Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Gosi dhiigaa haaraan kun dubartii odoola Faransaay jalatti bultu- Guadeloupe jedhamtu keessa jiraattu keessatti argame.

Gosa dhiigaa addunyaarratti namni tokko qofi qabu- Namni kun eenyu? eessatti argama?

Itoophiyaan waldhaansa dhukkuba kaansarii fooyyessuuf dhimmamtee hojjechaa jiraachuu Ministirri Ministeera Fayyaa Itoophiyaa Dr. Maqdas Dhaabaa himan. 

Itoophiyaan waldhaansa kaansarii addunyaatti yaaddoo ta'aa dhufee fooyyessuuf waan hojjataa jirtu

Kaansarii harmaan daran kan miidhamte Nikoolaa Purdii akkamiin harmashee bitaa gara mirgaatti akka dabarsite ibsiteetti.

'Sababa kaansariitiin harmikoo bitaa gara mirgaatti darbe', akkamiin?

US keessatti kutaan bulchiinsa Utaah albuuda Filooraayidii irra uggura kaa'uun ogeessota yaala ilkaanii biratti yaaddoo uumeera. Garuu fayyaa ikaan keenyaatiif maal gargaara?

Bu'aa filooraayidii bishaan dhugnu keessaa hangam beekna?

Samuuda bobbaa namaa qorichummaaf oolu kana nama fayyummaansaa eegamerraa fudhatu. 



Qorichi bobbaarraa hojjetame yaaliif hojiirra oole

Guyyaatti bishaan hangam dhuguu qabna? Yoo bishaan baayyee dhugnee hoo maaltu nu mudachu danda'a? 

Guyyaatti bishaan hangamiituu qaama keenyaaf barbaachisa? 

Lammiin Ameerikaa Tiim Fireedii waggoota 20 darbaniif summii bofaa beekaa of saaxilaa tureera.



Namichi bofaan al 200 of hiddisisee dhiignisaa summii bofaaf qoricha akka tahu barame

Gareen saayintistootaa halluu haaraa namni kamiyyuu kanaan dura takkaa argee hin beekne arganne jedhu.

Saayintistoonni 'halluu haaraa 'namni takkaa argee hin beekne arganne jedhan

Namoonni baay'een kaayyoo tokko yaada keessa galchuun gara mana jiimii deemu: innis cooma qaamsaanii keessaa gubuudha. Garuu coomni yeroo tokkoon hin gubatu, adeemsa qaba.

Yoo sochii qaamaa taasifnuutti qaamni keenya yoom cooma gubuu jalqaba?

Ambootti dubartii maanguddoon umuriisaanii waggaa 60 tokko Hospitaala Riifaraalii Yunivarsiitii Ambootti gadameessa isaanii keessaa xannachi kiiloograama 26 ulfaatuu yaalii baqaqasanii wallaanuutiin keessaa baafamun ibsame.

Ambotti xannachi kg 26 ulfaatu garaa dubartii ganna 15f dhukkubsataa turte keessaa baafame

Dr. Godaanaa Areeroo Boorana Liibanitti dhalatanii guddatan. Amma Koolleejjii meedikaalaa Hospitaala Adaamaatti gargaaraa Piroofeesaraati.

"Kutaa 4ffaa yoon gahu maatiinkoo mindaa fidde meerre? jechuu jalqaban"- Dr Godaanaa Areeroo

Dr Hanii Godaanaa seenaan duubee ishee Boorana Liibanii, hawaasa horsiisee bulaa keessaa jalqaba. Abbaan isheetiis gosuma isaanii keessaayyuu nama carraa  barnootaa argatan kan jalqabaati. Turtiin Dr Hanii waliin taasfne kunooti.

Doktora hawaasa horsiisee bulaa keessaa 'qabxii mul'atee hin beekne' galmeessite

Sammuun dalaguuf oksijinii barbaada. Yoo dhahannaan onnee dhaabate oksijiniin sammuu bira waan hin geenyeef namni suni du’e jedhamee amanama ture.

