ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እታ 71 ሜትሮ ዝንውሓታ ናይ ጽዕነት መርከብ ብ1969 ኣብ ገማግም ባሕሪ ኒው ሳውዝ ዌልስ ሓጺን ጽዒና ትጓዓዝ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ብዘጋጠማ ህቦብላዊ ኵነታት ኣየር ከምዝጠሓለት ይግለጽ። እዚ ድማ ኣብ ታሪኽ ኣውስትራልያ ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ ኣለሻ ትሕቲ ባሕሪ ክካየድ ምኽንያት ኰይኑ።

ቅድሚ 55 ዓመታት ዝጠሓለት መርከብ ተረኺባ

ኣብዚ ውድድር ቢንያም፡ ምስ ዘዝሃደምት ጕጅለ እናሃደመ ነቲ ኣቐዲሙ ዘመዝገቦ ክልተ ናይ መድረኽ ዓወት ክስልስ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኵርናዓት ዓለም ዘለዉ ደገፍቱ ድማ ‘ሰልሶም’የ ሰልሶም ደኣ ይብሉኻ!’ እናደረፉ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ማሕበራዊ ሜድያ ትጽቢታቶም ከቃልሑ ክስምዑ ውዒሎም፤

ኤርትራዊ ቢንያም ታሽዓይ ወጺኡ ኣብ ቀጠልያ ማልያ ጸብለልታኡ ኣረጋጊጹ

ዓለምና ሳላ ሳይንሳዊ ርኽበታትን ቴክኖሎጂያዊ ምህዞታትን ብቐጻሊ እናተቐየረት ትርከብ። ኵሉ ምህዞታት መበገሲኦም ንጽቡቕ ዕላማ’ኳ እንተዀኑ፡ ገሊኦም ግን ረብሓ ዘይብሎም ወይ ጉድኣት ዘስዕቡ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም። 

ዝፈሸሉ ምህዞታት ቴክኖሎጂ ትፈልጡ ዶ?

ቡን ብኸመይ ወይ መዓስ ከምዝተረኽበ ብልክዕ ዝፈልጥ የለን፤ ብዛዕባ መበቆሉ ዝገልጹ ብዙሓት ኣፈ-ታሪኻት ግን ኣለዉ። ገለ ካብዚኦም፡ መበቆል ቡን ኣብ ኢትዮጵያ ከምኡ'ውን ኣብ የመን ከምዝዀነ ይገልጹ።


ቡን ኣበይ’ዩ ተረኺቡ? ኣብ ኢትዮጵያ ወይስ ኣብ የመን?

መዓልቲ ኣቦታት ኣብ መንጎ ኣቦታትን ደቆምን ዘሎ ምትእስሳር ዝኽበረላ ፍልይቲ ዕለት እያ።
ኣቦ ንደቁ ዘለዎ ፍቕሪ ብጽምብል ሓንቲ መዓልቲ ጥራይ ዝግለጽ’ኳ እንተዘይኰነ፡ እዛ መዓልቲ ግን ፍቕርን ተወፋይነትን ኣቦታት ከምኡ’ውን ኣቦታት ኣብ ህይወትና ዝጻወትዎ መተካእታ ዘይብሉ ተራ እተዘኻኽረና እያ።


መዓልቲ ኣቦታት ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ይኽበር ድዩ?

ኣብዚ ሃይማኖታዊ ጽምብል ኣመንቲ ክርስትና ጥራይ ዘይኮኑ፡ ብፍላይ ነበርቲ እቲ ከባቢ ህዝቢ ብሌንን ትግረን ኣስላሞም ይዅኑ ክርስትያኖም ሓቢሮም ከምዝጽምብሉዋ፡ ካህናትን ምእመናን እቲ ከባቢ ይሕብሩ።
ኣብዚ ዓመታዊ ጽምብል'ዚ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገርን ወጻእን ከይተረፈ ዝመጽኡ ነጋድያን ሓቢሮም ይጽልዩን ይላለዩን።


ከረን፡ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ዝሳተፉሉ ፍሉይ ንግደት ማርያም ደዓሪት

ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኤርትራውያን መዛረቢ ኣርእስቲ ፈጢራ ዘላ መጽሓፍ፡ ኣብ 2021 ብመምህር መኮነን ተስፋይ ዝተጻሕፈት ታሪኽ ህይወት ዛንታ ሓደ ዶር. ፍጹም ገብረስላሰ ዝተባህለ ኤርትራዊ ተጋዳላይ እትጸዊ ዓባይ መጽሓፍ እያ። መዛረቢ ዛዕባ እንታይ እዩ? ዶ/ር ፍጹም ከ መን እዩ?

