Kuzey Irak'ta Talabani'nin partisi KYB hükümetten çekildi

Kuzey Irak'ta Bafel Talabani'nin Süleymaniye merkezli Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) partisi, Erbil merkezli Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile kurulan hükümetten çekildiğini ilan etti.

Karar, Irak Bölgesel Kürt Yönetimi'nin (IKBY) parlamentosunun iki yıl aradan sonra 4 Kasım'da toplanmasının ardından 5 Kasım'da geldi.

KYB, parlamento oturumuna katılmadığını ve alınan kararları tanımadığını açıkladı. Talabani yönetimi ayrıca KDP'yi paralel bir hükümet kurmakla tehdit etti.

KDP ve diğer siyasi aktörlerden ise diyalog çağrısı yapıldı.

Biri Erbil, diğeri Süleymaniye merkezli iki siyasi parti, Kuzey Irak'ın en etkili aileleri Barzaniler ve Talabaniler tarafından yönetiliyor.

Talabani ne dedi?

Bafel Talabani, Süleymaniye'de KYB Başkanlık Konseyi'nin toplanmasının ardından kamera karşısına geçti.

Talabani, "Bu hükümet başarısız oldu, dolayısıyla KYB liderliği olarak ilk işimiz kendine Kürdistan hükümeti diyen bu başarısız hükümetten çekilmek olacak" ifadelerini kullandı.

Siyasetçi, KYB kontrolündeki bölgelerde yaşayan halkın hayatlarını idame etmelerini sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamak için "tüm güçlerini kullanacaklarını" söyledi.

Ayrıca IKBY parlamentosunun toplanmasını tanımadıklarını ilan etti ve KDP'nin KYB'nin rızası olmadan bu hamleyi yapmasını sert dille eleştirdi.

KYB lideri, Erbil yönetimini tek taraflı hükümet atamalara karşı uyararak bu durumda Süleymaniye'de paralel bir yönetim kurmakla tehdit etti:

"Eğer siz Bölge Başkanı atarsanız, biz de Bölge Başkanı atarız. Eğer siz bakan atarsanız, biz de bakan atarız. Eğer başbakan atarsanız biz de başbakan atarız."

KDP'den diyalog vurgusu

Talabani'nin sert açıklamalarının ardından KDP milletvekili Şehram Ali Kejo, Rudaw televizyonuna verdiği bir demeçte parlamentonun yeniden faaliyete geçirilmesinin "tarihi ve gerekli bir adım" olduğunu savundu.

Parlamentonun 4 Kasım'daki oturumunun hukuka uygun biçimde gerçekleştirildiğini vurgulayan milletvekili, diyalog kapısını açık tuttuklarını vurguladı ve şu ifadeleri kullandı:

"KDP, KYB'yi hiçbir zaman yok saymaz ve o parti olmadan hükümet kurmak istemez. Parlamentonun dördüncü ve beşinci dönemlerinde de KYB olmadan hükümet kurabilirdik ama kurmadık."

Kejo, mevzuat gereği 25 gün içinde tüm parlamento komitelerinin kurulması gerektiğini vurguladı ve tüm taraflara milletvekillerini parlamentoya çağırarak hükümet kurma müzakerelerine katılma çağrısı yaptı.

Kürdistan Bölgesi Başkanlığı Divan Başkanı Fevzi Hariri de uzlaşı çağrısı yaptı. Parlamentonun açılmaması durumunda IKBY'nin Bağdat'taki Irak merkezi hükümeti ile hukuki sorunlar yaşayabileceğine dair uyardı.

Konuya dair Rudaw'ın sorularını yanıtlayan Hariri "Tek bir Kürdistan ve tek bir bölge" vurgusu yaptı ve şu ifadeleri kullandı:

"Bir anlayış birliği sağlanmalı ve Kürdistan Bölgesi'nin yüksek çıkarları korunmalıdır."

Hariri ayrıca IKBY Başkanı Neçirvan Barzani ve Başbakan Mesrur Barzani'nin siyasi krizde etkin rol oynayabileceğini vurguladı ve bu konuda "hiçbir çabayı esirgemeyeceklerdir" diye konuştu.

Kürdistan Adalet Topluluğu (Komel) üyesi Abdulstar Mecid de Rudaw'a verdiği bir demeçte parlamentoyu boykot etmeyi sürdüreceklerini açıkladı.

Mecid, IKBY'deki sorunların çözülmesi için yeni bir diyalog mekanizmasına ihtiyaç olduğunu söyledi ve siyasi liderlere taviz ile uzlaşı çağrısı yaptı.

Siyasetçi ayrıca bölgede fiilen çift yönetim olduğuna dikkat çekerek ortak bir hükümet ve parlamento işleyişinin olmamasının IKBY'nin geleceği için risk teşkil ettiğini söyledi.

Ne olmuştu?

IKBY parlamentosu, Ekim 2024'teki seçimlerin ardından KDP ve KYB arasında bakanlıkların nasıl paylaşılacağı gibi siyasi anlaşmazlıklar sebebiyle iki yılı aşkın süredir toplanamamıştı.

Parlamento 4 Kasım'da KDP ve bazı diğer partilerin katılımıyla toplandı.

KYB tüm siyasi partilere parlamentoyu boykot etme çağrısı yaptı.

Açıklamada bunun "tek bir partinin iradesinin dayatılma teşebbüsü, samimi ortaklık ilkelerinden çok uzak gayri meşru bir girişim" olduğu söylendi.

KDP ise parlamentonun yeniden açılmasının hukuki ve demokratik sürece uygun ilerlediğini ve hiçbir partiyi hedef almadığını söyleyerek hamleyi savundu.

100 koltuklu parlamento, KYB'den bazı isimlerin de fire vermesi üzerine 52 milletvekili ile yeter sayısını yakalayarak toplandı.

Yapılan oturumda Parlamento Başkanlığı'na KDP'li Vala Ferid seçildi. Hıristiyanları temsilen Rami Nuri başkan yardımcısı, Türkmenleri temsilen ise Muna Kahveci parlamento sekreteri seçildi.

2024 seçimlerinde KDP 39, KYB ise 23 milletvekili çıkarmıştı.

İki parti, IKBY'nin siyasi tarihi boyunca geleneksel olarak güç paylaşarak ortak hükümetler kurdu. Son dönemlerde cumhurbaşkanı ve başbakanlar KDP'liydi.

Mevcut siyasi kriz, KYB'nin kurulacak yeni kabinede daha fazla pay sahibi olmayı talep etmesinin ardından patlak verdi.