ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

ትግራይ፡ የአገሩን ናፍቆት በሙዚቃ የሚያስታምመው ስደተኛ

የአገሩን ናፍቆት በሙዚቃ የሚያስታምመው ስደተኛ

በአፍሪካ ቀንድ ቀጠና እንዳሉት አገራት ኢትዮጵያና ቱርክ ታሪካዊና ባህላዊ ግንኙነቶች አላቸው። ምንም እንኳን በወታደራዊው የደርግ ሥርዓት ወቅት ይህ ግንኙነት ተቋርጦ የነበረ ቢሆንም በኢህአዴግ መራሹም ሆነ አሁን ባለው አስተዳደር ቱርክና ኢትዮጵያ መልካም የሚባል ግንኙነት አላቸው። ከግብጽ ጋር የማትግባባው ቱርክ ከኢትዮጵያና ከሱዳን ጋር መልካም ግንኙነት ሲኖራት፤ ሶማሊያ ውስጥ ደግሞ ጦር ሰፈር እስከማቋቋም ደርሳለች።

ቱርክ በኢትዮጵያና በአፍሪካ ቀንድ ፖለቲካ ውስጥ ያላት ሚና ሲቃኝ

የውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትር በቀጣዩ ክረምት ቀጠሮ የተያዘለት 2ኛው ዙር የውሃ ሙሌት በምንም ዓይነት መልኩ እንደማይራዘምና ለዚያ የሚያበቃ አሰራርና ምክንያትም እንደሌለ ገለፀ። ይህ የተገለፀው በዛሬው ዕለት የሕዳሴ ግድብ 10ኛ ዓመትን በማስመልከት በውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ አስተባባሪነት በግድቡ ድርድር ላይ የተሳተፉ እና ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የተውጣጡ ምሁራን እንዲሁም ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች በተገኙበት ሲምፖዚየም ላይ ነው።

የህዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር ውሃ ሙሌት "በምንም ዓይነት መልኩ" እንደማይራዘም ተገለፀ

በትግራይ ክልል ወታደራዊ ግጭት መከሰቱን ተከትሎ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ነዋሪዎች ቀያቸውን ትተው ወደ ጎረቤት አገር ሱዳን መሰደዳቸው ተነግሯል። ቢቢሲ ከወራት በፊት በተከሰተው ቀውስ ሳቢያ ለሁለተኛ ጊዜ ወደ ሱዳን የተሰደዱ ሰዎችን አግኝቷል። ሁለቱም ከ30 ዓመታት በፊት ወደ ነበሩበት የስደተኞች መጠለያ ጣቢያዎች መመለሳቸውን ይናገራሉ።

'ስደተኛ ሆኜ ተወልጄ በድጋሚም ከልጆቼ ጋር ወደ ስደት ተመለስኩ'

ግብጽና ሱዳን በታላቁ የህዳሴ ግድብ ዙሪያ ከኢትዮጵያ ጋር በሚያደርጉት ድርድር ላይ ዓለም አቀፍ አደራዳሪዎች እንዲሳተፉ በድጋሚ ጥሪ አቀረቡ። በተለይ በሱዳን በኩል ሲቀርብ የነበረው ይህን ጥያቄ፣ ቅዳሜ ዕለት ካርቱምን የጎበኙት የግብጹ ፕሬዝዳንት አብደል ፋታህ አልሲሲ ከሱዳን ሲቪልና ወታደራዊ መሪዎች ጋር ከተወያዩ በኋላ በድርድሩ ተጨማሪ አሸምጋዮች እንዲሳተፉ በጋራ ጠይቀዋል።

ሱዳንና ግብጽ በህዳሴው ግድብ ድርድር ላይ ዓለም አቀፍ አደራዳሪዎች እንዲሳተፉ ጠየቁ

የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ የሶስትዮሽ ድርድር በአፍሪካ ህብረት አሸማጋይነት እየተከናወነ ባለበት ወቅት ሌሎች አደራዳሪዎች ይግቡ ማለት የድርጅቱን አስተዋፅኦ የሚያኮስስ መሆኑን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል።

