Michezo

Makala

Afya

Burudani

Habari

Video

TV bulletin

Tazama

Vipindi vya Redio

Sikiliza

Swahili

Tangu Marekani na Israel zilipoanzisha vita dhidi ya Iran tarehe 28 Februari, Saudi Arabia kwa kiasi kikubwa imejitahidi kuepuka kujihusisha moja kwa moja na mzozo huo.

Saudi Arabia iko njia panda ikiwa katika juhudi za kujiweka mbali na vita vya Iran

Kusitishwa kwa mashambulio kati ya Iran na Marekani kumeimarisha juhudi za kidiplomasia na juhudi za wapatanishi za kutatua mizozo ya pande hizo mbili, kuu kwa sasa ni suala la usafiri wa meli katika Mlango Bahari wa Hormuz.

Tunajua nini kuhusu mapendekezo kwa Iran kuhusu Mlango bahari wa Hormuz?

Gazeti la The New York Times liliripoti kuwa maafisa wa Marekani walihofia kuwa mashambulizi mapana zaidi dhidi ya Iran yangeweza kusababisha jibu kali kutoka Tehran, jambo ambalo lingeongeza shinikizo kwa mifumo ya ulinzi wa anga inayolinda kambi za Marekani nchini Jordan, Kuwait, Bahrain na Umoja wa Falme za Kiarabu.

Je, vita vya Iran vimemaliza akiba ya Marekani ya makombora ya kuzuia mashambulizi ya anga?

Mlima Pickaxe, unaojulikana pia kama Kolang Gaz La, uko karibu kilomita mbili kusini mwa kituo cha nyuklia cha Natanz katika jimbo la Isfahan. Iran inasema eneo hilo linajengwa kuchukua nafasi ya kituo cha kutengeneza na kukusanya centrifuge kilichoharibiwa baada ya mlipuko wa mwaka 2020, ambao Tehran iliutaja kuwa hujuma huku lawama zikielekezwa kwa Israel, ingawa Israel haijawahi kukiri kuhusika.

Kituo cha siri cha nyuklia cha Iran ambacho Trump anatishia kukishambulia

Marekani imesitisha mashambulizi yake ya anga  dhidi ya Iran yaliyodumu kwa siku 13 mfululizo siku ya Jumamosi, Julai 25.

Je, ni kweli Marekani na Iran zimesitisha mashambulizi?

Madai hayo yakithibitishwa, shambulio hilo litakuwa la kwanza tangu kundi hilo linaloungwa mkono na Iran litangaze "vikwazo vya usafiri wa majini" dhidi ya Saudi Arabia.

Umuhimu wa mkondo wa Bahari wa  Bab el-Mandeb unaotishiwa na Wahouthi ni upi?

Mgogoro kati ya Iran na Marekani sasa unaonekana kuzidi suala la kupita kwa meli chache au kutozwa kwa ada za usafirishaji. Iran inataka kudumisha na kuimarisha nafasi iliyoipata wakati wa vita, huku Washington ikitaka kuzuia udhibiti wa Iran juu ya mojawapo ya njia muhimu zaidi za usafirishaji wa nishati duniani.

Kwa nini Iran haitaki kuachia udhibiti wa Mlango bahari wa Hormuz?

Kutokuwepo kwa Khamenei kunaweza kuwa kwa muda mfupi. Inaweza kuwa ni hatua ya usalama kutokana na hali ilivyo sasa, lakini pia linaweza kuwa ni jambo la muda mrefu.



Mojtaba Khamenei: Kwa nini kiongozi wa kidini wa Iran haonekani hadharani?

Picha za satelaiti zilizopatikana na BBC kutoka kituo cha chini ya ardhi katika Mlima Kalang, kusini mwa kituo cha kurutubisha uranium cha Natanz, zinaonyesha ujenzi na uzio wenye ukuta wa zege kwenye kituo hiki cha siri.

Mlima Ghazla Kalang; kituo cha Iran kilicho chini ya ardhi, cha siri, na chenye utata

Marekani ilitangaza Jumatano Julai 22 kwamba imefikia makubaliano ya nyuklia ambayo haijawahi kushuhudiwa na Saudi Arabia ambayo itaiwezesha nchi hiyo ya Mashariki ya Kati kuendeleza sekta yake ya nishati.

Kwa nini makubaliano ya nyuklia yaliyotiwa saini na Marekani na Saudi Arabia yanazua utata?

Hakuna hata moja kati ya chaguzi zinazowakabili viongozi wa Iran inayotoa njia ya wazi ya kupata ushindi, huku mzozo na Marekani ukiendelea.

