ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እዚ ስሙ ዘይተገለጸ ሰብኣይ፡ ካብ ሃርጌሳ - ርእሰ ከተማ እታ ንርእሳ ከም ሪፓብሊክ ዝኣወጀት ሶማሊላንድ - ንሰሜናዊ ምብራቕ ኣብ ዝርከብ ከባቢ ማድሂራ፡ ትማሊ ሰሉስ ክርሸኑ ተቐሪቦም ካብ ዝነበሩ ገበነኛታት ሓደ እዩ።

ሚእቲ ኣግማል ህይወት ሓደ ቀታሊ ኣድሒነን

በመሰረት ቢቢሲ ዓረብኛ ዝመዎሎ መጽናዕቲ፡ 80 ሚእታዊ ቱኒዝያውያን ኣብ ሃገሮም ዓሌታዊ ኣድልዎ ጸገም ምዃኑ ይኣምኑ። እዚ ድማኣብ ማእከላይ ምብራቕንሰሜን ኣፍሪቃን እቲ ዝለዓለ ኣሃዝእዩ። ጸለምቲ ካብ 10-15 ሚእታዊ ህዝቢ ቱኒዝያኣብ ዝኾኑሉ፡ ድሕሪ ምእጋድ ባይቶ ሕጂ ቃልሲ ኣንጻር ዓሌታዊ ኣድልዎ ደው ከይብል ስግኣት ከምዘሎ ፈላሚት ጸላም ጓል ኣንስተይቲ ኣባል ባይቶ እታ ሃገር ንቢቢሲ ገሊጻ።

'ካብ ገዛይ ንምውጻእ ሓቦ ስኢነ'

ሒጃብ ዝለበሳ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ግብጺ ብንግዳዊ ትካላት ኣድልዎ ይግበረለን ከምዘሎ መርመራ ቢቢሲ ዓረብኛ ኣረጋጊጹ።
እቲ መርትዖ ነቲ ኣብ ሃይማኖት፡ ጾታ፡ ዓሌት ወይ ማሕበራዊ ደርቢ መሰረት ዝገበረ ኣድልዎ ዝኽልክል ቅዋም ግብጺ ዝጥሕስ እዩ።

ሒጃብ ዝኽደና ደቂ ኣንስትዮ ግብፂ ኣድልዎ የጋጥመን ኣሎ ተባሂሉ

ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ጸለምቲ ድኻታት ካብ ዝነብሩሉ ከተማ ዝነቐለ ቅዲ ሙዚቃ ኣማፕያኖ ኣብ ዙርያ ዓለም ተፈላጥነት ረኺቡ ኣሎ። 

ኣማፕያኖ፡ ካብ ጐደናታት ደቡብ ኣፍሪቃ ናብ መላእ ዓለም ዝተዘርግሐ ቅዲ ሙዚቃ

ኣብ ድሕሪት ዶላር ኣሜሪካ ትርከብ ዓይኒ ርኢኹምዋ ትፈልጡ’ዶ? እዛ ኣብ ውሽጢ ስሉስ ኩርናዕ ወይ ፒራሚድ ዝተቐመጠትን ብብርሃን ዝተኸበበትን ዓይኒ ኣብ ብዙሕ ፊልምታትን መጻሕፍቲን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዝተፈላለዩ ቤተክርስትያን ሜሶኒክ ህንጻታት እውን ትርአ ምልክት እያ። 

ኣብ ዶላር ዘላ ዓይኒ፡ ምልክት 'ኢሉምናቲ' ድያ?

