ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ሻውዓይ መድረኽ ቱር ዲ ፍራንስ ቢንያም ግርማይ ንጃስፐር ፍሊፕሰንን ንማርክ ካቫንድሽን ተኸቲሉ ሳልሳይ ብምውጻእ ታሪኻዊ ዓወት ተባሂሉ ክግለጽ ዝክኣል ውጽኢት ኣመዝጊቡ። ኣብዚ ዓመት ቱር ዲ ፍራንስ ንመጀመርታኡ ዝሳተፍ ዘሎ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ታሪኽ ቱር ዲ ፍራንስ ዝኾነ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ኣመዝጊብዎ ዘይፈልጥ ደረጃ’ዩ ኣመዝጊቡ።


ቢንያም ግርማይ ሳልሳይ ብምውጻእ ሓድሽ ክብረወሰን ኣመዝጊቡ

ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ብዙሓት ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝመጹ ስደተኛታት ካብታ ስፋክስ ዝተብሃለት ቱኒዝያዊት ከተማ ከምዝተሰጎጕ ይግለፅ።

ቱኒዝያ፡ ስደተኛታት 'ካብ ባልኮኒታት ተደርብዮም'

ኣብ 2013 ኣብ መንጎ’ቲ ፕረዚደንትን ቀንዲ ተቐናቓኒኡ ዝኾነ ማቻርን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ናብ ኲናት ሓድሕድ ኣምሪሑ ነይሩ። ኣብ ነሓሰ 2018 ኣብ መንጎ እቶም ተዋጋእቲ ወገናት ነቲ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝቐጸለ ኲናት ሓድሕድ ደው ንምባል ስምምዕ ምክፍፋል ስልጣን ተፈሪሙ።

ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ናጽነታ ንፈለማ እዋን ሃገራዊ ምርጫ ከተካይድ'ያ

ኣብታ መዳውብቲ ካርቱም ዝዀነት ከተማ ኡምዱርማን፡ ጽዑጹዕ ኲናት ይቕጽል ከምዘሎ ነበርቲ ገሊጾም።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣብ ኡምዱርማን ጽዕጹዕ ኲናት ይቕጽል ኣሎ

ቢንያም ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዘይድፈር ዝመስል ዝነበረ ዓወታት ዝተጐናጸፈ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ሓድሽ ታሪኽዶ የመዝግብ ይኸውን ኣብ ዝብል እቶም ዕሉላት ኣፍቀርቲ ብሽክልታ ዝዀኑ ኤርትራውያን፡ እቶም ብቢንያም ጥራይ ተወኪሎም ዘለዉ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያውን ብዓቢኡ ከኣ ኵሎም ኣፍቀርቲ ቅድድም ብሽክለታ ብሃንቀውታ ዝጽበይዎ ዘለዉ’ዩ።

ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ልዑል ኣቓልቦ ተዋሂብዎ ዘሎ ተቐዳዳማይ

እቶም ኣብ ኲናት ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት ሱዳን፡ ትማሊ ዝወዓለ ዒድ ኣልኣድሓ ንምብዓል ክልተኣዊ ምቍራጽ ተዅሲ ከምዝገብሩ’ኳ እንተገለጹ፡ ሱዳናውያን ኣመንቲ ምስልምና እቲ በዓል ብተዅሲ ብረትን ደብዳብ ነፈርትን ተሰንዩ ከምዝተብዓለን ንቢቢሲ ገሊጾም።

ኣብ ኲናት ተቐርቒሮም ዘለዉ ሱዳናውያን ንዒድ ከመይ ኣሕለፍዎ?

ሃለዋት ጕጅለ ቫግነር፡ 2014 [ኣ.ኣ] ኣብ ምብራቕ ዩክረይን ንዝርከቡ ተገንጸልቲ ሓይልታትን ደገፍቲ ሩስያን ክድግፍ ክጅምር እንከሎ እዩ ተፈሊጡ። 

መጻኢ ጕጅለ ቫግነር እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ዝኾነ ስደተኛ ናብ ከም በዓል ሩዋንዳ ዝበላ "ውሑስቲ ሃገር" ንምልኣኽ ዝግብር ወጻኢታት ካብቲ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ምጽናሕ ብገምጋም 63 ሽሕ ፓውንድ ዝያዳ ገንዘብ ክሓትት ከምዝኽእል መንግስቲ ገሊጹ’ሎ። ብባይቶ ዝሓልፍ ዘሎ እማመ ‘ገምጋም ቁጠባዊ ጽልዋ’ ዘይሕጋዊ ስደት ንሓደ ውልቀሰብ ንምግዓዝ 169 ሽሕ ፓውንድ ሓፈሻዊ ወጻኢታት ከምዘድሊ ኣመልኪቱ።

ስደተኛታት ካብ ብሪጣንያ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምፍናው ዝግበር ወጻኢ ንምንታይ ኣዘራሪቡ?

