    Maanta ayaa xuskaas lagu qaban doonaa waddanka Mareykanka, halkaas oo la filayo in lagu qabto munaasabado kala duwan.

    Weerarkaas ayaa wali ah kii ugu xumaa ee qarniyadaan dhaca, maahan Maraykanka oo kaliya balse caalamka oo idil.

    Halkan kasii akhri.......

  14. Xuutiyiinta oo ku andacoonaya inay la wareegeen saldhigyo u dhow Bab- al-Mandab

    Sida ay sheegtay wakaaladda wararka dowladda Iran ee IRNA, kooxda Xuutiyiinta Yemen (Ansar Allah) ayaa sheegtay in dagaalyahannadeedu si buuxda ula wareegeen saldhigga milatari ee muhiimka ah ee Al-Omari, kaas oo kormeera marin-biyoodka Bab al-Mandab.

    Xuutiyiinta ayaa sidoo kale sheegay in ciidamadooda badda ay si buuxda ula wareegeen jasiiradda Dhakar ee ku taalla Badda Cas, isla markaana jasiiradda laga saaray ciidamadii ka soo horjeeday.

    Marinka Bab al-Mandab waa mid ka mid ah marinnada badeed ee ugu muhiimsan adduunka, wuxuuna isku xiraa Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya. Khubarada ayaa sheegaya in horumar militari oo ay midkood dhinacyadu ka sameeyaan aaggaasi uu saameyn weyn ku yeelan karo ganacsiga caalamka iyo isu-socodka maraakiibta.

    Dowladda Yemen ama ciidamada uu taageero Sacuudiga ayaanan isla markiiba wax war ah ka soo saarin sheegashada Xuutiyiinta. Hase yeeshee, maalmihii u dambeeyay waxaa jiray warar sheegaya dagaallo culus iyo horumar ay Xuutiyiintu ka sameeyeen deegaannada xeebaha galbeed ee Yemen.

    Sidoo kale akhriso:

    Maxay yihiin Xuutiyiinta Yemen, maxaase khilaaf ah oo kala dhexeeya Sacuudiga?

    Xuutiyiinta Yemen oo isku diyaarinaya inay u dhaqaaqaan dhanka Baab al-Mandab

  15. Waa kuma Khaalid Maxamed, ninkii "qorsheeyay" weerarkii ugu xumaa ee ka dhacay Maraykanka?

    Khaalid Sheekh Maxamed waa ninka ay Maraykanku ku eedeeyeen inuu qorsheeyay weerarkii ugu xumaa ee lagu qaaday Maraykanka 11-kii Sebtembar 2001, oo ay maanta ka soo wareegatay 25 sano, waxaana loo arkaa inuu ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii sare ee ururka Al-Qaacida xilligii uu Osama Bin Laden hoggaaminayay.

    Khalid Sheikh Mohammed, oo ku dhashay Kuwait, ayaa cilmiga injineernimada ku bartay dalka Mareykanka, ka hor inta uusan 1980-meeyadii tegin Afghanistan si uu uga dagaallamo.

    Ka hor weerarradii 11-ka Sebtembar, wuxuu horey uga mid ahaa dadka ay FBI-du raadineysay, sababo la xiriira ku lug lahaanshihiisa qaraxyo kale iyo weerarro la fashiliyey.

    Wasaaradda Difaaca Maraykanka ee Pentagon-ka ayaa sheegtay in Maxamed uu qirtay inuu isagu qorsheeyay weerarka "bilow ilaa dhammaad".

    Waxaa la rumaysan yahay in Maxamed uu ku dhashay Kuwait sannadihii 1964 ama 1965, balse waalidkiis waxay asal ahaan ka soo jeedeen gobolka Balochistan ee Pakistan, oo xuduud la leh Afghanistan.

    Wuxuu ku hadli jiray Carabi, Ingiriisi, Urdu iyo Balochi.

    Sanadkii 1986 ayuu shahaadada jaamacadeed ka qaatay Jaamacadda Beeraha iyo Farsamada ee Gobolka North Carolina ee Maraykanka.

    Dabayaaqadii 1980-meeyadii ayuu u guuray magaalada Peshawar ee Pakistan, halkaas oo uu kula kulmay Osama Bin Laden.

    Mohammed wuxuu caan noqday kaddib markii la fashiliyey qorshe lagu qarxin lahaa diyaarad Maraykan ah sannadkii 1995.

    Qorshaha ayaa la fashiliyey kaddib markii booliisku ay heleen xog ku jirtay kombiyuutar, xilli ay baarayeen eedeymo la xiriiray qorshe lagu dilayo Pope-ka.

    Sannadkii 1999 ayuu Mohammed ku qanciyay Osama Bin Laden inuu taageero qorshaha weerarradii 11-kii Sebtembar ee Maraykanka.

    Kaddib weerarkii oo lagu dilay in ka badan 3,000 qof, Maraykanku wuxuu ballanqaaday abaalmarin lacageed qofkii gacan ka geysta soo qabashada ama dilka Maxamed.