በህዳሴ ግድብ ላይ ሌሎች አደራዳሪዎች ይግቡበት ማለት የአፍሪካ ህብረትን አስተዋፅኦ የሚያኮስስ ነው-ኢትዮጵያ

ሱዳንና ግብጽ በከፍተኛ ወታደራዊ ባለስልጣናቶቻቸው በተከታታይ ዙሮች ሲያካሂዱት የነበረውን ውይይት አጠናቀው የጋራ ወታደራዊ ትብብር ስምምነት መፈራረማቸውን ሱና ዘገበ። ይህ ስምምነት የተፈረመው የግብጽ ጦር ኃይሎች ኤታማዦር ሹም ሌፍተናንት ጀነራል ሞሐመድ ፋሪድ ካርቱም ውስጥ ያደረጉት ጉብኝት ማብቂያ ላይ ነው።

ሱዳንና ግብጽ የጋራ ወታደራዊ ትብብር ስምምነት ተፈራረሙ

በሱዳን ካርቱም የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች በራሳቸው ገንዘብ ነዳጅ እና ዳቦ እንኳ ለመግዛት በመከልከላቸው መቸገራቸውን ለቢቢሲ ተናገሩ።ቢቢሲ ያነጋገራቸው በካርቱም የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች እንዳስረዱት በአለም ዓቀፉ የስደተኞች ጉዳይ ድርጅት የስደተኛ እውቅና አግኝተው ለረዥም ዓመታት በከተማው የኖሩ ቢሆኑም የአገሪቱ ፖሊስ እንግልት እያደረሰባቸው መሆኑን ጨምረው አስረድተዋል።

ኢትዮጵያውያን ስደተኞች በካርቱም ተደራራቢ ችግር ውስጥ ነን አሉ

የኤርትራው ፕሬዝዳንት በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል ያለው የድንበር ችግር በሠላማዊ ሁኔታ በመግባባት እንዲፈታ ለሱዳን ባለስልጣናት ጥሪ አቀረቡ። ይህ የተገለጸው የኤርትራ መንግሥት ከፍተኛ ባለስልጣናት የልዑካን ቡድን በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል ያለውን ግንኙነት በሚመለከት ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ የተላከ መልዕክት ለሱዳን መሪዎች ባደረሱበት ወቅት ነው።

ኤርትራ ሱዳንና ኢትዮጵያ የድንበር ውዝግባቸውን በሠላም እንዲፈቱ ጥሪ አቀረበች

ሱዳን ባለፈው ሐሙስ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ ላይ የቀረበባትን ክስና ወቀሳ በመቃወም ምላሽ ሰጠች። የሱዳን የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት ቅዳሜ ዕለት ባወጣው መግለጫ ከኢትዮጵያ በኩል የተሰነዘረውን ክስ አጥብቆ የተቸ ሲሆን፤ ከኢትዮጵያ በኩል የወጣውን መግለጫ "በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል ያለውን ግንኙነትና የሁለቱ አገር ሕዝቦችን ትስስር የካደ ነው" ማለቱን የአገሪቱ ዜና ወኪል ሱና ዘግቧል።

ሱዳን በኢትዮጵያ ለቀረበባት ክስና ወቀሳ ምላሽ ሰጠች

የኢትዮጵያ ውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ትናንት ሐሙስ ማምሻውን ባወጣው መግለጫ የሱዳን መከላከያ ኃይል በሁለቱ አገራት መካከል ጦርነት እንዲቀሰቀስ ትንኮሳ እያካሄደ ነው ሲል ወንጅሎታል። ከዚህ ቀደም በተመሳሳይ መልኩ ሱዳን ኢትዮጵያን መክሰሷ ይታወሳል። የኢትዮጵያ መንግሥት አክሎም የአፍሪካ ወዳጅ አገራት የድንበር ጥያቄው በሰላማዊ መንገድ እንዲፈታ ጥረት እንዲያደርጉ ጥሪ አቅርቧል።

ኢትዮጵያ የአፍሪካ አገራት ሱዳንን እንዲመክሩ ጥሪ አቀረበች

ለዘመናት መቋጫ ሳያገኝ የቆየው በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል ያለው የድንበር ይገባኛል ጥያቄ ከኅዳር ወር መጀመሪያ ወዲህ ሱዳን ይዞታዬ ነው ወዳለቻቸው ለም የድንበር አካቢዎች ወታደሮቿን ካሰማራችና ኢትዮጵያ የሱዳን ሠራዊት ድንበሬን ጥሶ ገብቷል ካለች በኋላ ውጥረቱ አይሏል።

የኢትዮጵያና ሱዳን ድንበር አካባቢ እንዴት ሰነበተ?

