ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ኣዝየን ክቀራረባ ጸኒሐን እየን። እቲ ኣብ 2011 ከም ሰብኣዊ ጻዕሪ ዝጀመረ ርክብ ሕጂ ናብ ዓሚቝ ስትራተጂያዊ ሽርክነት ተቐይሩ ኣሎ። እዚ ድማ ቍጠባዊ ሓገዝ፡ ፕሮጀክትታት ትሕተ-ቅርጽን ወተሃደራዊ ደገፍን ዘጠቓልል እዩ።

ሽርክነት ሶማልያን ቱርኪን ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብኸመይ ክጸልዎ እዩ? 

ኣቦ መንበር ልኡላዊ ቤት ምኽሪን ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊትን ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ከም ዝተረፈ፡ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ነቢል ዓብደላ ንቢቢሲ ኣረጋጊጹ። ንሓይልታት ወሃቢ ህጹጽ ደገፍ - ዳዕመ ሰሪዕ ብምኽሳስ፡ "እቲ እንኮ ጸላኢ ሰራዊት ሱዳን ዝዀነ ሓይሊ እዩ፡" ኢሉ። 


ኣልቡርሃን ካብ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ድሒኑ ተባሂሉ

“ክሳብ ክንደይ ዘይትፈልጥ ስለ ዝኰነት’ያ? ኣፍሪቃውያን ካብ ኣኻውሕ ዝተዓዳደጕ ድዩ መሲልዋ? ዝያዳ ክትጓዓዝን ነቲ ብዘሕዝን መልክዑ ዝተሃነጸ መግዛእታዊ ኣተሓሳስብኣ ክትቕይርን ኣለዋ” ክብል ሓደ ተጠቃሚ ማሕበራዊ ሚዲያ ኣብ ኤክስ ቁጥዕኡ ገሊጹ።

ቲፋኒ ሓድሽ፡ ንዜጋታት ዚምባብወ ዘቘጥዐ ኣካታዒ ርእይቶኣ እንታይ'ዩ? 

'ሓቂ ንምዝራብ ክንደይ ሰብ ከም ዝቐተልኩ ኣይዝክሮን። ገሊኦም 100 ይብሉ።  . . . ገሊኦም ድማ 40 . . . ንዘረባ ክጥዕም ግን 50’ዮም ንበል' ኢሉ። ቀታሊ ሰብ ምንባሩ ዝስምዖ ስምዒትን ኣብቶም ግዳያት ዘለዎ ኣረእእያን'ውን ብዘገርም መገዲ ንቢቢሲ ኣዋጊዑ'ሎ። 


ጸለምቲ ሰባት 'ሃዲኑ' ዝቐትል ዝነበረ ውልቀሰብ እንታይ ይብል?

ቱር ዲ ፍራንስ ኣብ 1903’ዩ ጀሚሩ፡ ኣብ ቀዳማይን ኣብ ካልኣይን ኲናት ዓለም ብድምር ንዓሰርተ ዓመታት ዝተቋረጾ ገዲፍካ ሎሚ ዓመት ንመበል 111 ግዚኡ’ዩ ተኻይዱ።
ኣብዚ ውድድር ከኣ ኣርባዕተ ማልያታት ንሽልማት ዝውሃባ ኣለዋ፡ ብጫ፡ ቀጠልያ፡ ቀይሕ ነጠብጣብ ዘለዋ ጻዕዳ ማልያን ጻዕዳ ማልያን እየን።  እዘን ማልያታት እንታይ'ዩ ትርጕመን?


ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ንዕዉታት ዝወሃብ ማልያታት ትርጕሙ ትፈልጡዎ'ዶ?