    Maraykanku wuxuu rumaysnaa in Maxamed uu qorsheeyay hawlgalka oo dhan, isla markaana uu diray lacagihii loo adeegsaday afduubka diyaaradaha iyo fulinta weerarrada.

    Soo qabashada Maxamed ayaa loo arkay mid ka mid ah guulihii waaweynaa ee laga gaaray dagaalka ay dalalka reer Galbeedku kula jireen ururka Al-Qaacida.

    Rohan Gunaratna, oo ah khabiir ku takhasusay argagixisada caalamiga ah iyo Al-Qaacida, ayaa Maxmed ku tilmaamay "khabiir ku xeeldheer qorshaynta weerarrada argagixisada ee caalamiga ah, isla markaana ka mid ah dadka tirada yar ee xirfaddan si weyn ugu takhasusay".

    Ma ahayn oo keliya Maraykanka iyo Pakistan kuwa raadinayay Maxamed. Maxkamad ku taalla Faransiiska ayaa soo saartay waaran lagu soo xirayo, kaddib markii lagu eedeeyay inuu ku lug lahaa weerarkii ismiidaaminta ahaa ee lagu qaaday goob ay Yuhuuddu ku cibaadaysato oo ku taalla jasiiradda dalxiiska ee Djerba, Tunisia, sannadkii 2002.

    Sidoo kale, Australia waxay doonaysay inay Maxamed ka hesho xog ku saabsan baaritaanka weerarkii qaraxa ee Bali, Indonesia, sannadkii 2002, kaas oo lagu dilay 202 qof.

    Sidoo kale akhri

    Weerarradii September 11: Maxaa dhacay maalintaas? Imisa qof ayaa ku dhintay?

    Waa kuma Khaalid Maxamed, ninkii "qorsheeyay" weerarkii ugu xumaa ee ka dhacay Maraykanka?

    9/11: Muxuu sameeyay nin dhowr ilbiriqsi kaliya uga fakaday qaraxyada

  16. Maxaad ka ogtahay eedeymaha sheegaya in kooxaha argagixisadu ay adeegsadaan AI?

    Cilmi-baaris cusub ayaa muujineysa in kooxaha xagjirka ee ka dagaallama Nigeria, gaar ahaan ISWAP iyo Boko Haram, ay bilaabeen in ay siyaabo kala duwan uga faa'iidaystaan tiknoolajiyadda Sirdoonka Macmalka ah (AI), si ay ugu taageeraan hawlahooda.

    Warbixintu waxay sheegtay in dagaallameyaashu ay AI u adeegsanayaan qorsheynta xeeladaha dagaalka, falanqaynta weerarrada ka dib marka ay dhacaan, iyo helitaanka aqoon farsamo oo kor u qaadi karta awooddooda hawlgallada.

    Daraasaddan waxaa samaysay Antonia Juelich, oo ah khabiir ku takhasusay Sirdoonka Macmalka ah (AI) kana tirsan Jaamacadda Cambridge ee ku taal UK, waxay ku salaysnayd wareysiyo lala yeeshay dagaalyahanno horay uga tirsanaa ISWAP iyo Boko Haram.

    Wakaaladda wararka ee AFP ayaa sheegtay in daraasaddu ay muujisay sida kooxahani u sii qabatimayaan tiknoolajiyadda casriga ah si ay u xoojiyaan hawlahooda.

    Cumar Saalax Gwani oo ah khabiir tiknoolajiyadda ah ayaa sheegay in inkasta oo AI aysan go'aaminayn goorta ama sida weerar loo qaadayo, haddana ay si degdeg ah u soo saarto xog iyo talooyin caawinaya dadka isticmaala.

    "Waxa lagu sheegay in AI loo adeegsado qorshaynta weerarrada milatari, u qaybinta dagaallameyaasha waajibaadyo kala duwan, iyo diyaarinta hawlgallada. Sidaas oo ay tahayna AI ma aha tan go'aanka ugu dambeeya gaarta, balse waxay dedejisaa bixinta talooyinka iyo xogta," ayuu yiri.

    Sii akhri

  17. Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran iyo Asim Munir oo ka wada hadlay xiisadaha gobolka iyo nabadda

    Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran, Abbas Araqchi, iyo Taliyaha Ciidamada Pakistan, Asim Munir, ayaa yeeshay wada-hadal telefoon oo ay kaga arrinsadeen xaaladda ugu dambeysay ee gobolka.

    Qoraal lagu daabacay barta X ee dowladda Iran ayaa lagu sheegay in labada dhinac ay ka wada hadleen xiisadaha sii kordhaya, khataraha ku wajahan amniga gobolka iyo saameynta ay arrimahaasi ku yeelan karaan nabadda iyo xasilloonida gobolka.

  18. Iran oo ku baaqday in la qaado go’doominta Yemen oo la bilaabo wadahadal

    Subaxnimadii Jimcaha, 10-ka Sebtembar, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran ayaa bayaan ka soo saartay xaaladda dagaalka Yemen, iyadoo ku baaqday in la joojiyo xannibaadda milatari ee dalkaas, lana bilaabo wada-hadallo.

