AKP'de fon krizi nasıl tartışılıyor, hangi seçenekler konuşuluyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

AKP içinde, kamuoyunda büyük tepki yaratan fon skandalının ardından krizin nasıl aşılacağı tartışılıyor. Yaşananları "24 yıllık iktidarımızda yaşadığımız en büyük kriz" diye nitelendiren bazı AKP'li siyasetçiler, fon skandalı nedeniyle, bütün partililerin "zan altında kaldığına" dikkat çekerek, "vurguncu listesi"nin açıklanmasını istiyor.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun fonlarda işlem yapanları tek tek incelediğine dikkat çeken bazı parti yöneticileri ise, "Önünde sonunda o liste açıklanacak, başka türlü kamuoyunu ikna edemeyiz" yorumunu yapıyor.

Parti yönetim kademelerindeki bazı isimler, krizin aşılması için finans piyasalarını düzenleyen kurumlar arasındaki denetim boşluklarının giderilmesini ve bürokrasideki atama sisteminin yeniden ele alınmasını istiyor.

AKP içindeki değerlendirmelerde, şeffaflık, adalet ve hukuk ilkelerinin işletilmesinin seçmenle iktidar arasındaki güven kaybını gidermek açısından belirleyici olacağı vurgulanıyor.

AKP'li bir yönetici, fon skandalını parti açısından şimdiye kadar yaşanan en büyük kriz olarak nitelendirerek, "Bunu çözersek yola devam. Değilse çok büyük bir problem bizi bekliyor" değerlendirmesini yaptı.

'Güven kaybı yalnızca ödemelerle giderilemiyor'

AKP içindeki tartışmalarda öne çıkan başlıklardan biri, fonlarda işlem yapanların listesinin açıklanması.

AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin'in de dile getirdiği bu talebe, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in de aralarında bulunduğu bazı isimler destek verdi.

Kulislerde, listenin er ya da geç açıklanması gerektiğini savunanların sayısının arttığı belirtiliyor.

Bu görüşü savunan partililere göre, krizin ilk günlerinde olayın boyutu yeterince anlaşılamadı ve yatırımcıların parasının geri ödenmesiyle tepkilerin yatıştırılabileceği düşünüldü. Ancak sahadan gelen tepkiler, sorunun bundan ibaret olmadığını gösterdi.

'Ortalık yangın yeri gibiydi'

Saha izlenimlerini aktaran üst düzey bir AKP yöneticisi, "Ben iki ile gittim. Her yerde bu konu konuşuluyordu. Yangın yeri gibiydi. Kiriz ilk başladığında, 'Bu küçük bir şey, para verilirse insanlar sakinleşir' yaklaşımı vardı. Oysa bu, parayı verip kurtulacağımız bir konu değil. Seçmenimizle aramızda bir güven problemine sebebiyet verdi" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 17 Eylül'de patlak veren fon krizinin ardından üç aşamalı bir yol haritası açıklamıştı.

İlk aşamada, tasfiyesine karar verilen fonlardaki birikimlerin yatırımcılara ödenmesi öngörülmüştü. Bu ödemelerin önünü açan yasal düzenleme çıkarıldı ve geri ödemeler başladı.

İkinci aşama, manipülasyon yoluyla haksız kazanç elde edenlerin tespit edilerek yargı önünde hesap vermesi; üçüncü aşama ise benzer olayların yaşanmaması için sermaye piyasasında gerekli tedbirlerin alınması olarak açıklanmıştı.

İlk aşamada ilerleme sağlanırken diğer iki başlıkta tartışmalar sürüyor.

Soruşturmalar ve tutuklamalar gündeme gelse de fonlarda işlem yapan isimlerin açıklanması ve siyasi sorumluluğun ortaya konması yönündeki beklentiler henüz karşılanmış değil.

'Bütün partililer zan altında kalıyor'

AKP içinde, listenin açıklanmamasının bütün partilileri zan altında bıraktığı ve belirsizliğin uzamasının siyasi maliyeti artırdığı görüşü dile getiriliyor.

Parti içindeki eleştirilerde, yalnızca milletvekillerinin değil, yargı mensupları ve kamu görevlilerinin de fon işlemlerinin incelenmesi isteniyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon krizinden çıkış planına ve sorumluların üzerine gitme konusundaki kararlılığına dikkat çeken parti kurmayları, "Hepimiz zan altında kalıyoruz, o nedenle 'Bu liste açıklanmalı' diyoruz. Önünde sonunda bu liste açıklanmak zorunda kalacak" görüşünü dile getiriyor.

Fonlarda işlem yapan milletvekillerinin yeniden aday gösterilmemesi, kamu görevlileri bakımından ise görevden alma dahil idari yaptırımların değerlendirilmesi gerektiği de ifade ediliyor.

SPK ve BDDK arasında denetim mekanizması önerisi

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın krizden çıkış için üçüncü aşama olarak açıkladığı önlemler çerçevesinde, benzer süreçlerin yeniden yaşanmaması için yeni yasal düzenlemeler de gündemde.

Bu kapsamda şeffaflığın artırılması ve yeni denetim mekanizmalarının oluşturulması bekleniyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) arasındaki denetim ve koordinasyon ilişkisinin yeniden düzenlenmesi seçenekler arasında.

Bazı parti kurmayları, Bakan Mehmet Şimşek'in SPK üzerindeki yetkisinin sınırlı olduğuna dikkat çekerek, bağımsız kurul statüsünün denetimsizlik anlamına gelmemesi gerektiğini savunuyor. Bu çerçevede, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın da dahil olacağı daha güçlü bir koordinasyon mekanizmasına ihtiyaç olduğu belirtiliyor.

Bağımsız düzenleyici kurumların denetimsiz çalışmasının kabul edilemeyeceğini belirten bir yönetici de kurumlar arasında kurumsal bir denetim mekanizması oluşturulmasını istedi.

AKP içinde sorgulanan bir diğer konu ise kamu görevinden ayrılan bürokratların kısa süre içinde faaliyet alanlarıyla ilişkili finans kuruluşlarının yönetimlerine geçmesi.

Parti içindeki değerlendirmelerde, kamu görevi ile özel finans kuruluşlarındaki görevler arasındaki geçişlerin daha sıkı kurallara bağlanması gerektiği ifade ediliyor.