ጥቅምት 24፣ 2013 የትግራይ ኃይሎች በሰሜን ዕዝ ላይ ጥቃት መፈጸማቸውን ተከትሎ ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ የፌደራሉን ጦር ወደ ትግራይ ማዝመታቸው ይታወሳል። ይህ ግጭት በሰው እና በንብረት ላይ ጉዳትን አስከትሏል። የዚህ ግጭት መንስዔ እና ከግጭቱ በኋላ የተከናወኑ አበይት ጉዳዮችነ በወፍ በረር ለመቃኘት ሞክረናል።

በትግራይ የተከሰተው ግጭት አንኳር ነጥቦች ሲዳሰሱ

ጠቅላይ ሚኒስትር ሐምዶክ በጋዜጣዊ መግለጫው ወቅት እንዳረጋገጡት አዲሱ መንግሥት እኤአ በ ታህሳስ ወር 2019 ለተካሄደው ሕዝባዊ አብዮት መርሆዎች ተገዢ የሚሆን ሲሆን ከዚህ በፊት የነበሩ አመራሮች የጀመሩትን ስኬት ይዞ የሚቀጥል ይሆናል።

ሱዳን የቀድሞውን የአማፂ መሪ ሚንስትር አድርጋ ሾመች

ጠቅላይ ሚኒስትር ሃምዶክ ሁለቱ አገራት መካከል አለመግባባት በፈጠረው የድንበር ጉዳይ ሱዳን ጦርነት ውስጥ ያለመግባት "የፀና አቋም" እንዳላት ተናግረዋል።

ሱዳን ኢትዮጵያ ላይ ጦርነት መክፈት እንደማትፈልግ ገለፀች

የሱዳኑ ሱና ከፍተኛ የመከላከያ ኃላፊን ጠቅሶ፤ ሱዳን በምዕራባዊ ድንበሯ ላይ የሚገኘውንና ከኢትዮጵያ ጋር ያወዛግባት የነበረውን መሬት እንደማትመልስ ዘግቧል። ኢትዮጵያ በበኩሏ አለመግባባቱን በድርድር ለመፍታት ሱዳን የያዘችውን መሬት እንድትለቅ እንደ ቅድመ ሁኔታ ማስቀመጧ ይታወሳል።

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር የሚያወዛግባትን መሬት እንደማትለቅ አስታወቀች

የሱዳን ሉአላዊ የሽግግር ምክር ቤት ፕሬዝዳንት የሆኑት ሌፍተናንት ጀነራል አብዱል ፋታህ አል ቡርሐን ሱዳን ከኢትዮጵያም ሆነ ከሌላ ጎረቤት አገር ጋር ጦርነት ወስጥ መግባት እንደማትፈልግ ነገር ግን ስንዝር መሬት እንደማትሰጥ ገለጹ። የሱዳን ዜና አገልግሎት እንደዘገበው ሌፍተናንት ጀነራል አል ቡርሐን ይህንን የተናገሩት ከአገሪቱ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖች ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ ሲሆን፤ ጨምረውም አገራቸው ሕጋዊ መብቷን በሚያስከብር መንገድ አሁን በሱዳን ሠራዊት የተያዙት ቦታዎች በይዞታዋ ውስጥ ከሚያደርግ ስምምነት ፍላጎታቸው መሆኑን ገልጸዋል።

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት ውስጥ መግባት እንደማትፈልግ ገለጸች

ሱዳን የኢትዮጵያን ድንበር አልፋ እንድትጠብቅምም ሆነ መሬት እንድትይዝ የተደረሰ ስምምነት እንደሌለ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ጥር 12/ 2013 ዓ. ም በሰጡት መግለጫ አስታውቀዋል። "ድንበር አካባቢ የሁለቱን አገሮች ደህንነት የሚጎዳ እንቅስቃሴ እንዳይኖር በኛ አመራር ለሱዳን መንግሥት አደራ ተሰጥቷል" ያሉት ቃለ አቀባዩ ሆኖም"ድንበሩን አልፈው አገራችን ግቡ መሬት ይዛችሁ ጠብቁልን የሚል አይነት ሊኖር የሚችል አይደለም፤ አልነበረም" ብለዋል።