ቢንያም ግርማይ ቻምፕዮን ኤርትራ ኮይኑ ኣይፈልጥን’ዩ፡ ኣብዚ ሎሚ ዓመት ዝተኻየደ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር ሳልሳይ ምስ ወጽአ ምስ ሃገራዊት ተሌቪዥን ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ኣብ ኤርትራ ብዙሓት ንፉዓት ተቐዳደምቲ ስለዘለዉ “ንዓይ ካብ ቻምፕዮን ኤርትራ ክኸውን ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ መድረኽ ክዕወት ይቐለኒ” ኢሉ ነይሩ።
እዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ኣዝዩ ብዙሕ ጸጋታት ናይ ቅድድም ብሽክልታ ከምዘሎ ዘርኢ’ዩ።


ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ታሪኽ  ዝሰርሕ ዘሎ ኣፍሪቃዊ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሃብቱ ብልዕሊ 400 ሚልዮን ዶላር ከም ዝወሰኸን እዚ ድማ 13.9 ቢልዮን ዶላር ዝተጻረየ ሃብቲ ክውንን ከም ዘኽኣሎን ፎርብስ ኣብቲ እዋን ገሊጹ ነይሩ።

ኣፍሪቃዊ ቢልየነር ዳንጐተ፡ ካብ ሃገሩ ወጻኢ ገዛ የብለይን ምባሉ የዘራርብ

ኣብዚ ቀረባ እዋን ዩኒሴፍ ዘውፅኦ ፀብፃብ ከም ዘመልክቶ፡ ኣብ መላእ ዓለም ልዕሊ 230 ሚልየን ደቂኣንስትዮ ዝተፈላለየ ዓይነት መጠን ዘለዎ ምኽንሻብ ኣብ ልዕሊአን ተፈፂሙ’ዩ።

ብምኽንሻብ ዝተጐድአ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ብሕክምና ይፍወስዶ?

ቱር ዲ ፍራንስ፡ ቢንያም ኣብ መድረኽ 13 ራብዓይ ወጺኡ

ተቐዳደምቲ ኣብ መበል 110 ኪሎሜተር ነጥቢ እተውህብ መስመር ስለዝነበረቶም፡ እቶም ኣብ ቀጠልያ ማልያ ዝተሃላለኹ ዘለዉ ኤርትራዊ ቢንያምን ቤልጂማዊ ጃስፐር ፍሊፕሰንን ቅጽበታዊ ውድድር ከካይዱ ምዃኖም ዳርጋ ርዱእ’ዩ ነይሩ።

ቢንያም ግርማይ፡ 'ቀጠልያ ማልያ ክበርር ፍሉይ መንገብገብ ሂቡኒ' 

ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያን መራሒ ሰልፊ ዕዮን ኬር ስታመር ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ሓተትቲ ዑቕባ ናብ ሩዋንዳ ንምስጓግ ዝነበረ ውጥን "ዝሞተን ዝተቐበረን" ጉዳይ ምዃኑ ከምዘፍለጠ ይዝከር።
እቲ ውጥን ብናይ ቀደም ዓቃባዊ መንግስቲ ዝተፈጠረ ኮይኑ ኣብ 2022 ወግዓዊ ካብ ዝገብሮ ንደሓር ከኣ ንሩዋንዳ 240 ሚልዮን ፓውንድ (310 ሚልዮን ዶላር) ከፊልዋ’ሎ።

‘ንመምለሲ ስደተኛታት ዝተዋህበ ገንዘብ ብሪጣንያ ኣይንመልስን’ - ሩዋንዳ

እቲ ፓስተር ንመራሕ ሃገር ይቕሬታ ምሕታት ኣብዩ። ድሕሪኡ፡ 'ህዝባዊ ዕግርግር ብምልዕዓል' ተኸሲሱ፤ ዝዀነ ስብከት ከየካይድ ድማ ብሚኒስትሪ ፍትሒ ኢኳቶሪያል ጊኒ ተኣጊዱ።

ንፕረዚደንት 'ህዝቡ ዝኣሰረ ጋኔን' ኢሉ ዝጸረፈ ፓስተር ናጻ ወጺኡ

ቢንያም ኣብ ትሽዓተ መድረኻት 34 ሽሕን 800 ዩሮ ሽልማት ብምርካብ ልዕሊ ኵሎም ጸብለል ክብል እንከሎ ብጫ ማልያ ሒዙ ዘሎ ታደይ ፖጋቻ 28 ሽሕን 80 ዩሮ ሽልማት ብምርካብ ኣብ ካልኣይ ተሰሪዑ’ዮም ናብዚ ናይ ሎሚ ዓስራይ መድረኽ ኣትዮም።