መሬት ብዝናብ ወርሓት ኽረምቲ ርሒሳ፡ ዘራእቲ ክሽውት ምስጀመረ፡ ሸዊት ንኣሽቱ ኣዋልድ ከኣ "ስየ. . . ይዓወይ ስየ" እናበላ ክደርፋን ክዘላን ዝህንጠዋሉ እዋን እዩ። ምሉእ ናጽነት ዝጎናጸፋሉ በዓል ኣሸንዳ ንምኽባር ድማ፡ ዳርጋ ናይ ኣዋርሕ ምድላው ክገብራ ዝጸንሓ ደቂ ኣንስትዮ፡ ናብ ኣደባባይ ክወጻ እንከለዋ፡ ዓለም 'ኩሉ ንዓኽን' ዝበለተን እዩ ዝመስል። ነቲ ወትሩ እግረኛታትን ተሽከርከርትን ዝመልእዎ ኣደባባያት፡ ቆልዑ ኣሸንዳ ይብሕተኦ።

ክብርታት ኣሸንዳ-ትግራይ ካብ ዝብሃሉ እቶም ሸውዓተ

ብዙሕ ግዜ ፍሽኽ ዝብሉ ሰባት ዝያዳ ተፈተውቲ፡ ብቑዓት፡ ምስ ሰብ ዝቀራረቡን ፈተውትን ሰሓብትን ከምዝኾኑ ይሕሰብ። ይኹን እምበር ኣዝዩ ብዙሕ ዓይነት ፍሽኽታ እዩ ዘሎ።

ክንደይ ዓይነት ፍሽኽታ ከም ዘሎ ትፈልጡ?

ሃይመን (hymen) ንመኽፈቲ ርሕሚብኸፊል ዝዓጹ፡ ህላወኡ ብባህሊ ከም ምልክት ድንግልና ዝውሰድን ሽፋን እዩ።  ገለ ሰባት "ኣኽሊል ሕርሚ" ወይ "vaginal corona" ብዝብል ስም ክልወጥ ኣለዎ ዝብልዎ እዚ ሽፋን፡ ሰባት ንዘመናት ክመራመሩሉን ክጭነቑሉን ጸኒሖም እዮም። እሞ ብዛዕብዚ ሽፋን ዝንገሩ ጽውጽዋያት ከመይ መኽተምታ ክንገብረሎም ንኽእል?

ንዘመናት ዝጸንሐ ጽውጽዋይ ጾታዊ ርክብን ድንግልናን

ብኣፍሪቃውያን ጋዜጠኛታት ተጻሒፎም ኣብ ቢቢሲ ካብ ዝቐርቡ ተኸታተልቲ ጽሑፋት፡ ጋናዊት ኤልሳቤጥ፡ ኣፍሪቃውያን መራሕቲ ድሕሪ ሞቶም ኣስከሬኖም ዝዓርፈሉ ቦታ ዝምልከት ብዛዕባ ዘጋጥሙ ምስሕሓባት ዝጸሓፈቶ እዩ፡፡

ኣፍሪቃውያን መራሕቲ፡ ንምንታይ'ዩ ብሰላም ዘይቅበሩ?

ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ቅድሚ 28 ዓመታት ክብርን መሰልን እቶም ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ “ደቀባት” ንምሕላው፡ ን “09 ነሓሰ” ከም ዓለማዊ መዓልቲ ደቀባት ተባሂላ ክትክበር ወሲኑ። ሎምዘበን ከኣ “ተራ ደቀንስትዮ ኣብ ምዕቃብን ምትሕልላፍን ፍልጠት” ብዝብል ቴማ ተዘኪራ ውዒላ።
ቢቢሲ ትግርኛ እምበኣር ኣብዚ ታሪኻዊ ዕለት ኣፈናዊ ድሕረ ባይታን ሃለዋትን ብሄረ ኩናማ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት ምስ ተወላዲ እቲ ብሄረ ዮና ጀርማኖ ኣዕሊሉ ኣሎ፣ እቲ ዝርዝር እነሆ።

ህዝቢ ኩናማ፡ “ብዙሕ ሓጐጽጐጽ ዘሕለፈ ህዝቢ”

እስላማዊ ቤት ምኽሪ እታ ክልል፡ እቲ ዘውጸኦ ሕጊ ኣብ ቁርኣን ዝመስረተ ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ፡፡ 	