ተዘራርብ ዘላ መጽሓፍ ‘ኮኾብ ሰሜን’ ትሕዝቶኣ እንታይ እዩ፤ ዶር. ፍጹም ከ መን እዩ?

ሰይጣናዊ ኣምልኾ ብሓቂ ብሰይጣን ምእማን ዘጠቓልል ከምዘይኰነ መርበብ ሓበሬታ አታ ቤተ ጸሎት ይሕብር። ኣብ ክንድኡስ፡ ኣባላት እቲ ኣምልኾ፡ ሃይማኖት "ካብ ኣጉል እምነት ክፍለይ" ከም ዘለዎ እዮም ዝኣምኑ። ሰይጣን ዝብል ስም ምቕባሎም "ነቲ ንቅዱስ ሕግታት ኣብ ሕቶ ዘእቱን ንኹሉ ጃንዳዊ ምጽዓን ዝነጽግን መናፍቕ" ንምምልካት እዩ።

ትርጕም ሓወልቲ ኣምልኾ ሰይጣን እንታይ እዩ?

ጉጅለ መጽናዕቲ ዩኒቨርሲቲ ሰሜን ካሮላይና ዊልሚንግተን፡ እቶም ፒራሚዳት ኣብ ጎኒ ንነዊሕ እዋን ዝጠፍአ ሕጂ ኣብ ትሕቲ በረኻን መሬት ሕርሻን ተሓቢኡ ዘሎ ጥንታዊ ጨንፈር ሩባ ኒል (ናይል) ዝተሃንጹ ክኾኑ ከምዝኽእሉ መረዳእታ ምርካቦም ሓቢሮም ኣለዉ።

‘ምስጢር ፒራሚዳት ግብጺ ፈቲሕናዮ፤ ምስ ፈለግ ኒል ዝራኸብ እዩ’ - ተመራመርቲ

እዛ ብልዮናርዶ ዳ ቪንቺ ቅድሚ 500 ዓመታት ዝተሳኣለት ቅብኣ በቲ ሕንቅልሕንቅሊተይ ዝዀነ ፍሽኽትኣ’ኳ ትፍለጥ እንተኾነት ነታ ቅብኣ ዝምልከት ብዙሕ ዘይተመለሰ ሕቶታት ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።

ሞናሊዛ፡ዓመታት ዝጸንሐ ምስጢር ዝተሳእለትሉ ቦታ ተፈቲሑ

መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን መዓልቲ ኣዴታት ምስቲ ካብ ባህሊ ምዕራባውያን ዝመጸ ጽንብል እዮም ዘተኣሳስርዎ። ይኹን’ምበር ኣብታ ሃገር ነዊሕ ዝጸንሐ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣዴታት ኣሎ። 

‘ኣንትሮሽት’፡ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣደታት

ነበርቲ ቲበት፡ ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ ኣብ ሓደጋ ዝኣተዉ ኣብ መበል 14 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጹ ገዳማት ቲቤት ይርከብ።



ብደቂ ኣንስትዮ ዝዕቀቡ ዘለዉ ጥንታዊ ገዳማት

ቅድሚ 75 ሽሕ ዓመት ዝነበረ ገጽ ጓል ኣንስተይቲ ኒያንደርታል እንታይ ይመስል?

ናብ ሩዋንዳ ዝግበሩ ቀዳሞት በረራታት ንምድላው ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ስደተኛታት ገፊፍካ ኣብ ቀይዲ ምእታው ክጅመር ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ወጻኢ ኣፍሊጡ። እዚ ዝተበሃለ፡ ዘ ጋርድያን፡ ስደተኛታት ካብ ሎሚ ሰኑይ ጀሚሩ ናብ መጽንሒ ማእከላት ክሰጋገሩ ከምዝጅምሩ ድሕሪ ምግላጹ እዩ።


ናብ ሩዋንዳ ንዝግዕዙ ስደተኛታት ግፋ ክጅመር እዩ ተባሂሉ

ጥንታውያን ደቂ ኣባት፡ ኣኽላባት ቅድሚ ምምጽኦም ነዊሕ እዋን ወኻርያ ከም እንስሳ ዘቤት ገይሮም ይሕዝዎም ነይሮም ክኾኑ ይኽእሉ።

‘ወኻርያ’ እንስሳ ዘቤት ድያ ነይራ?