ቱር ዲ ፍራንስ፡ ቢንያም ካልኣይ ወጺኡ ነጥቡ ኣበሪኹ

ኣብዚ ውድድር ቢንያም፡ ምስ ዘዝሃደምት ጕጅለ እናሃደመ ነቲ ኣቐዲሙ ዘመዝገቦ ክልተ ናይ መድረኽ ዓወት ክስልስ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኵርናዓት ዓለም ዘለዉ ደገፍቱ ድማ ‘ሰልሶም’የ ሰልሶም ደኣ ይብሉኻ!’ እናደረፉ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ማሕበራዊ ሜድያ ትጽቢታቶም ከቃልሑ ክስምዑ ውዒሎም፤

ኤርትራዊ ቢንያም ታሽዓይ ወጺኡ ኣብ ቀጠልያ ማልያ ጸብለልታኡ ኣረጋጊጹ

ኒጀር፣ ማሊን ቡርኪናፋሶን ልፍንቲ ምምስራተን፡ ዜጋታት ሃገራት ሳሕል ኣብ መንጐ እተን ሃገራት ብነፃነት ንክንቀሳቀሱን መሰረታዊ ኣገልግሎታት ካብ ተመሳሳሊ ትካላት ንክረኽቡን ዘኽእል እዩ ኢሎም።

ብዕልዋ ስልጣን ዝጨበጡ መራሕቲ ሃገራት ሳሕል 'ልፍንቲ' መስሪቶም

እቲ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ከም ኣልማዝ ደሚቑ ዘሎ ቢንያም ብዘእምን ብቕዓት ንዕኡን፡ ንጋንታኡን ንሃገሩን  ካልኣይ ናይ መድረኽ ዓወት ኣመዝጊቡ።ብሓፈሻ ኣብ ቀጠልያ ማልያ 67 ነጥቢ ብምርካብ ነቲ ትማሊ ኣዋህሊልዎ ዝሓደረ 149 ነጥቢ ናብ 216 ክብ ኣቢሉ ንቀጠልያ ማልያ ብገፊሕ ፍልልይ ወኒንዋ ኣሎ።


ቱር ዲ ፍራንስ፡ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ካልኣይ ናይ መድረኽ ዓወት ኣመዝጊቡ

ኣቦ ሓሙሽተ ቈልዑ ዝዀነ ወዲ 48 ዓመት ወልዱ ሓድሽ ሓደ ካብኣቶም እዩ። ንሱ፡ ንዝሓለፉ 4ተ ዓመታት ኣብ መዓስከር ተነድባ ተዓቊቡ’ኳ እንተጸንሐ፡ ሕጂ ስግኣታት ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ናብቶም ብዓሰርታት ኣሽሓት ስደተኛታት ተዓቊቦምሎም ዝርከቡ መዓስከራት ይጽጋዕ ብምህላዉ ኣብ ልዑል ስግኣት ከም ዝርከቡ ሓቢሩ።

ኣብ ኲናት ሱዳን ዝተቐርቀሩ ተጋሩ ስደተኛታት መንግስቲ ኢትዮጵያን ማሕበረሰብ ዓለምን ክሕግዞም ተማሕጺኖም

ሰብሰርሖ ብልሒ ('ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ - ኤኣይ') ክብሃል ከሎ ንገለ ሰባት ምናልባት ሓደ መዓልቲ ማሽናት ንስርሖም መንጢሎም ነዛ ዓለም ክቆጻጸርዎ ዝመስል ዘፍርሕ ጉዳይ ክኸውን ይኽእል። እዚ ግን ክሳብ ክንደይ ሓቂ እዩ? ኣብ ኣፍሪቃኸ ምጥቃም 'ኤኣይ' ነቲ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማታ ኣብ ምፍታሕ ከምኡ’ውን ንመንእሰይ እታ ኣህጉር ኣብ ምብቃዕ ዝህቦ ረብሓታት ይህሉ'ዶ ይኸውን? ቢቢሲ ዝረኸቦ ርእይቶ ኣብዚ ጸብጻብ እንሆ።

ሰብሰርሖ ብልሒ፡ ንዕድላት ስራሕ ኣፍሪቃውያን ስግኣት ድዩ?