ጫድ ሕቶ መርዓ ንዝነጽጕ ክትቀጽዕ እያ

ኣብ ሓምለ 21 ጓል 29 ዓመት ሳንያ ክሃን፡ ነታ ዘይሕጉስ ህይወት ሓዳር ዘሕለፈትላ ኣመሪካዊት ግዝኣት ቺካጎ ገዲፋ ብምውጻእ ኣብ ትውልዲ ዓዳ ቻታኑጋ፡ ህይወታ 'ሀ' ኢላ ንምጅማር ወጢና ነይራ።

ከምዝተፋትሐት ኣብ ቲክቶክ ድሕሪ ምዝራባ ብሰብኣያ ዝተቐተለት  ሳንያ  

ኣብ ውሽጢ ክልል ደቡብ - ኢትዮጲያ፡ ዝነበሩ ብሄር፡ ብሄረሰባትን ህዝብታትን፡ ርእሶም ክኢሎም ክልል ንምዃን ሕቶ ከቕርቡ ዝጸንሑ ዞናትን ወረዳታትን ነናይ ገዛእ ርእሶም ክልል ንኽምስርቱ ዘኽእሎም ውሳነ የሕልፉ ኣለዉ።

መኸተምታ ክልል ደቡብ ዝቐረበ ዶ ይመስል?

እስላማዊ ነዊሕ ክዳን - ዕባያ - ዝለበሳን መጎልበቢ ርእስን ገጽን - ሕጃብ - ናይ ዝገበራ ደቂኣንስትዮ ምስተን ሓጺር ክዳን (ስከርት) ዝገበራ ናይ 1950ታትን 60ታትን ደቂኣንስትዮ ዘነጻጽር ስእልታት ደቂኣንስትዮ ሰሜን ኣፍሪቃ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክዝርግሑ ይራኣዩ። 

ስለምንታይ እስላማዊ ኣከዳድና ኣብ ደቀንስትዮ ሰሜን ኣፍሪቃ እናወሓደ ዝመጽእ ዘሎ? 

ሓንቲ ኣደ ጡብ ኣጥቢኺ ብዝብል ካብቲ መሐንበሲ ጋብላ ክትባረር ስለዝተገብረት ከምዝተዋረደት ገለጻ። ሳራ ላፒን ኣብ ደንቢግሻየር፡ ብሪጣንያ፡ ስልጠና ምሕንባስ ወለድን ዕሸልን እናተሳተፈት እንከላ እያ ንወዲ ሓሙሽተ ወርሒ ወዳ ካሌል ጡብ ክተጥብው ጀሚራ። 

ጡብ ኣጥቢኺ ብዝብል ካብ መሐንበሲ ጋብላ ዝተባረረት ኣደ

ቋንቋ ቢለን ሓደ ካብተን ትሽዓተ ቋንቋታት ኤርትራ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብፍላይ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ድያስፖራ ዝቕመጡ ተወለድቲ ቢለን፡ ቋንቍኦም ንምምዕባል ብውልቀሰብ ደረጃ ይዅን ብእኩብ፡ መጻሕፍቲ ብምጽሓፍ፡ ናይ ሓበረታ መርበባት  ኮነ ብቋንቋ ቢለን ዝመሓላለፍ ናይ ራድዮ መደባት ብምድላው ቋንቊኦምን ባህሎምን ክዕቅቡ ይጽዕሩ።

መም ተኪኤ፡ ስነ ጽሑፍ ቋንቋ ቢለን ንምምዕባል ጻዕሪ ዝገበረ ምሁር

መዓልቲ ኣቦታት ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓለም፡ ኣብ ሳልሰይቲ ሰንበት ናይ ወርሒ ሰነ ይኽበር። በዚ ከኣ ሎምዘበን ጽባሕ ሰንበት 19 ሰነ ክበዓል እዩ። 

‘መዓልቲ ኣቦታት’፡ ብኸመይ እዩ ጀሚሩ?