Kwanini Iran inajihatarisha katika harakati za kuudhibiti Mlango Bahari wa Hormuz

Katika vitisho vyake vya hivi karibuni dhidi ya Iran, Rais wa Marekani Donald Trump amelitaja eneo ambalo halijulikani sana ikilinganishwa na vituo vingine vya nyuklia, "Koh Kalang," eneo la chini ya ardhi lililo karibu na kituo cha nyuklia cha Natanz.

Mlima Kallang uko wapi na kwa nini Trump anautolea vitisho vya kuushambulia?

Kambi hiyo ina shughuli za Jeshi la Anga la Jordan, na katika miaka ya hivi karibuni imepata umuhimu wa kikanda katika suala la maendeleo ya usalama wa Mashariki ya Kati.



Kambi ambayo wanajeshi wa Marekani wameuawa na mashambulizi ya Iran

Vyombo vya habari vya Iran na maafisa wa eneo hilo wamesema kwamba mashambulizi ya Marekani yalilenga mitambo ya umeme, mitambo ya kuondoa chumvi, madaraja, barabara, na njia za reli kusini mwa Iran.

Mzozo wa Iran: Tunachojua kuhusu shambulio la Marekani dhidi ya Bandar Abbas

Mapigano mapya kati ya Marekani na Iran yamesababisha bei ya mafuta duniani kupanda kwa kasi, huku usafirishaji wa meli za kubeba mafuta kupitia Mlango Bahari wa Hormuz ukusimama kabisa.

Je, vitisho vya Trump vitaishinikiza Iran kurejea kwenye mazungumzo?

Baada ya karibu mwezi mmoja wa mazungumzo ya kwenda na kurudi ya kusitisha mapigano, kati ya mataifa hayo mawili, yenye uhasama, Trump na Wamarekani wanaonekana kukabiliwa na changamoto zile zile zilizokuwepo kabla ya Vita na Iran.



Jinsi Trump anavyohangaika kumaliza vita na Iran

Marekani inaitaka Iran itangaze hadharani kwamba Mlango wa Bahari wa Hormuz   utaendelea kubaki wazi na kuahidi kusitisha mashambulizi dhidi ya meli za kibiashara.

Marekani inataka nini hasa kutoka kwa Iran?

Boti hizi zisizo na nahodha zinazojulikana kama Unmanned Surface Vessels – USV, ni vyombo vya majini vinavyoweza kujiendesha vyenyewe au kudhibitiwa kwa mbali bila kuwa na wahudumu ndani yake.

Jeshi la wanamaji la Marekani latumia  silaha mpya kwa mara ya kwanza dhidi ya Iran

Mojtaba Khamenei, ambaye alitangazwa kuteuliwa kuwa Kiongozi Mkuu wa Iran, ndani ya wiki moja tangu kuuawa kwa baba yake, bado hajaonekana hadharani.

Kiongozi Mkuu wa Iran Mojtaba Khamenei yuko wapi?

Washington na Tehran zinaonekana kuelekea kwenye vita tena, huku pande zote mbili zikikataa kuacha ubabe.



 Kwa nini makubaliano ya kusitisha mapigano kati ya Iran  na Marekani yamevunjika?

Miongoni mwa mikusanyiko ya hivi karibuni iliyovutia idadi kubwa ya watu ni mazishi ya aliyekuwa Kiongozi Mkuu wa Iran, Ali Khamenei. Kwa mujibu wa mamlaka za Iran, takribani watu milioni 43 walihudhuria shughuli za mazishi hayo.

Mikutano mitano mikubwa zaidi ya kidini duniani

Hadi kufikia sasa Marekani haijaweza kuilazimisha serikali ya Iran kuachana na madai yake ya msingi, yakiwemo kudhibiti usafiri wa majini katika Mlango wa Bahari wa Hormuz.

Mashambulizi na cheche za maneno: Je, Trump ana chaguo jingine zaidi  ya kufanya mazungumzo na Iran?

Majeneza hayo yaliyokuwa yamefunikwa kwa bendera ya Iran, yalikuwa marefu zaidi kuliko majeneza ya kawaida, na yaliwekwa ndani ya vizimba vya vioo.

Je, sheria za Kiislamu zilifuatwa wakati wa mazishi ya Ali Khamenei?

Jeneza la Kiongozi wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran limewekwa hadharani katika msikiti wa Tehran kwa ajili ya "kuagwa na shughuli za mazishi," na sala ya mazishi imeswaliwa juu yake.