Bu saytning kamroq internet sarflaydigan, faqat matndan iborat versiyasini ko‘rmoqdasiz. Barcha suratlar va videolarni o‘z ichiga olgan saytning asosiy versiyasini ko‘ring.
O‘zbekistonda gaz qazib olish kamaymoqda: Rossiya importiga qaramlik kuchayadimi?
O‘zbekistonning eng yirik davlat gaz kompaniyasi — "O‘zbekneftgaz" mamlakatda gaz qazib olish hajmini saqlab qolishda qiynalmoqda. Yirik konlardagi zaxiralar 80 foizdan ortiq tugagan, yangi quduqlar esa ishlab chiqarishdagi pasayishni qoplay olmayapti. Bu orada mamlakat ichki ehtiyojni ta’minlash uchun Rossiyadan gaz import qilishni ko‘paytirmoqda.
Maqola BBC Monitoring tahlili asosida tayyorlandi.
O‘zbekistonda tabiiy gaz qazib olish hajmi qisqarishda davom etmoqda. Mamlakatning eng yirik davlat gaz ishlab chiqaruvchisi "O‘zbekneftgaz" yangi konlar va quduqlarni ishga tushirish orqali eski konlardagi zaxiralar tugab borayotgani tufayli yuzaga kelgan kamomadni qoplay olmayapti.
"Gazeta.uz" nashrining 29 oktyabrda xabar berishicha, kompaniyaning asosiy gaz konlaridagi zaxiralar 80 foizdan ortiq tugagan.
"Buning asosiy sabablaridan biri — yirik konlardagi zaxiralar ancha kamayib, 80 foizdan ortiq tugaganidir. Yangi geologik qidiruv ishlari va yangi konlarda ishga tushirilayotgan quduqlardan olinayotgan gaz hajmi hozircha bu pasayishni to‘liq qoplashga yetmayapti", — degan kompaniya bosh geologi Nodir Muhiddinov 27 oktyabrdagi matbuot anjumanida.
Nashr keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, "O‘zbekneftgaz" va uning tarkibidagi korxonalar 2026 yilning yanvarь-sentyabrь oylarida qariyb 17 milliard kub metr gaz qazib olgan.
Kompaniya yil yakunigacha bu ko‘rsatkichni 22,8 milliard kub metrga yetkazishni rejalashtirmoqda. Bu 2025 yildagi 25,2 milliard kub metrlik natijadan 2,4 milliard kub metr yoki 9,5 foiz kamdir.
Muhiddinovning aytishicha, yil boshidan buyon amaldagi konlarda kunlik gaz qazib olish hajmi 12,6 million kub metrga kamaygan. Quduqlarni ta’mirlash va yangi quduqlarni ishga tushirish orqali bu yo‘qotishning bir qismi qoplangan. Ammo kuniga qariyb 5 million kub metr gaz kamomadi hanuz saqlanib qolmoqda.
"Yil oxirigacha bu ko‘rsatkichni barqarorlashtirishni rejalashtiryapmiz. Yil boshida kuniga 65 million kub metr gaz qazib olingan bo‘lsa, hisob-kitoblarimizga ko‘ra, yil yakunigacha shu darajaga qaytishimiz kerak", — degan bosh geolog.
Biroq kunlik qazib olishni yil boshidagi darajaga qaytarish yillik ishlab chiqarish hajmidagi pasayishni to‘xtatishini anglatmaydi. Kompaniya rejasi bajarilgan taqdirda ham 2026 yildagi umumiy gaz qazib olish hajmi o‘tgan yilgi ko‘rsatkichdan past bo‘lishi kutilmoqda.
Gaz qazib olish nega kamaymoqda?
O‘zbekistonda gaz ishlab chiqarishning qisqarishi so‘nggi yillarda kuzatilayotgan umumiy tendentsiyaning davomidir.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda barcha korxonalar tomonidan qazib olingan gaz hajmi 2021 yildagi 53,8 milliard kub metrdan 2023 yilda 46,7 milliardga, 2024 yilda esa 41,3 milliard kub metrga tushgan.
2025 yilda biroz o‘sish kuzatilib, umumiy hajm 42,3 milliard kub metrni tashkil etgan.
Biroq bu yilgi natijalar yana pasayishdan darak bermoqda. 2026 yilning yanvarь-sentyabrь oylarida O‘zbekistonda jami 27 milliard kub metr tabiiy gaz qazib olingan. Bu o‘tgan yilning shu davridagi 32,3 milliard kub metrga nisbatan 5,3 milliard kub metr yoki 16,4 foiz kamdir.
Bu raqamlar faqat "O‘zbekneftgaz" emas, mamlakatdagi barcha gaz ishlab chiqaruvchi korxonalar faoliyatini qamrab oladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev joriy yil yanvarь oyida "O‘zbekneftgaz"ga 2026 yilda kamida 25,4 milliard kub metr gaz qazib olish vazifasini qo‘ygan edi. Shuningdek, kunlik ishlab chiqarishni 66 million kub metrdan 70 million kub metrga yetkazish belgilangandi.