ቡን ካብ ፍረ ናይቲ ፈለማ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ተኽሊ ቡን ኣራቢካ ዝመጽእ እዩ። ኣፈ ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ካልዲ ዝተባህለ ሓደ ጓሳ፡ ኣጣሉ ፍረታት ቡን ምስ በልዓ፡ ሓይለንን ሓጎሰንን ከም ዝውስኽ ምስ ኣስተብሃለ ባዕሉ ክፍትኖ ቀሲብዎ። ካብኡ ንደሓር፡ ደቂ ዓዲ፡ ዝተቐልወ ቡን ክውሕጡን ወይ ካብ ቆጽሊ እቲ ተኽሊ ሻሂ ክሰርሑን ጀመሩ።

ቡን ግን ብኸመይ እዩ  ዝውቱር መነቓቅሒ ክኸውን ክኢሉ?

ገለ ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይተኻተቱ ጽሑፋት፡ ነቲ መከራ ዝወረዶ፡ ሰብን ወዲ ኣምላኽ ዝገልጹ ኣይኰኑን፤ ኣብ ክንዲ ምስጢራዊ ኣበሃህላኡ ምስጢር ዘልዓለማውነት ዘመልከተ መለኮታዊ ፍጡር ዝገልጹ እዮም።

ጠፊኦም ዝጸንሑ ወንጌላት ስለምንታይ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይሰፈሩ?

"ኣቦይ ሰብ ቀቲሉ ድዩ?"- መዘክር’ቲ ጋዜጠኛ

ክሳዕ ሕጂ እግሮም ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሰባት ሒደት እዮም - 12 ጥራይ። ነዚ ንምእማኑ ዘጸግም ጕዕዞ ዝገበሩ እዞም ጠፈርተኛታት እንመን እዮም?

ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሒደት ሰባት በዓል መን እዮም?

ፈርዲናንዶ ማርቲኒ ኣብ ኤርትራ ንመጀመርታ ግዜ ብሚያዝያ 1891 እዩ በጺሑ። ንኤርትራ መኸዲኡ ምኽንያት ከኣ ሓደ ጕዳይ ንምምርማር ነበረ፣ ብዛዕባ ጽጋብ ዜጋታት ጣልያን ኣብ ኤርትራ ብዘርኢ ጕዳይ - እዚ ማለት ብዜጋታት ጣልያን ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸሙ ዝነበሩ ዓመጻት ብቐረባ ንምምርማር፤ እሞ ብኸመይ ኣሳሊጥዎ? እዚ ጽሑፍ ዳህሲስዎ ኣሎ። 

ፈርዲናንዶ ማርቲኒ፡ ንዘመናዊት ኤርትራ ዝሃነጸ ኢጣልያዊ ጸሓፍን ፖለቲከኛን

ብኤርትራዊ ውሩይ ደራስን ኣላይን ኤፍሬም ካሕሳይ [ወዲ ኳዳ] ዝተደረሰትን ዝተኣለየትን ሶፊያ ዘርእስታ ፊልም ኣብ ሓያለ ዓለምለኻውያን ፈስቲቫላት ፊልም ብምውድዳር ሓያለ ሽልማታትን ኣፍልጦን ረኺባ። እዛ ፊልም እዚ ሽልማታት ምርካባ ንኤርትራዊ ፊልም ምስ ዓለም ኣብ ምልላይ ዓቢ ግደ ትጻወት ከምዘላ ደራስን ዳይረክተርን ኤፍሬም ካሕሳይ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ገሊጹ።


ሶፊያ፡ ኣብ ሓያለ ዓለምለኻዊ ፌስቲቫላት ዝተሸለመት ኤርትራዊት ፊልም

ኢጣልያዊት ተማራማሪት ሰሬና ማሳ ብወገና፡ ኣዱሊስ "ዓለምለኻዊ ታሪኻዊ ኣገዳስነት" ከምዘለዋ ብምግላጽ፡ "እቲ ጥንታዊ ሰነዳትን ሓወልትታትን፡ ኣብ መንጎ ስልጣነ ኣዱሊስን ፑንትላንድን ንምትእስሳር ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል'ዩ" ክትብል ተዛሪባ።

ኤርትራ፡ ኣብ ኣዱሊስ ዝተረኽበ ሓዱሽ ጥንታዊ ቅርስታት እንታይ'ዩ?

ኣንደርሰን ኤንድ ጋርላንድ ዝተባህለ ኩባኒያ ጨረታ፡ ትማሊ እቲ ዋልታ ናብ ጨረታ ብምቕራብ ንምሻጥ ኣብ ሰሜን ምብራቕ ኒውካስል መደብ ነይሩዎ።

ኣብ እንግሊዝ ናብ ጨረታ ቀሪቡ ኢትዮጵያ ብምቅዋማ ዝተስሓበ ሓድጊ እንታይ’ዩ?

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  