Yeroo du'uuf jennu sammuu keenya keessatti maaltu ta'a?

Rakkoon hargansuu yoo mudate carraan du’uu keenyaa tilmaamaan 38% akka ta’e Wiirtuun To’annoo Dhukkubaa Ameerikaa (CDC) ni hima. 

Vaayirasii hantuutaan namatti daddarbu, lubbuus galaafatu beektuu?

Dr Zabiibaa Roobaa barnoota fayyaa (Medicine) kan qo'atte yoo ta'u, yeroo ammaa damee fayyaa onneerratti xiyyeffachuun barachaa jirti. Kitaaba 10 barreessiteetti. Amma hawaasa keessaa dhalatteef hospitaala ijaarsisaa jirti.

Dodolaa hanga Saandiyeegoo: Imala Ispeeshaalistii onneefi barreessituu, Dr Zabiibaa Roobaa 

Halluuwwan fincaanii armaan olitti eeramana kunneen dhibee qabaachuu yookiin fayyaa ta'uu keenya guutummaa guutuutti nutti himu jechuu miti. Garuu fincaan keenya akkaataa duraan turerraa halluu geeddarannaan ilaalamuu qabna.

Halluun fincaan keenyaa waa'ee fayyaa keenyaa maal hima? Halluu akkamiitu yaaddoodha?

Iji namaa boca kubbaa kan qabu yoo ta'u qaamni halluu gurraacha qabuu fi walakkaa ijaatti argamu- pupil jedhamu karaa ittiin ifi alaa gara qaama ijaa gara keessaa seenuudha.

Ija keenya ittiin arguu malee akkamiin akka hojjetu hagam beekna?

Waggoota 60 booda, addunyaa amma namni tokko giddu galeessaan waggaa 73 ol jiraata, UN akka jedhutti  bara 2050tti waggaa 77tti ol guddata.

Namoonni dur caala waggaa 100 ol jiraachuun maaliif dabalaa dhufe?

Ministeerri barnootaa Itoophiyaa dhimmaa gulantaa Piroofeesarummaa guutuu kennuu dhorkuu ilaalchisee xalayaa akeekkachiisaa yeroo lama barreesseera.

Murtee falmisiisaa Ministeera Barnootaa Pirofeesarummaa kennuu dhorke

Namoonni hedduun barri jalqaba yunivarsiitii seenan yeroo adda ta’e jireenya isaanii keessatti hin dagatamne akka ta’etti yaadatu.
Barri jalqabaa yunivarsiitii kun afaan Ingiliziitiin ‘Freshman’ jedhamuun beekama.


Barattoonni reefuu yunivarsiitii seenan wantoota gurguddoo gochuu qaban shan

Bara kana namooti dulluma keessa abbaa tahan keessumaa biyyoota lixaa keessatti arguun baratamaa dhufeera.

Dulluma keessa abbaa tahuun balaa qabaa?

Imaluu, mataa keenyarra balal'uu akkasumas warri dhiiraa ishee dhaltuu hawwachudhaaf faaruu faarsuu dabalatee, sammuun tisisaa waan baayyee dalaga.

Sammuun tisisaa amma mataa lilmoo gahu waa'ee sammuu namaa maal akeeke?

Deeffuu fi dhuufuun qilleensa gara keessatti fudhannu, dhugaatii dhugnuu fi baakteeriyaa qaama sirna bullaa’insa soorataa keenya keessa jiranirraa maddu.

Maaliifan dhuufa jettanii yaaddanii beektu?

Dhiibbaa cimaa sanymmaa fayyaa namootaarratti qabaatu ilaalichisee qorattuun wallaansa fayyaafi gaazexessituun saayinsii muddannoo mataashee irraa ka'uun dhimma kanarratti kitaaba barreessite.

Qorannoo wal'aansaa