ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እቲ ጓል 51 ዓመት ናይ ስነ ኣባይቲ ክኢላ እንግሊዛዊት ሳራ ቤን፡ ገዛይ ይወድቕ ኣሎ’ሞ በጃኹም ሓግዙኒ ብዝብል ናይ ሓገዝ ፕሮግራማ እያ ትፍለጥ። ብእተቕርቦ መደባትን ብእትገብሮ ኣበርክቶን ከኣ ዓቢ ተፈላጥነት ኣለዋ።

ሕማም መንሽሮ ጡብ ተሓኪማ ዝጸረየት ጓል 51 ዓመት

ሻርሎት ሚልስ-ሙረይ ትበሃል - ብህይወት ክትነብር ዝተረፋ ግዜ ካብ ሒደት ኣዋርሕ ኣይዛይድን። እቲ ሕክምና ዝገብረላ ሆስፒታል ንገዝኣ ንከፋንዋ ዘድልዩ ኣገደስቲ ነገራት ፈጺማ እያ። እንተዀነ፡ ንዝሓለፉ 10 ኣዋርሕ "ኣብ ዓራት ተዓጊታ" ከም እትርከብ ትገልጽ።

‘ካብ ሆስፒታል ዝወጻሉ ግዜ ነዊሑኒ’ - ብህይወት ክትነብር ሒደት ኣዋርሕ ዝተረፋ ተሓካሚት 

ዝተፈላለየ ማሕበራዊ ዝምድናታት ምህላው ንጥዕናና ዝሓሸ ይመስል፣ ሰዓል ናይ ምክልኻል ዓቕምና ከይተረፈ ከዕብዮ ይኽእል እዩ።

ዕዙዝ ኣበርክቶ ዓርከ መሓዛ ኣብ ጥዕናና 

ሓካይም ርግኣት ደም ከም ዘለና ክምርምሩ ይኽእሉ እዮም፡ እዚ ንምግባርን ግን ብደምና ዝመልአ ስሪንጋ መርፍእ የድልዮም። ኣብ ሓጺር ግዜ ግን ስማርትፎን ተጠቒምና ኣብ ገዛና ባዕልና ፈተነ ክንገብር እንኽእለሉ ኵነታት ክፍጠር ይኽእል’ዩ።

ብሞባይል ክልለዩ ዝኽእሉ ምልክታት ሕማም ልቢ

ብዓርቢ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ተኹሲ ዝተቐትለት ብሪጣንያዊት እስራኤላዊት ጓል ኣንስተይቲ ካብ ኣካላታ ብዝተገብረ ህይወት ዘድሕን ምትካል ኣካል ሓሙሽተ ሰባት ድሒኖም።

ብመጥቃዕቲ ዝተቐትለት ኣደ፡ ኣካላታ ተወፍዩ ሓሙሽተ ሰባት ድሒኖም

ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ከረን ብርእሰን ተጣቢቐን ዝተወልዳ፡ ክልተ ወርሒ ኰይኑወን ዘሎ መናቱ ናጽላታት፡ ኣብ ክፍሊ ምክትታል ናጽላታት ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ - ኣስመራ፡ ክንክን ይግበረለን ከምዘሎን ጥዕናአን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከብን ተገሊጹ። ዶ/ር ዘሚኪኤል፡ “ኣበይን መንን’ዩ ነቲ መጥባሕቲ ክገብሮ ሚኒስትሪ ጥዕና’ዩ ዝምልክቶ፤ ነቲ ጉዳይ ድማ ሒዝዎ ኣሎ” ኢሉ።

ኤርትራ፡ ብርእሲ ተጣቢቐን ዝተወልዳ መናቱ ኩነታተን ከመይ ኣሎ? 

ዑደት እቲ ጉጅለ ኣመልኪቱ ሓላፊ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣማኑኤል ሃይለ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ “መሊስካ ርክብ ብምጅማር ኣብ ትግራይ ዘሎ ድልየት ሕክምና ንምምላእ ናይ ሓባር ትልሚ ኣውጺእኻ ንምውፋር ዝዓለመ እዩ” ኢሉ።

ብዶ/ር ሊያ ታደሰ ዝተመርሐ ጉጅለ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣብ ትግራይ ዑደት የካይድ ኣሎ

ጾም ንኣካላትና ብኸመይ ይጸልዎ? እንታይ ረብሓታት ኣለዎ? 

