ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

 ብዕለት 12 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም [ግ] ናብ ትግራይ ተላኢኹ ዝነበረ ልዕሊ 2 ቢልዮን ብር፡  በብወርሒ ተኸፋፊሉ ዝስደድ ዓመታዊ ጀት፡ 'ዝዕረ ጌጋ ኣለዎ' ብዝብል ካብ ሃገራዊ ባንኪ ኢትዮጵያ ክምለስ፡ ምኒስተር ገንዘብ ምሕታቱ፡ ሓደ ደብዳበ ኣብ ማሕበራዊ ተዘርጊሑ ነይሩ። እቲ ደብዳበ ሓቃዊ ከምዝዀነ ቢቢሲ ዝረኸቦ ሓበሬታ የመልክት።

ትግራይ፡ መንግስቲ ፈደራል ዝህቦ ባጀት ተቛሪፁ ድዩ?

ኣልፋሸር ድሕሪ ናይ 18 ኣዋርሕ ክባ ኣብ ኢድ ሓይልታት ዳዕመ ሰሪዕ ክትኣቱ እንከላ፡ እቲ ዕጽዋ ብፍላይ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ኣረሜናዊ ምዕራፍ እዩ ነይሩ።

ኲናት ሱዳን፡ 'ትንፋሶም ዘይሓለፈ ሰባት ብመኪና ክረግጽዎም ርእየ' 

ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩቢዮ፡ ኲናት ሩስያን ዩክረይንን ንምቍራጽ ብዝምልከት ምስ ዩክረይን ዝተገብረ ዝርርብ ውጽኢታዊ ከምዝነበረ ተዛሪቡ።

ዩክረይን፡ ኣብ ፍሎሪዳ ዝተኻየደ ተስፋ ዘለዎ ዝርርብ 

እቲ ብቢቢሲ ዝተረጋገጸ ተንቀሳቓሲ ምስሊ፡ ኣብ ማይ ዝንቀሳቐሳ ሰብ-ኣልቦ-ነፈርቲ፡ ብማዕበል ኣቢለን ናብተን መራኽብ ዝተዓቀባሉ ብፍጥነት ድሕሪ ምእታወን፡ ሃልሃልታን ምፍንጃረን ስዒቡ፡ ፀሊም ትኪ ናብ ኣየር ክተንን ተራእዩ።



ዩክረይን ኣብ ፀሊም ባሕሪ ዘባረዐተን ታንከራት ነዳዲ ሩስያ 

ኢትዮጵያ ቀጥታዊ ተበጻሕነት ቀይሕ ባሕሪ ንኽህልዋ ደጋጊማን ብዝተፈላለየ ተዅታዂ መግለጺታትን ትረኻታትን ትገብሮ ንዘላ ፈተነታት ብምንጻግ፡ ነቲ ነዊሕ ዝጸንሐ ህርፋን ምስፍሕፋሕ ብሓድሽ ዲፕሎማስያዊ ትረኻ ንምብርባሩ ትፍትን ኣላ ክትብል ኣስመራ ከሲሳ።

ኤርትራ፡ ገማግም ባሕራን ልኡላዊ መሰላታን ዘይግሃስ ምዃኑ ኣፍሊጣ

ኣብዚ እዋን'ዚ ሩስያ ኣስታት 20% መሬት ዩክረይን ትቈቆጻጸር፤ ወተሃደራታ ዋላ'ኳ ከቢድ ክሳራ ከም ዘጋጠሞም እንተተገለጸ፡ ኣብቲ ሰፊሕ ቅድመ ግንባር ቀስ ብቐስ ክግስግሱ ጸኒሖም'ዮም።

ኣመሪካ፡ ኣብ ዘተ ንውጥን ሰላም ሩስያ-ዩክረይን 'ዓቢ ምዕባለ' ተራእዩ ኢላ

እዚ ውጥን በዚ ሕጂ ዘለዎ መልክዕ፡ ወተሃደራት ዩክረይን ካብቲ ሕጂ ዝቈጻጸርዎ ዘለዉ ክፋል ምብራቓዊ ዞባ ዶኔትስክ ክስሕቡን፡ ብጭቡጥ ድማ ሩስያ ንዶኔትስክ ከምኡ'ውን ኣብ 2014 ብሩስያ ዝጐበጠቶ ዞባ ሉሃንስክን ደቡባዊ ሓውሲ ደሴት ክሪሚያን ክትቈጻጸር ዘአንፍት እዩ።

መራሕቲ ኤውሮጳ 'ዘይዓገብሉ' ኣመሪካ ተዳሉዎ ዘላ ውጥን ሰላም ዩክረይን 

ኣመሪካን ሩስያን ኣብ ዩክረይን ዝካይድ ዘሎ ኲናት ንምቍራጽ ሓድሽ እማመ ሰላም ከም ዘዳለዋ ይንገር፣ እዚ ምእንቲ ክፍጸም ድማ ካብ ኪቭ ሕድገት ምግባር ከም ዘድልዩ እዩ ዝግለጽ።

'ምስጢራዊ' እማመ ሰላም ዩክረይን፡ ዛጊት እንፈልጦን ዘይንፈልጦን እንታይ እዩ?

