Idibo Naijiria 2027

Eré ìdárayá

Èyí to gbajúmọ̀ jù

Ìròyìn

Fídíò

Kò ṣe é má gbọ̀ ọ́?

Gbọ́

Yoruba

Ti a ba ka a ni ọkọọkan ejeeji, akọsilẹ fihan pe eeyan mẹtalelogoji lo ti ku bayii kaakiri orilẹede Naijiria laipẹ yii, lẹyin ti wọn jẹun tan.

Wo irúfẹ́ àwọn oúnjẹ táwọn èèyàn jẹ tí wọ́n sì gba ibẹ̀ kú láìpẹ́ yìí àti ohun tó fà á

Ọpọ lo n beere pe bawo ni iṣiro ati igbelewọn yoo ṣe fi han pe ọwọngogo dinku, ti owo ọja si n fi ojoojumọ wọn si i. 

Kí ló dé tí oúnjẹ kò wálẹ̀ lẹ́yìn tí àdínkù  bá ọ̀wọ́ngógó ọjà ní Naijiria?

Ẹ o ranti pe awọn ounjẹ ti wọn yọ owo ori sisan kuro fun naa ni, irẹsi alawọ pupa, Sorghum, jeero, agbado, wiiti ati ẹwa.



Bí o bá fẹ́ẹ jẹ ànfààní àyọkúro owó orí oúnjẹ láti òkè òkun, èyíi ni àwọn ohun tí o gbọdọ̀ ní

Awọn ara abule Naman Goma ti iṣẹlẹ ọhun ti waye sọ fun BBC pe lati Ọjọbọ, ọsẹ to kọja ni awọn mọlẹbi ọhun ti dubulẹ aisan lẹyin ti wọn jẹ amala ati jeero (millet) ti wọn ro papọ tan.

Ọkọ, ìyàwó àti àwọn ọmọ wọn kú lẹ́yìn tí wọ́n jẹ amala àti jéró

Ṣaaju ni ijọba apapọ ti sọ pe ki awọn oṣiṣẹ ijọba to ba nifẹ si irẹsi ọhun lọ fi orukọ silẹ lawọn ẹka ileeṣẹ ti wọn gbe eto ọhun sabẹ rẹ.

Ìjọba Nàíjíríà dáwọ́ títa ìrẹsì dúró fún àwọn òṣìṣẹ́

Owo ounjẹ lo ti lọ soke si ida ogoji, gẹgẹ bi akọsilẹ ajọ National Bureau of Statistics (NBS), eyi to sun owo ọja soke kọja ohun ti agbara ẹgbẹẹgbẹrun ọmọ Naijiria le ka.

Ọmọ Nàìjíríà, ẹ máa retí irè oko rẹpẹtẹ láìpẹ́ - Mínísítà ètò ọ̀gbìn ṣàlàyé

Minisita eto iroyin sọ pe ijọba ti pese fawọn ibudo ti wọn yoo ti maa ta irẹsi ọhun kaakiri orilẹede Naijiria.

Wo ibi tí o ti lè ra àpò ìrẹsì tí ìjọba ń tà ní N40,000

Ki awọn irinṣẹ nlanla to de, ile Afirika ti ni ọna ti wọn fi n ṣe epo pupọ ni ilana iṣẹmbaye.

Ǹjẹ́ o tilẹ̀ mọ bí epo pupa tí o ń jẹ ṣe jáde? Àlàyé bí wọ́n ṣe ń ṣe epo rèé

Bi imọ ijinlẹ ṣe n tẹsiwaju, bẹẹ ni iwadii n fi ipo ti ilera ikun eeyan wa han, bẹẹ naa si lo n fi ti ifun han pẹlu. 

Wo àwọn ìdì tí ìfun inú rẹ ṣe ṣe pàtàkì àti bí o ṣe lè jẹ́ kó ṣiṣẹ́ dáadáa

Bakan naa ni BBC Yoruba fidi iroyin mulẹ lati ẹnu ọkan lara awọn oṣiṣẹ Ọọni l’aafin.

Iré dé n'Ile Ife, Ọọ̀ni pàṣẹ iye táwọn ọlọ́jà gbọ́dọ̀ ta ata, fagilé ẹgbẹ́ ọlọ́jà

Ajọ iṣọkan agbaye tun pe ijọba orileede naa lati yanju iṣoro ayipada oju ọjọ ati awọn iṣoro kokoro to n ba ire oko jẹ, lati le jẹ ki gbogbo wahala naa dopin.