ሓሙሽተ ዓበይቲ ረብሓታት ጾም

ናይ መጀመርታ ብኢድ ዝተሓዝ ቴለፎን ቅድሚ 50 ዓመት’ዩ ተሰሪሑ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ እዞም መሳርሒታት ኣብ ህይወትና ኣገደስቲ መሳርሒታት ኰይኖም ይርከቡ። ግን ንሓንጎልና ዝሰርሓሉ ኣገባብ ይቕይርዎ ድዮም?

ኣብ ዝሓለፉ 50 ዓመታት ኣእምሮና ብኸመይ ብሞባይል ተጸልዩ?

"ጨና ካልኦት ሰባት፡ ከም መጻምድትኻን ደቅኻን ናይ ምሽታት ዓቕምኻ ምጥፋእ፡ ጭንቀትን ናይ ተነጽሎ ስምዒትን ከስዕብ ይኽእልዩ።"

ሽታ ትሽትሽና ከም ፈውሲ ጭንቀት ይፍተን

ኣብ ካርቱም ንመጀመርታ ግዜ ሕማም ደንግ ፊቨር ኣትዩ

ሓለውቶምን ናይ ቀረባ መሳርሕቶምን ኣብ ሆስፒታል ጄሜሊ ክሓድሩ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ከኣ ሓደ ናይ ቀረባ ፍልጠት ዘለዎ ሰብ ንቢቢሲ ሓቢሩ። እዚ እዋን ብምኽንያት በዓል ትንሳኤን ካልእ ብዙሕ ኣጋጣሚታትን ነቶም 86 ዓመት ዝዕድመኦም ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ጽዑቕ ኣገልግሎታት’ዩ ተመዲቡሎም ነይሩ።

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ብረኽሲ ስርዓተ ምስትንፋስ ሆስፒታል ኣትዮም

ሕብሪን መጠንን ሽንትና ብዛዕባ ጥዕናና ብዙሕ ነገር ይገልጽ።

ሽንትና ብዛዕባ ጥዕናና እንታይ ይነግረና?

ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ኣብ ክልላት ኦሮምያን ሶማልን 48 ሰባት ዝቐተለ ለበዳ ሕማም ሸሮኽ መንቀሊኡ ምስፍሕፋሕ ድርቂ ምዃኑ ኢንስቲትዩት ህዝባዊ ጥዕና ኢትዮጵያ ንቢቢሲ ሓቢሩ። 

ኣብ ክልላት ኦሮምያን ሶማልን ድርቂ ብዘስዓቦ ሕማም ሸሮኽ ብዙሓት ሰባት ሞይቶም

ካንዲዳ ኦረስ ዝተበሃለ ፋንገስ፡ ኣብ ኣሜሪካ ብሰፊሑ ኣብ ምልባዕ ከምዝርከብ ማእከል ምቍጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC)  ይሕብር።

ኣብ ኣሜሪካ ሓደገኛ ፋንገስ ብዝለዓለ ናህሪ ይላባዕ ኣሎ ተባሂሉ

ውጉኣት ኲናት ትግራይ መነባብሮኦም ክመሓየሽ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዘካየዱ ጸብጻባት ሓቢሮም። 

ትግራይ፡ ዉጉኣት ኲናት ኣብ ከተማ መቐለ ተቓውሞ ኣካይዶም

ኵኩዕ እዝኒ ኣብ ውሽጢ እዝኒ ብዘለዉ ጽክታት ዝፍጠር ሰም ዝመስል ነገር እዩ።እዚ ሓደ ካብቶም ሰባት ዘይዛረቡሎም ኣካላዊ ንጥረ ነገራት’ኳ እንተዀነ፡ ገለ መሳጢ ባህርያት ግን ኣለዎ።