ክሊማ ዓቢ ስግኣት ድሕነት ኣብ ዝዀነሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ሓይልታት ምክልኻል፡ ሃገራት ዳግማይ ብህጹጽ ምዕጣቕ ህጹጽ ከም ዘድሊ የጠንቅቑ ኣለዉ። ልቀት ካርቦን ምክልለል እናወሰኸ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። 


ወጻኢታት ምክልኻል ምብዛሕ፡ ንክሊማ ብኸመይ ይጸልዎ?


ኣብ ስደት እትነብር ትግራወይቲ ሞዴል ራህዋ ክንፈ ንብድሆታት ስደት ስዒራ፡ ኣብ ሓፂር ግዘ ካብ ዓለምለኻዊ መድረኻት ፅባቐ ክሳብ ምስ ምስ ስሙያት ትካላት ምስራሕ ሓሊፋ፡ ኣብ ማሕበረሰብ ፅልዋ ብምፍጣር ተዓዋቲት ‘ዓለምለኸ መሪሕነት ደቂኣንስትዮ ኣውሮጳ 2025’  ኮይና ኣላ።


ኣውሮጳዊ ሽልማት መሪሕነት ዝተጎናፀፈት ትግራወይቲ ሞዴል

ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዳዕመ-ሰሪዕ ነታ ን18 ኣዋርሕ ተኸርዲና ዝጸንሐት ኣል-ፋሽር ድሕሪ ምቍጽጻሩ ፈጺሙዎ ብዝተባህለ "ጨፍጫፍ" ህልቂት ናይቲ ኲናት ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕ ምዃኑ ዘርኣየ እዩ።
እዚ ጽሑፍ ድማ ኣብቲ ኣብ ዓለም ዝዓበየ ሰብኣዊ ቅልውላው ምዃኑ ዝተነግረሉ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ዝሳተፉ ዘለዉ ናይ ግዳም ሓይልታት ብዓል መን ምዃኖም ዘብርህ እዩ።


ኣብ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ዝሳተፉ ዘለዉ ሓይልታት ወጻኢ ብዓል መን እዮም?

ኣብ መንጎ ሓይልታት ትግራይን ኣብ 'ሓራ መሬት' ኣለና ዝብሉ ዕጡቓትን ብረብዕ ንዝተኻየደ ግጭት ስዒቡ፡ ኣብ መዳውብቲ ትግራይን ዓፋርን መጥቃዕቲ ድሮን ከም ዝተኻየደ ሓበሬታታት ወጺኦም እዮም።
ህወሓት ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽሳስ፡ ንስምምዕ ፕሪቶርያ “ብግልጺ ጥሒሱዎ ኣሎ፡” ኢሉ። ኣዛዚ ናይቲ ብ‘ሓራ መሬት’ ዝፍለጥ ዕጡቕ ሓይሊ ዝዀነ ብ/ጀነራል ገብረእግዚኣብሄር በየነ ድማ ካብ ክልል ዓፋር ናብ ትግራይ ከም ዝኣተዉ ገሊጹ ኣሎ።

ህወሓትን ዕጡቓት 'ሓራ መሬት'ን ብዛዕባ ግጭትን መጥቃዕቲ ድሮንን እንታይ ይብሉ?

ኣብ መወሳንቲ ክልላት ትግራይ ዓፋርን እንታይ እዩ ኣጋጢሙ?

ኣብ መዋስንቲ ክልላት ትግራይን ዓፋርን እንታይ እዩ ኣጋጢሙ?

ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ዝተወልዐ ኲናት ትግራይ ከብቅዕ ዝገበረ ውዕል ፕሪቶርያ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ንሓደጋ ተቓሊዑ ከም ዝርከብ ተንተንቲ ፖለቲካ ይገልጹ።
እቶም ነቲ ውዕል ዝፈፀሙ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን መንግስቲ ፈደራልን ድማ ሓድሕዶም ይካሰሱ ኣለዉ። እቲ እናዓረገ ዝመፅእ ዘሎ ኵነታት ድማ ናብ ኲናት ከየምርሕ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ።

ትግራይ፡ ውዕል ፕሪቶርያ ናብ ምብታኽ ገጹ ድዩ ዝጓዓዝ ዘሎ?

ኣብ ቓዛ እንትርፎ እቲ ሓሓሊፉ ዝርአ ኣዕኑዱ ጥራይ ዝተረፈ ዝዓነወ ህንጻታት ካልእ ደው ዝበለ ነገር ኣይርአን'ዩ። ኣብዚ ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ይነብሩ ነይሮም ኢልካ ክትኣምን'ውን ዘጸግም'ዩ።

ቢቢሲ፡ ድሕሪ ክልተ ዓመት ኲናት ቓዛ ፋልማዩ ምስ ኣተወ እንታይ ተዓዚቡ?