ፎን ኣግዋፎር ሳልሳይ፡ በቶም በጥ ኢሎም ዝግዝእሉ ዝነበሩ ህዝቢ ጥበበኛ ንጉስ ሰለሞን ተባሂሉ’ዩ ዝውሰድ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ዝረኸበቶ ኤቨሊን ፈንግ “ወትሩ መምህር’ዩ ዝመስል፤ ክረኽቦ እንከለኹ መግብን ዋዛታትን ሒዘ’የ ዝምለስ” ትብል።

ንጉስና ፈጺሙ ኣይመውትን'ዩ እትብል ሃገር

ኣባላት እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝለዓለ ብዝሒ ዘለዎ ብሄር ኦሮሞ፡  ንመንነቶም ዝህብዎ ክብሪ ክብ እናበለ ምምጽኡ ስዒቡ ገለ ሰባት ኣሽማቶም ናብ መበቆላዊ ሽማት ኦሮሞ ይቕይሩ ኣለዉ።
ሞቲ በጊ፡ ሓደ ካብቶም ሽሞም ዝቐየሩ እዩ።


ንመንነቶም ዘለዎም ክብሪ ንምግላጽ ኣሽማቶም ዝቕይሩ ዘለዉ መንእሰያት ኦሮሞ

ኣብ ሰሜናዊ ህንዲ ግዝኣት ኡታራክሃንድ ዝቕመጡ ስድራቤት፡ እንኮ ወዶም ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ዓመት መርዓ፡ ውላድ ስለዘይሃቦም፡ ንወዶምን በዓልቲ ቤቱን ይኸሱ ኣለዉ።

ወዶም ውላድ ስለዘይሃቦም ዝኸስዎ ዘለው ስድራ

ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣትን፡ ነቲ መንፈስ ሃገራዊ ቓልሲ ብስነጥበብ ደርፊ ንምዕዛዝ ዓቢይ ተራ ከም ዝተጻወተ ዝንገረሉ ተኽለ ክፍለማርያም ወዲ ትኹል፡ ኣብዚ እዋን ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ኣብ ትሕቲ ሕክምና ከም ዘሎ፡ መጋድልቱን ናይ ስነጥበብ ብጻዩን ሃይለሚካኤል ሃይለስላሰ - ሊንጎ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ።

ህቡብ ስነጥበባዊ ወዲ ትኹል፡ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ተገሊጹ

ምናልባት ንስኹም፡ ንበዓል ትንሳኤ እየሱስ ክርስቶስ ዝኸውን ምግብን መስተን ትዕድጉን ነዚ ኣውደ-ዓመት ትሸባሸቡን ትህልው ትኾኑ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ዝርከቡ ሰዓብቲ እምነት ክርስትና፡ በዓል ትንሳኤ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን'ዮም ኣኽቢሮም።

በዓል ትንሳኤ ንምንታይ ኣብ ዝተፈላለየ መዓልቲ ይኽበር?

ዉሩይ ደቡብ ኮርያዊ ድምጻዊ ህዩንግ ኣካ ቪ 30 ታሕሳስ 1995 እዩ ተወሊዱ ስለዚ ንሱ ብመሰረት ኣቆጻጽራ ዕድመ ኮርያውያን ወዲ 28 ዓመት፡ በቲ ኩሉ ዓለም ዕድመ ትቆጽረሉ ወዲ 26 ዓመት: በቲ ካልእ ኣገባብ ኮርያውያን ዝጥቀምሉ ኸኣ ወዲ 27 ዓመት እዩ።

ንምንታይ'ዮም ደቡብ ኮርያውያን ዕድሚኦም ብሓደ ዓመት ክጎድል ዝጉስጉሱ ዘለው?

ኣቶ ደርሶ ሙጬ ፡ ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ነበር ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ነበር ዶክተር ኣምባቸው መኮንን፣ ኮሚሽነር ፖሊስ ክልል ኣምሓራ ነበር ኣቶ ኣበረ ኣዳሙ ምስ ሞቱ፡ ገንዘብ ተኸፊሉዎ ሓዘን ከድምቑ [ሓዘን ክቕስቑ] ዝመጽኡ'ዮም።