ሓሙሽተ ዘገርሙ ሓቅታት ኵኩዕ እዝኒ

ኣብ ሩስያ፡ ኣሜሪካን ማእከላይ ምብራቕን ዝርከባ ገለ ክሊኒካት ብሚልዮናት ንዝቑጸሩ ሰባት ዝጸሉ “ጀነቲካዊ ምምዝባል ንሕክም ኢና” ብምባል ዘይከውንን ሓደገኛ ሳዕቤናት ክህልዎን ዝኽእል ኣገልግሎት ይህባ ከምዘለዋ ቢቢሲ ቋንቋ ዓረብ ዘካየዶ መርመራ የቓልዕ። 

ንዑረት ዓይኒ ንዝተቓልዑ ሰባት ናይ ሓሶት ተስፋታት ዝሸጡ ሓካይም

"እታ ተመሃሪት ዝወደቐት፡ ሊድያ ድግምቲ ስለዝገበረትላ’ዩ" ብዝብል ዝተፈጥረ "ዕግርግር" ዕለታዊ ስራሕ ናይቲ ቤት ትምህርቲ ንግዚኡ ከምዝተቛረጸ ሓደ መምህር ይገልጽ።

ንመማህርታ ብ ‘ድግምቲ ኣዐንዚዛ’ ተባሂላ ዝተኣስረት ኢትዮጵያዊት ተመሃሪት 

መብዛሕትኡ ግዜ መበገሲ እዚ ሕማም ‘ኢ ኮሊ’ ዝተበሃለ ባክተርያ’ዩ።
እንተዀነ ካልኦት ባክተርያታት’ውን ናብዚ ሕማም ከቓልዑና ይኽእሉ’ዮም፤ ኣብዚ’ውን እቲ ክሳብ ሕጂ ተኻይዱ ዘሎ ምርምር ኣዝዩ ድሩት’ዩ።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ዩሮሎጂካል ባዮሎጂ ዳይረክተር ዝዀነት ጀኒፈር ሮን፡ ብዛዕባ’ቶም ዝተፈላለዩ ዓሌታት ባክተርያ ‘ኢ ኮሊ’ እውን ብዙሕ ኣፍልጦ ከምዘየለ’ያ ትሕብር።

ንሓምሳ ሚእታዊት ደቂ ኣንስትዮ ዓለምና ዘሳቒ ዘሎ ‘ሲስት’ እንታይ’ዩ?

ዋላ’ውን ኣብ ስክሪን ኮምፒተር ብልጭታ ናይታ “ሞት” እትብል ቃል ምርኣይ፡ ብዝተፈላለየ መገዲ ክጸልወና እኹል እዩ - ኩሉ ግዜ ድማ ንጽቡቕ ኣይኮነን።

ሞትና መዓስን ከመይን ከምዝኸውን እንተንፈልጥ እንታይ ምገበርና?

ብመርፍእ ናብ ቆርበት ክበፅሕ ዝግበር እዚ መድሃኒት፡ ሰባት ዝያዳ ፅጋብን ዕግበትን ክስምዖም ስለ ዝገብር ውሑድ መግቢ ዝምገቡሉ ኩነታት ይፈጥር። ከም በዓል ኤሎን ማስክ ዝኣመሰሉ ፍሉጣት ሰባት እውን ከምዝተጠቐምናሉ ይዝረብ።

ክብደት ንምንካይ ዝሕግዝ መድሃኒት ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ፍቓድ ረኺቡ

ሓድሽ መረዳእታ ከምዘመልክቶ፡ ብዙሓት ቻይናውያን ደቂ ኣንስትዮ ሓደ ቈልዓ ጥራይ ክወልዳ ይደልያ፤ ወይ ድማ ፈጺመን ውላድ ክህልወን ኣይመርፃን። 
ቢቢሲ ንሰለስተ ቻይናውያን ደቂ ኣንስትዮ ብምዝርራብ ኣብ ጉዳይ ስድራቤት ዘለወን ኣረኣእያ ንዝሃብኦ ርእይቶ ሰሚዑ’ሎ። 

ስለምንታይ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ንኣደነት ኣይፋል ይብላ ኣለዋ?

ሓደ ነባሪ ፍሎሪዳ ሳሕቲ ብዘጋጥም በላዕ ሓንጎል ኣሚባ ተለኺፉ ከምዝሞተ ሰበስልጣን ገሊጾም።