ኣብ ሰሜን ሱዳን ኮርዶፋን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ሰራዊት ኣብ እትርከብ ከተማ ኣልዑበይድ ውጽእ ኢልካ ዝካየድ ዝነበረ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ድሮን ብውሕዱ 40 ሰባት ከም ዝተቐተለ ሰበ-ስልጣንን ተሓለቕትን ገሊጾም።

ሱዳን፡ ኣብ ቀብሪ ዝነበሩ ሓዘንተኛታት ብመጥቃዕቲ ድሮን ተቐቲሎም

ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፡ 'ፅምዶ' ዝብል ርክባት ንዝፈጥር ዘሎ ህወሓት ዝሃቦ መጥንቀቕታ

ብርሃኑ ጁላ፡ ብስም 'ፅምዶ' ኣብ ዝግበር ርክባት ዝሃቦ መጠንቀቕታ 

ብሕሜቲ ዝፍለጥ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መድረኽ ሱዳን ከም ዓብላሊ ባእታ ኰይኑ ተቐልቂሉ፣ እቲ ንሱ ዝመርሖ ብዳዕመ-ሰሪዕ ዝፍለጥ ንኡስ ወተሃደራዊ ሓይሊ ወሃቢ ህጹጽ ደገፍ ድማ ፍርቂ ክፋል እታ ሃገር ተቘጻጺሩ ኣሎ።

ሱዳን፡ ሕሜቲ ብኸመይ'ዩ ካብ ተራ ሸቃጥ ገመል ክሳብ ፍርቂ ሃገር ዝተቘጻጸረ ጸላዊ ሰብ ኰይኑ?

ብሰኑይ፡ ሓይልታት መንግስቲ ካብ ኤል-ፋሽር  ከምዝወጽኡ ምስ ተረጋገጸ፡ ኣዛዚ ሰራዊት ሱዳን ጀነራል ቡርሃን፡ ንዕንደራታት ዳዕመ-ሰሪዕ ንምዕጋት ብዓለምለኻዊ ማሕበረሰብ እኹል ጻዕሪ ዘይምክያዱ ብምውጋዝ "ክሳብ እዛ ምድሪ እዚኣ እትነጽህ" ክዋጋእ ምዃኑ ተሓንዩ።

ብዕጡቓት ኣብ እተኸበት ከተማ ሱዳን ብኣሽሓት ሰባት ከይሞቱ ተሰጊኡ

ዳዕመ ሰሪዕ ሓይልታቱ ንሓንቲ ካብተን ኣብ ምዕራብ ሱዳን ዓበይቲ ዝብሃለ ከተማታት ዝዀነት ኣልፋሸር ከምዝተቘጻጸሩ ኣፍሊጡ።

መቐይሮ ኲናት ሱዳን ክትከውን እትኽእል ኣገዳሲት ከተማ 

ኣዛዚ ዳዕመ-ሰሪዕ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ (ሕሜቲ)፡ ሰራዊት ሱዳን ብኣየር ንዘካይዶ ስርሒታት ዘገልግል ዝዀነ ኣብዚ ዞባ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከጥቅዕ ምዃኑ ኣፈራሪሑ።

ሱዳን፡ ጀነራል ሕሜቲ ንጐረባብቲ ሃገራት እንታይ ኢሉ ኣጠንቂቑ?

ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ካብ ስራሕ ወጻኢ ኰይኑ ዝጸንሐ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ዳግማይ ዘቤታዊ በረራታት ክጅምር ሒደት ሰዓታት ኣብ ዝተረፈሉ፡ መጥቃዕቲ ድሮን ከም ዝተፈጸሞ ማዕከናት ዜና ሱዳን ገሊጸን።

መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ኣብ ድሮ ምጅማር በረራ መጥቃዕቲ ድሮን ተፈጺሙዎ

ቀዳማይ ምኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ዞባ ባሌ ክልል ኦሮምያ ንሰልስተ መዓልታት ኣብ ዘካየዶ ርክብ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየዱ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት፡ "ምግንጻል ኰነ ምግባት (ምጥቕላል)፡" ከም ዘይሰርሕ ገሊጹ።
"ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ፡" ኣብ ዘሎ ቦታታት ናይታ ሃገር፡ "ክንንጸል" ብዝብል ዝተወደቡ ፖለቲካውያን ውድባት ከም ዘለዉ ብምግላጽ፡ "ሓደ እኳ ካብኦም ንሃገሩ ዝፈልጥ የሎን፡" ክብል ነቒፉ።

'ኣብ ኢትዮጵያ ምንጻል ይዅን ምግባት ኣይሰርሕን' - ቀዳማይ ምኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ

ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ክልል ኣምሓራ፡ ኣብ መንጐ ሰራዊት መንግስትን ዕጡቓት ሓይልታት ፋኖን ውግኣት ይካየድ ከምዘሎ ነበርትን ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜናን ይገልጻ ከምዘለዋ ዝስማዕ ዘሎ ኰይኑ፡ ብወገን መንግስቲ ግን ነቲ ኵነታት ብግቡእ ዘንጸባርቕ መግለጺ ኣይስማዕን።