ቅደሚ ቅሩብ መዓልታት ዝተኻየደ ማራቶን ኣስመራ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም’ዩ ተዛዙሙ፡ ኣብቲ ውድድር ከኣ ዝኾነ ትጽቢት ዘይተገበረሉ ውልዶ ተቐዳዳማይ ናሆም ኤርምራያስ ንስሙያት ኦሎምፕካውያን ተቐዳደምቲ ብምስዓር ቀዳማይ ክወጽእ ክኢሉ’ዩ፡ መን ይፈልጥ ጽባሕ ሰንበት’ውን ሜዳ ባሕቲ መስከረም ተመሳሳሊ ክስተት ተአንግድ ትኸውን።

ቻምፕዮን ኤርትራ 2023፡ ኣማኑኤል ገብረእግዝኣብሄር ዕዉት ናይ ግዜ ውድድር ኮይኑ

መራሒ ዞባ ደሴታት ካናሪ ኣንጀል ቪክቶር ቶረስ ድማ  ነቲ ፍጻመ "ትራጀዲ" ክብል ብምግላጽ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ንጉዳይ ስደት "ዝተዋደደን ደጋፍን ምላሽ ዝህብ" ፖሊሲ ስደት ክተክል ጸዊዑ።
ደሴታት ካናሪ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ኣፍሪቃ እኳ እንተሃለዋ፡ ኣካል ስጳኛ ብምዃነን፡ ብዙሓት ስደተኛታት ናብ መሬት ኤውሮጳ ክበጽሑ ተስፋ ብምግባር ካብ ኣፍሪቃ ናብቲ ደሴታት ይጓዓዙ።


ኣብ ደሴታት ካናሪ ጃልባ ስደተኛታት ብምጥሓላ 30 ሞይቶም 

ቁጽሪ ናይቶም ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ይውስኽ ኣሎ፤ ብዙ መጠን ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሞቱ ሰባት’ውን ይውስኽ።
ሰበስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ስደት ንምቁጽጻር ኣብ ዝቃለሱሉ ዘለዉ እዋን፡ ጸገም ናይቶም ስደተኛታት ኣብ ገማግም ቱኒዝያ ዘሕዝን ኣሰር ይገድፍ ኣሎ።

‘ሬሳ ስደተኛታት ኣብ መርበብ ዓሳ ይረክብ ኣለኹ’

ኣብዚ እዋን ሸሞንተ ኣባል ሃገራት ዘለውዎ እዚ ትካል ቀዳማይ ዕላማኡ እቲ ብተደጋጋሚ ንሃገራት እቲ ከባቢ ዘጥቅዕ ድርቂ ብሓባር ምክልኻልን ሓባራዊ ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ናብ ልምዓት ዝወስዱ መፍትሒታት ምንጻርን እዩ ነይሩ። ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ሶማልያ፡ ሱዳንን ዩጋንዳን መስረትቲ ሃገራት ክዀና እንከለዋ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ድማ ድሒረን ተጸንቢረን። ኤርትራ ግን ንዝሓለፈ 16 ዓመታት ኣባልነታ ስሒባ ጸኒሓ እያ፡ ደጊማ ትጽንበረን ዘላ። እዚ ዞባዊ ትካል ካብ ዝምስረት ድሕሪ 10 ዓመት ማለት'ውን ኣብ 1996 [ኣ.ኣ] ንዕላማታቱን ሸቶታቱን ኣስፊሑ ብሓድሽ ጽገና ዳግማይ ተቐልቂሉ። 

ኣገዳስነት ዞባዊ ውህደት ኢጋድን ምምላስ ኤርትራን

እዚ ኰይኑ ግን እቲ ተልእኾ፡ ዝዀነ ዘዐወቶ ነገር ኣሎ ድዩ? ወይስ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጸገማት ምኽንያት፡ ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ኣቓልቦ ንምርካብ ራማፎሳ ዝገበሮ ፈተነ ጥራይ እዩ?

ልኡኽ ሰላም ኣፍሪቃ ኣብ ሩስያን ዩክረይንን፡ እንታይ ሒዙ ነቒሉ፡ እንታይ ከ ኣፍርዩ?

ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ሲሪል ራማፎሳ፡ ንመራሒ ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ‘ኲናት ዩክረይን ደው ክብል ኣለዎ‘ ከም ዝበሎ ተገሊጹ።

'ኲናት ዩክረይን ደው ክብል ኣለዎ’ - ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ 

እቶም ምርመራታት ዲ-ኤን-ኤ፡ ኣብ ርእሰከተማ እታ ሃገር ካምፓላ ኣብ ዝርከብ መንግስታዊ ቤተ-ቅምሶ (ላባራቶሪ) እዮም ዝካየዱ ዘለዉ።

ኣብ ዩጋንዳ ቁፅሪ ኣቦነቶም ከረጋግፁ ዝደልዩ ደቂተባዕትዮ ከም ዝወሰኸ ተገሊፁ

እቲ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ግብጺ፡ ሴኔጋል፡ ኮንጎ ብራዛቪል፡ ኮሞሮስ፡ ዛምብያን ዩጋንዳን ዝተዋጽአ ጉጅለ፡ ትማሊ ዓርቢ ምስ ፕረዚደንት ቮሎድሚር ዘለንስኪ ክራኸብ እንከሎ፡ ሎሚ ቀዳም ከኣ ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ክራኸብ  ትጽቢት ይግበር። 

መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ መንጐ ሩስያን ዩክረይንን ሰላም ከስፍኑ ይኽእሉ 'ዶ?