Ọ̀nà mẹ́rin tí Nàíjíríà lè gbà bọ́ lọ́wọ́ ebi àti ọ̀wọ́ngógó oúnjẹ

Nigba to n ṣalaye ọrọ naa fun BBC,Ndume mẹnuba bi ajọ to n mojuto ounjẹ ati iṣẹ ọgbin lagbaaye (United Nations Food and Agriculture Organization), ṣe kilọ pe eeyan miliọnu mejilelọgọrin (82m) ni yoo koju isọro ai ri ounjẹ jẹ ni Naijiria fun ọdun marun-un si asiko yii.

A fẹ́ kí Ààrẹ dá sí ọ̀wọ́ngógó oúnjẹ àti àìtó rẹ́ ní Nàìjíríà - Sẹnetọ Ndume

Bakan ni MDD tun kesi orilẹede Naijiria lati wa ojutu si iṣoro oju ọjọ, iṣoro kokoro ati awọn nnkan mii to n dunkoko mọ eto ọgbin lorilẹede Naijiria.

Yóò lé ní ọgọ́rin míliọ̀nú ọmọ Nàìjíríà tí yóò máa kojú ebi ni ọdún 2030- MDD

Koda, ohun mimu ti wọn fi ofio ṣe a maa jẹ ki nnkan ọkunrin le gidigba, eyi si jẹ ko di aayo fun awọn to mọ ọn.

Wo bí òfìò, ohun jíjẹ tó kéré yìí ṣe wúlò fún ìlera rẹ tó

Capsaicin, tó jẹ́ èròjà tó máa ń mú ata ta, ni wọ́n ló fa ohun tó ń fa ìkọnilóminú lórí ipa rẹ̀ lára.

Mọ̀ nípa capsaicin, èròjà inú ata ródò, ṣọ̀mbọ̀, àtàwọn nǹkan tó máa ń fa sára

Eroja ounjẹ ti a le fi dipo Tomato ninu ọbẹ wa lasiko yii.

Èròjà olówó pọ́ọ̀kú márùn-ún tí ó le fi dípò tòmátò nínú ọbẹ̀

Ni oṣu to kọja, Minisita okowo Thailand,  Phumtham Wechayachai sọ pe wọn ti ṣeto igbimọ kan lati ṣakoso tita iresi naa.

Ṣé ìrẹsì tó ti lo ọdún mẹ́wàá ní ìpamọ́ le fa ìpalára fún ẹni tó bá jẹ́ ẹ?

Ọ̀pọ̀ nǹkan ni wọ́n máa ń fi ẹ̀pà ṣe – kúlíkúlí, òróró, tó fi mọ́ ọbẹ̀. Ọbẹ̀ ẹ̀pà yìí ni àwọn èèyàn orílẹ̀ èdè Togo, Benin, Senegal àti Ivory coast máa ń lo láti fi jẹ fufu.

Wo àwọn àǹfàní tó wà lára ẹ̀pà

Tawana sọ fun BBC pe oyun ọmọ oun ti pe oṣu mẹjọ koun to mọ pe oun loyun.

Ǹjẹ́ o mọ̀ pé o lè lóyún oṣù mẹ́jọ kí o má mọ̀? Ìdí rẹ̀ nìyí

Aarẹ ana sọrọ yii lẹyin to gbadura ni Yidi tan nibi ayẹyẹ ọdun Ileya niluu Daura, nipinlẹ Katsina.

Ọmọ Nàìjíríà, ẹ padà sóko kí ọ̀wọ́ngógó oúnjẹ lè wálẹ̀ - Buhari

Iwadi ile-ẹkọ giga fasiti tuntun kan sọ pe ounjẹ inu agolo yii le ṣe ijamba fun ilera eeyan.

Ǹ jẹ́ àwọn oúnjẹ tí a pò pọ̀ mọ́ kẹ́míkà dára fún àgó ara?

Iwadii  naa sọ pe awọn ipinlẹ Borno, Bauchi, Zamfara, Kano, Kebbi ati Sokoto wa lara awọn ipinlẹ ti afikun ti de ba iye awọn ọmọde to n laiṣan igbẹ gbuuru lorilẹede Naijiria.



Mọ nípa àwọn oúnjẹ aṣara lóore tó lè dènà ìgbẹ́ gbuuru fún ọmọ rẹ

To ba jẹ pe o maa n ri awọn apẹẹrẹ kan (allegies) ti ko ba ọ lara mu bi o ba jẹ ẹyin tan, kan si dokita rẹ.



Wo àǹfàní mẹ́wàá tó wà nínú ẹyin jíjẹ

Ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù “subsidy” ní èdè gẹ́ẹ̀sì ni owó tí ìjọba máa ń san fún àwọn la’gbàtà tó ń gbé epo wọ Nàìjíríà láti òkè òkun láti lè jẹ́ kí wọ́n máa ta epo ní àdínkù sí iye tí wọ́n ń rà á.

Ounjẹ