Siyaasad

Soomaali

Haween

Ciyaaro

Saynis iyo Caafimaad

Fan iyo Dhaqan

Muuqaal

Daawo

Raadiye

Maqal

Dhageyso

Somali

Danjire Taye Atsiksilase oo ahaa wasiirkii arimaha dibadda ee dalka Itoobiya ayaa waxaa loo magacaabay xilka madaxweunaha dalka Itoobiya. Danjire Taye ayaa xilka madaxweynaha loogu magacaabay furitaanka kalfadhi wadajir ah oo ay yeesheen labada gole ee baarlamaanka iyo federaalka.

Waa kuma madaxweynaha cusub ee loo magacaabay dalka Itoobiya?

Bishii August ee sanadkii hore ayay ahayd markii dhulgariir cabbirkiisa lagu qiyaasay 5.6 uu xilli fiidnimo ah ku dhuftay waqooyiga Itoobiya iyo dalka ay deriska yihiin ee Eritrea.

Maxaan ka ognahay dhulgariirka ka dhacay Addis Ababa iyo qeybo kale oo Itoobiya ah?

Sanadkii 2018, hindise ay soo diyaariyeen Itoobiya iyo Sacuudiga oo lagu doonayey in la isugu soo dhaweeyo hoggaamiyeyaasha labada dal ayaa fashilmay.

Maxay Jabuuti u dooneysaa inay ula heshiiso Eritrea?

Itoobiya ayaa ku adkeysatay in heshiiskii is af-garadka ahaa ee a la gashay Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland uu ahaa hannaan ka qayb qaadanaya horumarka gobolka.

Itoobiya oo difaacday is af-garadkii ay Somaliland la gashay iyo Masar oo mar kale Soomaaliya u muujisay garab istaag

Talaabadan ayaa daba socotay go’aan ay dhawaan xukuumadda Somaliland ku xirtay Maktabadda Masar ku lahayd Hargaysa, iyada oo shaqaalaheeda ka dalbatay inay ka baxaan gobolka, sida ay baahiyeen warbaahinta Carabtu.

Masar oo muwaadiniinteeda uga digtay inay u safraan Somaliland, maxaanse ka ognahay tirada Masaarida ee ku sugan Somaliland?

Arrintan ayaa kusoo aadeysa iyadoo xiisadda u dhaxeysa Soomaaliya iyo Itoobiya ay weli taagan tahay, taasoo ka dhalatay heshiiskii is afgarad ee Itoobiya ay horraantii sanadkan la saxiixatay Somaliland. 

Soomaaliya oo ka hadashay hub la sheegay in Itoobiya ay usoo dirtay Puntland 

Turkiga ayaa dhowaan isku dayay inuu xal u helo xiisadda labada dal, isagoo madaxda labada dal kula hadlay magaalada Ankara, si loo dajiyo xiisadda u dhaxeysa labada dal.

Turkiga oo war cusub kasoo saaray wada hadalka Soomaaliya iyo Itoobiya

Hogaamiyihii Itoobiya markii uu soo gaaray xarunta tareennada Paddington ee Galbeedka London waxaa halkaa ku sugayey dad tiro badan.  Khudbadihiisii ka dhanka ahaa Mussolini oo dalkiisa ku soo duulay ayaa weji gabax ku ahaa xukuumaddii Britain.

Sidee buu Xayle Salaase qax ugu tegey Ingiriiska

Intii u dhaxaysay sanadii 2013- Maarso 2016, waxaa jiray 144 weerar loo adeegsaday diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo la diiwaan geliyey oo la xaqiijiyey oo ka dhacay Itoobiya.

Ilaa xad intee le'eg ayay dawladda Itoobiya dagaalka gudaha u isticmaashaa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn?

Madaxweyne Erdogan wuxuu noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee aan Afrikaan ahayn ee booqda dalka 20 sano kadib. Waxay taasi billow u noqotay iskaashi ka gudbay gargaarkii bini’adannimo.

Maxay tahay sababta uu Turkiga u doonayo qarannimada Soomaaliya?

Sida ay sheegayaan wararka soo baxaya, madaxa sirdoonka dalka Masar iyo wasiirka Arimada Dibadda ee dalkaas ayaa waxay gaaraan magaalada Asmara ee caasimadda dalka Eritrea, iyaga oo sida la sheegay garsiiyay madaxayne Afwerki farriin ay uga sideen dhiggiisa Masar Cabdifitaax Asisi.



Sirdoonka Masar iyo madaxweynaha Eritrea oo ku heshiiyay arrin ku saabsan Soomaaliya 

Jabhadda ONLF ayaa si kulul uga jawaabtay hadal la sheegay in uu ka soo yeeray taliyaha militariga dalka Itoobiya Birhanu Jula.