    Bayaanka oo ay baahisay wakaaladda wararka dowladda Iran ee IRNA ayaa lagu sheegay in Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran ay ku baaqayso in la tixgeliyo danaha ummadda Islaamka, gaar ahaan xilli gobolka Galbeedka Aasiya uu wajahayo waxa ay ku tilmaantay “xumaan, naxariis-darro iyo ballaarin aan hore loo arag oo uu wado taliska Sahyuuniyadda oo kaashanaya Maraykanka.”

    Iran waxay sheegtay in “xal u helidda arrimaha Yemen aysan ku imaan karin sii wadidda go’doominta iyo duullaanka milatari.”

    Dhammaadka bayaanka, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran waxay ku adkaysatay “baahida loo qabo in si degdeg ah dib loogu bilaabo wada-hadallada, iyadoo lagu saleynayo khariidaddii waddada ee lagu heshiiyay, lana fuliyo qodobbadeeda.” Waxayna sheegtay in Tehran ay “diyaar u tahay dadaal kasta oo arrintan ku saabsan.”

    Bayaanka Iran ayaa soo baxay saacado kaddib markii la soo sheegay in Xuutiyiintu ay ku sii siqayaan goobo ay ka mid tahay dekedda Mokha ee Yemen, iyagoo dib u riixaya ciidamada dowladda Yemen oo taageero milatari ka hela Sacuudi Carabiya.

    Khamiistii, 10-ka Sebtembar, waxaa sidoo kale la sheegay in ciidamada ay taageerto Sacuudi Carabiya iyo xulafadooda ay ka baxeen deked kale oo xeebeed oo gobolka ku taalla, taas oo ah Dhubab.

    Qabsashada Mokha waxay xoojin kartaa awoodda Xuutiyiinta ay Iran taageerto ee ay ku maamulaan marin muhiim u ah maraakiibta qaada saliidda iyo badeecadaha.

    Mokha waxay ku taallaa agagaarka marin-biyoodka Baabul-Mandab, oo isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.

  19. Wadahadalka telefoon oo dhexmaray Araqchi iyo wasiirka arrimaha dibadda Sacuudiga

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iran ayaa sheegtay in wasiirka arrimaha dibadda Iran, Abbas Araqchi, iyo dhiggiisa Sacuudiga, Faisal bin Farhan, ay yeesheen wada-hadal telefoon, kaas oo ay kaga arrinsadeen xaaladihii ugu dambeeyay ee gobolka.

    Wadahadalkan ayaa dhacay Khamiistii, xilli colaadda Yemen ay mar kale soo cusbooneysiisay hadallada haynta ku saabsan kooxaha “wakiillada ka ah” iran.

    Sacuudi Carabiya ayaa, iyada oo sameysay isbahaysi militari oo ay ku mideysan yihiin dalal Carbeed oo gobolka ah, howlgallo milatari ka wada Yemen oo ka dhan ah Xuutiyiinta, iyadoo taageeraysa dowladda Yemen.

    Iran ayaa marar badan lagu eedeeyay inay Xuutiyiinta siiso hub iyo taageero milatari, inkastoo Tehran ay beenisay inay faragelin ku hayso go’aannada kooxda Xuutiyiinta.

  20. Mareykankaka oo ka hadlay tirada Maraakiibta Iran u socday ee uu hor-istaagay

    Taliska Dhexe ee Ciidamada Maraykanka (CENTCOM) ayaa sheegay in ilaa 10-ka Sebtembar, ciidamadiisu ay leexiyeen 96 markab oo ganacsi, intii lagu guda jiray xannibaadda badda ee ka socota marin-biyoodka Hormuz.

    Bayaan ay isla maalintaas soo saartay CENTCOM ayaa lagu sheegay in ciidamadu ay sidoo kale oggolaadeen in in ka badan 50 markab oo sida gargaar bani’aadamnimo ay maraan marin-biyoodka Hormuz.

    Dhoofinta Shidaaalka Iran ayaa si weyn u carqalowday kaddib xannibaadda Maraykanku ku sameeyay dekedaha Iran.

    Arrintan ayaa ku soo beegmaysa iyadoo Mohsen Rezaei, xoghayaha Golaha Sare ee Amniga Qaranka Iran, uu horey u sheegay in Iran ay wali waddo iibinta Shidaalka xilli ay socoto xannibaadda badda iyo cunaqabateynta dhaqaale ee Maraykanku sii adkeynayo.

    Waxa uu sheegay: “Shidaalka ayaan iibinnaa, lacagtiina waxay dib ugu soo noqotaa Iran.”

    Waxa uu sidoo kale yiri: “In la yiraahdo xannibaadda dhaqaale ee Maraykanku ay sababtay macaluul weyn oo Iran ka dhacda waa been weyn.”

    Warar dheeraad ah:

    Trump oo $5,000 ballan qaaday hadii xisbigiisu guuleysto

    Gabadhii ugu horeysay oo Soomaali ah oo u tartameysa kursiga uu banneeyay raysal wasaarihii hore ee UK