ስድራቤታት እቶም ዝጠፍኡ ሰባት፡ ሃለዋት ዝፈትውዎም ንምርካብ ናብ ካላማታ ይመፅኡ ኣለዉ።

እታ ኣብ ግሪኽ ዝጠሓለት ጃልባ 100 ህጻናት ከም ዝነበርዋ ይንገር ኣሎ 

ኣብቲ ዞባ፡ ኣብ መንጎ ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎምን ዓረባዊ መበቆል ዘለዎም ሚሊሻን ንነዊሕ ዝቐጸለ ናብ ግፍዕን ቅትለትን ዘምርሐ ምትፍናንን ወጥርን ምጽንሑ ይፍለጥ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ዳርፉር ተቐቲሉ

ካብቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ኲናት ሃዲማ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ምስ ደቃ ዝኣተወት ኣደ፡ ንሰሙናት ኣብ ሆቴል ብምጽንሓ ኣብ "ሕማቕ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኵነታት" ከምዘላ ተዛሪባ።

ኣብ ሓደ ሆቴል እንግሊዝ ዝተዓጽወት ስደተኛ ስድራ ሓገዝ ትምሕጸን 

መሓመድ ኣደል ዝተበሃለ ውልቀሰብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ፍርዲ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ነቲ ቅትለት ከምዝፈፀሞ ተኣሚኑ እዩ።

ሕቶ ሓዳር ንዘይተቐበለቶ ተምሃሪት ዩኒቨርሲቲ ዝቐተለ ብሞት ተቐፂዑ

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ሮማንያ ኣብ ኬንያ ናብ ሃገሩ ክምለስ እዩ። ሮማንያ፡ ኣምባሳደር ድራጎስ ቲጋው ናብ ሃገሩ ክምለስ ጸዊዑ ወግዓዊ ይቕሬታ ​​ሓቲታ።

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ኤውሮጳ ናብ ሃገሩ ክምለስ ይግደድ'ሎ

ኣብ ለካቲት ፕረዚደንት ካይስ ስዒድ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ትሕቲ ሰሃራ "ህጹጽ ስጉምትታት" ክውሰድ ብምእዛዝ፡ ዲሞግራፊካውን ባህላዊ መንነትን እታ ሃገር ንምቕያር "ገበናዊ ውዲት ይፍትኑ ኣለዉ" ክብል ከሲሱ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ዓመጽ ይውስኽ ከምዘሎ ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝሕብር ኮይኑ፡ እቲ መግለጺ ነቶም ካብ 10-15% ካብ ህዝቢ ቱኒዝያ ዝኾኑ ጸለምቲ ቱኒዝያውያን ኩነታቶም ኣጋዲድዎም ይርከብ።

‘ሕብሪ ቆርበተይ የነጽለኒ ኣሎ’ 

ዓሌታዊ ጨፍጫፍ፡ ኣንጻር ሰብኣውነት ዝፍጸሙ ገበናትን ገበናት ኲናትን ኣብ ዝኣመሰሉ ዓለምለኻዊ ገበናት ዝተሳተፉ ጥርጡራት ናብ ፍርዲ ንምቕራብ ዘኽእል ሓድሽ ስምምዕ ተፈሪሙ። እዚ፡ ቅድሚ ሕጂ ካብ ዝነበሩ ስምምዓት ብተወሳኺ ከበድቲ ዓለምለኻዊ ገበናት ንከይፍጸሙን ተፈጺሞም ምስ ዝርከብ ድማ ተሓተትቲ ናብ ፍርዲ ንክቐርቡን ፍርዲ ንክርከብን ተመሓላሊፎም ንክወሃቡ ዘገድድ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።

ሃገራት ጥርጡራት ዓለምለኻዊ ገበናት ኣሕሊፍካ ንምውህሃብ ተሰማሚዐን

ተዋጋእቲ ወገናት ሱዳን፡ ኣብ ጅዳ ብመንጐኝነትን ጸቕጥን ኣሜሪካን ስዑድ ዓረብን፡ ንሓደ ሰሙን ዝጸንሕ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ከም ዝበጽሑ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ሕጂ ከኣ እቲ ስምምዕ ንሓመሽተ መዓልታት ከናውሕዎ ከምዝተሰማምዑ ሸምገልቲ ሃገራት ኣሜሪካን ስዑድ ዓረብን ኣብ ዘውጻኦ ሓባራዊ መግለጺ ኣፍሊጠን። ክልቲኦም እቶም ኣብ ውግእ ኣትዮም ዘለዉ ወገናት ንውዕል ጅዳ ኣብ ምጥሓስ ንሓድሕዶም'ዮም ክካሰሱ ጸኒሖም።