ONLF oo ka falcelisay hadal la sheegay inuu ka soo yeeray taliyaha militariga Itoobiya

Itoobiya ayaa 1-dii January qaadday tallaabooyinkii ugu horreeyay ee sharci kuwaasoo waddada u xaaraya in maalin uun dalka bad la’aanta ah ay u suurto gasho inuu isticmaalo badda, sida ay sheegtay dowladda Itoobiya.

Muxuu yahay walaaca ay Somaliland ka muujisay Maktabadda Masar ee ay albaabbada u laabtay?

Waxaa imtixaanka u fadhiistay deegaanka Soomaalida tiro dhan 21,000, waxaana dhacay 20,964 arday, ayadoo ay ku baaseen oo kaliya 261,taasi oo ah mid ay dad badan ka naxeen, qaarna la yaabeen.

Maxaa sababay in kumannaan arday oo Soomaali ah ku dhacaan imtixaanka dugsiga sare ee dawlad deegaanka

Masar iyo Suudaan ayaa ku doodaya in heshiis dhab ah la gaaro ka hor inta aysan Itoobiya billaabin buuxinta biyo-xireenka weyn oo dhismihiisa socday muddo 13 sano ah.

Xiisadda Geeska: Itoobiya oo mar kale dacwo ka gudbisay Masar

Xiisada u dhaxeysa dalalka dariska ah ayaa cirka isku shareertay kadib markii dhawaan labo diyaaradood oo nooca C-130 ah oo laga leeyahay dalka Masa

Abiye Ahmed oo sheegay in uusan cidna kala gorgortami doonin madaxbanaanida Itoobiya

Xiisadda Geeska ayaa ka bilaabatay heshiiskii is afgarad ee ay magaalada Addis Ababa ku wada gaareen madaxwaynaha jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madax-bannaanida ee Somaliland Muuse Biixi Cabdi iyo rai'sul wsaaraha Itoobiya Abiy Axmed.

Muxuu maanta Jigjiga ka sheegay abaanduulaha militariga Itoobiya?

Lix waddan oo uu ugu dambeeyay Suudaanta Koofureed ayaa ansixiyay heshiiska Entebbe sanadkan, kaasoo waddada u xaaraya in dhaqan galkiisu uu bilowdo kadib 14 sano oo uu fadhiid ahaa.

Khilaafka Itoobiya iyo Masar: Waa maxay fursadaha mustaqbalka Masar ka dib marka la dhammeystiro biyo- xidheenka wayn ee Itoobiya?

Qorshaha ayaa ah in ilaa 5,000 oo askari oo Masaari ah ay ku biiraan ciidamada cusub ee Midowga Afrika dhamaadka sanadkan, iyadoo 5,000 oo kale la sheegay in si gaar ah loogu daabuli doono.

Maxay Itoobiya dhiillo ugu aragtaa isbahaysiga Soomaaliya iyo Masar

Wasiirka arrimaha dibadda ee Jamhuuriyada Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf oo waraysi gaara siiyey BBC-Focus on Afrika ayaa ka hadlay xiisadda ka dhex taagan labada dal isagoo sidoo kale soo hadal qaaday dhex-dhexaadintii ay Jabuuti isku dayday, iyo arrinta ah in Itoobiya ay hesho marin badeed



Maxay tahay dekadda ay Jabuuti sheegtay inay siinayso Itoobiya ka dib khilaafka soo dhex galay Soomaaliya iyo Itoobiya 

Labada dal ayaa wareegyo wadahadallo aan ergooyin is arag ku yeeshay Turkiga kuwaas oo an wax natiijo ah ka soo bixin, wadahadalladaas oo Turkigu dhex dhexaadiye ka ahaa.



Itoobiya oo war hor leh ka soo saartay khilaafka kala dhexeeya Soomaaliya

Bariiska ayaa ka mid ah cunnooyinka rasmiga ah ee ay Soomaalidu isticmaasho balse inta badan dalalka ku yaalla qaaradda ugu yimaada dibadda.

Wax ka ogow bariiska laga soo saaro deegaanka Soomaalida ee dabooli doona cunno-yarida Itoobiya

Kenya, Rwanda, Central African Republic iyo Burundi ayaa ka mid ah dalalka laga helay cudurka, halka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, la xaqiijiyay in 14 kun oo qof uu soo ritay tan iyo bishii Janaayo. 450 qof ayaa cudurka ugu dhintay dalka.

Maxaa kajira in deegaanno ay Soomaali deggen yihiin laga helay Furuqa Daanyeerka oo dalal badan ku faafaya

Dhawr maalmood ka hor, waxaa baaritaan argagixisinimo la xiriira lagu bilaabay lix ruux oo qalalaase ka dhex abuuray diyaaradda Ethopian Ailines oo isku diyaarineysa duulimaad ay isaga kala gooshaysay magaalooyinka Addis Ababa iyo Mekele.