"ሱዳን ድንበራችንን አልፋ እንድትገባ የተደረሰ ስምምነት የለም" የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

በያዝነው የፈረንጆቹ ዓመት በወታደራዊ ኃይል ጥንካሬ ዝርዝር ውስጥ ከገቡት የአፍሪካ አገራት መካከል ኢትዮጵያ የስድስተኛነትን ቦታ ስትይዝ በዓለም 60ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣላች። የተለያዩ መረጃዎችን መሠረት በማድረግ በየዓመቱ የአገራትን ወታደራዊ ጥንካሬ የሚያሳይ ደረጃን የሚያወጣው 'ግሎባል ፋየር ፓወር' የተባለው ተቋም ለዚህ ዓመት ባወጣው ዝርዝር ውስጥ 35 የአፍሪካ አገራት የተካተቱ ሲሆን ኢትዮጵያ የ6ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።

ኢትዮጵያ በወታደራዊ ኃይል ጥንካሬ ከአፍሪካ 6ኛ ከዓለም 60ኛ ሆነች

በዓለም ላይ ከፍተኛ መፈናቀልን አስከትሏል ከሚባሉ ግጭቶች አንዱ የዳርፉር ጦርነት ነው። የአረብ ዘርያ ባላቸውና አረብ ባልሆኑ ጎሳዎች መካከል በሚቀሰቀስ የጥቅም ግጭት በርካቶች ጭዳ ሆነዋል።

ሱዳን ዳርፉር ውስጥ በተቀሰቀሰ ግጭት 83 ሰዎች ተገደሉ

የአውሮፓ ሕብረት ለኢትዮጵያ የሚያደርገውን የ107 ሚሊዮን ዶላር የበጀት ድጋፍን የሰብዓዊ ርዳታ ድርጅቶች በትግራይ ክልል ድጋፍ ለሚፈልጉ ሰዎች ያለ አንዳች ገደብ ዕርዳታ ማቅረብ እስኪችሉ ድረስ ማገዱን አስታወቀ። የአውሮፓ ሕብረት ባወጣው ጽሑፍ ላይ የሕብረቱ ከፍተኛ ዲፕሎማት ጆሴፕ ቦሬል ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ በትግራይ የተከሰተውን ግጭት ለማስቆም ቀደም ሲል ካገኙት የሰላም ኖቤል ሽልማት አንጻር እርምጃ እንዲወስዱ ጠይቀዋል።

የአውሮፓ ሕብረት ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን የበጀት ድጋፍ አገደ

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር በሚያዋስናት ምሥራቃዊው የአል-ቀዳሪፍ ግዛት ላይ ማንኛውንም የአየር በረራ እንዳይካሄድ አገደች። የሱዳን ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን ሐሙስ ዕለት "በአገሪቱ ምሥራቃዊ ክፍል የአል ቀዳሪፍና የአል ፋሽጋ አየር ክልል ላይ ማንኛውም በረራ እንዳይካሄድ" ውሳኔ መተላለፉን የሱዳን መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

ሱዳን በምሥራቃዊ ግዛቷ የአየር ክልል በረራ እንዳይካሄድ አገደች

የሱዳን ወታደሮች ኢትዮጵያዊያን የሚኖሩባቸውን የእርሻ አካባቢዎችን መቆጣጠራቸውን ተከትሎ ኢትዮጵያ ጉዳዩን አለዝባ በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለመፍታት ያላትን ፍላጎት በመግለጫዎች ብታሳውቅም ነገሮች እየተጠናከሩና እየተባባሱ በመምጣት ላይ ናቸው። ይህም ውጥረት ወታደራዊ እንቅስቃሴን አስከትሎ ይፋዊ መወነጃጀል መሰማት ከጀመረ ሳምንታት ተቆጥረዋል።

እየተካረረ የመጣው የኢትዮጵያና የሱዳን የድንበር ፍጥጫ

በአወዛጋቢው የድንበር አካባቢ ሱዳን ሕገ ወጥ እንቅስቃሴ ማድረግ መቀጠሏን የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ። የሚኒስቴሩ ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ዛሬ አዲስ አበባ ውስጥ ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት "ሱዳን በድንበር አካባቢ በተጠናከረ ሁኔታ ጦሯን እያንቀሳቀሰች ነው" ሲሉ ገልጸዋል።