Kompaniyaning hozirgi rejasi esa yillik vazifadan 2,6 milliard kub metr yoki 10,2 foizga kam.
May oyi oxirida birinchi chorakda gaz qazib olish 15 foizga kamaygani haqidagi xabarlar ortidan kompaniyada ishlab chiqarishni oshirish choralari muhokama qilingan. Samaradorlikni yaxshilash bo‘yicha dastur ishlab chiqish topshirilgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, faqat mart oyining o‘zida gaz qazib olish o‘tgan yilning shu oyiga nisbatan 1,2 milliard kub metrga yoki 30,8 foizga kamaygan.
Rossiya gazi importi ko‘paymoqda
Mahalliy ishlab chiqarish qisqarayotgan bir paytda O‘zbekiston Rossiyadan gaz xarid qilishni ko‘paytirmoqda.
Xalqaro energetika agentligi (IEA) ma’lumotlariga tayangan holda "Gazeta.uz" iyul oyida Rossiya 2026 yilda Qozog‘iston orqali O‘zbekistonga gaz yetkazib berishni 40 foizdan ortiq oshirishi mumkinligi haqida xabar bergan edi.
Bu hajm 2025 yildagi qariyb 7 milliard kub metrdan 10 milliard kub metrdan oshishi mumkin.
O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyadan gaz importining yillik hajmi ham o‘sgan. U 5,64 milliard kub metrdan 6,48 milliard kub metrga ko‘tarilgan — o‘sish 14,9 foiz.
"Importning ko‘payishi mamlakatda o‘z gazini qazib olish hajmi qisqarib borayotgan bir paytga to‘g‘ri kelmoqda", — deydi nashr.
Xalqaro energetika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvarь-may oylarida O‘zbekistonda gaz qazib olish o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 14 foizga yoki 2,6 milliard kub metrga kamaygan.
Agentlik buni amaldagi konlarning avvalgi ishlab chiqarish darajasini saqlab qolish imkoniyati yomonlashayotgani bilan izohlagan.
Rossiyaning davlat axborot agentligi TASS 8 iyunda xabar berishicha, Rossiyaning O‘zbekistonga gaz eksporti 2025 yilda 6,48 milliard kub metrga yetgan. Bu bir yil avvalgiga nisbatan 15 foiz ko‘p.
O‘zbekiston ichki talabni o‘z kuchi bilan qondirishda qiynalayotgani sababli 2023 yilda Rossiyaning "Gazprom" kompaniyasi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. Unga ko‘ra, Rossiya O‘zbekistonga 2,8 milliard kub metr gaz yetkazib berishi kerak edi. O‘sha yilning dekabrida yetkazib berish hajmi ikki baravar oshirilgan.
2024 yil iyunь oyida esa "Gazprom" va Qozog‘istonning milliy gaz kompaniyasi QazaqGaz Rossiya gazini O‘zbekiston va Qirg‘izistonga tranzit qilish bo‘yicha 2040 yilgacha mo‘ljallangan kelishuvga erishgan.
Shunday qilib, O‘zbekistonning gaz ta’minotida Rossiya importining ahamiyati ortib bormoqda.
Yangi umid — Ustyurt
Gaz qazib olishni ko‘paytirish uchun "O‘zbekneftgaz" eng katta imkoniyatni Ustyurt hududida ko‘rmoqda.
Biroq yangi konlarni izlash va o‘zlashtirish tobora murakkablashib, qimmatlashmoqda. Agar avval qidiruv ishlari 3–3,5 ming metr chuqurlikda olib borilgan bo‘lsa, hozir 5 ming metrdan chuqur qatlamlarda ishlashga to‘g‘ri kelmoqda.
"Bu xarajatlarni sezilarli darajada oshiradi va texnologik qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Ammo kelgusida gaz qazib olishni ko‘paytirish imkoniyati aynan shu hududda deb hisoblaymiz", — degan kompaniya bosh geologi Nodir Muhiddinov.
End of Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz:
2026 yil 13 may kuni "O‘zbekneftgaz" Britaniyaning BP energetika kompaniyasi O‘zbekistondagi Ustyurt platosida yirik qidiruv loyihasiga qo‘shilganini ma’lum qilgan edi.
Loyihada Ozarbayjonning SOCAR milliy energetika kompaniyasi ham ishtirok etmoqda. Qidiruv natijalariga qarab, keyinchalik uglevodorodlarni sanoat miqyosida qazib olish boshlanishi mumkin.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Ustyurt hududida 100 million tonna neftь va 35 milliard kub metr tabiiy gaz zaxiralari bo‘lishi mumkin.
O‘zbekiston uchun asosiy muammo shundaki, yangi konlarni o‘zlashtirish va qazib olishni ko‘paytirish vaqt, katta sarmoya hamda murakkab texnologiyalarni talab qiladi. Ayni paytda esa mamlakatda gazga bo‘lgan ichki talabni qondirish zarurati saqlanib qolmoqda. Shu sabab Rossiyadan importni ko‘paytirish mahalliy ishlab chiqarishdagi kamayishni qoplashning muhim vositasiga aylanmoqda.