ካብ ቱርኪ ብዝቐረበለን ዕድመ መሰረት ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ታየ ኣጽቀስላሴን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢን ዓለምለኻዊ ምትሕብባርን ሶማልያ ኣሕመድ ሞሊምን ኣብ ኣንካራ ድሕሪ ምዝታዮም ሓባራዊ መግለጺ ሂቦም።

ኣብ ቱርኪ ዝተራኸባ ኢትዮጵያን ሶማልያን እንታይ ተሰማሚዐን?

ኣብ ግንቦት ዝተኻየደ ሃገራዊ መረጻ ገዛኢ ውድቡ ሃገራዊ ኮንግረስ ኣፍሪቃ (ኤኤንሲ) ኣብ ባይቶ ዓብላሊ ድምጺ ድሕሪ ምስኣኑ፡ እቲ ፕረዚደንት ልፍንታዊ መንግስቲ ወግዓዊ ክገብር ተገዲዱ ዘሎ።

ሓድሽ ልፍንታዊ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ወግዓዊ ኰይኑ

ሶማልያ፡ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ካብ ተልእኾ ሕብረት ኣፍሪቃ ወፃኢ፡ ብ17 ሰነ 2016 [ዓ.ም ግእዝ] “ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዶብ ሰጊሮም ናብ ሶማልያ ኣትዮም” ዝብል ክሲ ብወኪላ ኣምባሳደር ኣቡበከር ዑስማን ኣቢላ ናብ ባይቶ ጸጥታ ጥርዓን ኣቕሪባ ነይራ።

ኢትዮጵያ ‘ወተሃደራታ ናብ መሬት ሶማልያ ኣትዮም’ ዝብል ክሲ ነጺጋቶ

ንዓመታት ሓይልታት ፕሪጎዢን ኣብ መላእ ኣፍሪቃን ሶርያን ንዝገበሩ ስርሒታት ሩስያ ሕቡእ መሳርሒ ኰይኖም ጸኒሖም’ዮም። ዕሱባት ወተሃደራት ጉጅለ ቫግነር ኣንጻር መንግስቲ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ናዕቢ ብምጅማር ስንባደ ካብ ዝፈጥሩ ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ሩስያ ንህላወ እቲ ጉጅለ ኣብ ምፍራስን ምትካእን ኣድማዒ ስራሕ ከምዘሰላሰለት ተንተንቲ ይገልጹ ኣለው።

ፕሪጎዢን ካብ ዝመውት ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ንጉጅለ ቫግነር ዝትክኡ ዘለው መን'ዮም?

ወተሃደራት ኢትዮጵያ፡ ንእስላማዊ ዕጡቕ ጕጅለ ኣልሸባብ ንምጥቃዕ ብዘይ ፍቓድ መንግስቲ ሶማልያ፡ ዶብ ጥሒሶም ከምዝሰገሩ ክስታት ይስምዑ ኣለዉ። ነበርቲ፡ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ እትዳወብ ግዝኣት ሂራን እትርከብ ከተማ ማታባ፡ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ብኸቢድ ኣጽዋር ዝተሰነዩ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ከምዝረኣዩ ንቢቢሲ ሓቢሮም።


ወተሃደራት ኢትዮጵያ ንኣልሸባብ ከጥቅዑ ናብ ሶማልያ ምእታዎም የዘራርብ ኣሎ

እዛ ዘሕዝን ዛንታኣ ካብ ንእስነታ ዝጅምር ኣደ፡ ኣባይ ግርማ ትበሃል። ኣቦኣ፡ ኵሎም ደቁ ዕዉት ህይወት ክመርሑ ምርኣይ ወትሩ ይሓልም ነይሩ፤ ከምቲ ዝሓሰቦ ግን ኣይረኣየን። ኣባይ ኣብ ትምህርታ ዕዉትቲ ስለዘይነበረት፡ ኣቦኣ ይሓዝን ነይሩ።