Yankuna 4 da babu mai su a duniya

Wasu lokuta, manyan abubuwan da ke tasiri a rayuwarmu ta yau da kullum kan sa mu yi tunani a kan tambayoyin da wataƙila ba su da wani muhimmanci na gaggawa, amma suna da matuƙar jan hankali.

Hakan ne ya faru da Nigel, ɗaya daga cikin amintattun masu sauraron BBC. Yayin da yake bibiyar takun saƙar da ake yi tsakanin Iran da rikicin teku da ya shafi ikon sarrafa mashigar Hormuz, tunaninsa ya karkata zuwa wata tambaya mafi faɗi kuma, a zahiri, ba ta gaggawa ba: Shin wane yanki ne a duniya da ba wata ƙasa ke mallaka ba?

Domin samun amsar wannan tambaya, mun tattauna da Mark Cooper-Jones, ƙwararren masanin ilimin ƙasa kuma ɗaya daga cikin mambobin shahararriyar tashar YouTube ta Birtaniya, Map Men.

"Tambayar cewa wane ɓangare ne na Duniya ba kowa ne ya mallaka ba tambaya ce mai matuƙar jan hankali. Amma amsarta ta danganta ne da yadda ka fassara ta," in ji shi.

Tun da mafi yawan sararin Duniya ruwa ne ya rufe fiye da ƙasa, teku ita ce wuri na farko da ya kamata a duba.

"Da zarar ka yi nisan mil 200 na teku daga gabar kowace ƙasa, wato kusan kilomita 370, za ka shiga yankin da ake kira manyan tekuna (high seas).

A ƙarƙashin dokokin ƙasa da ƙasa na teku, waɗannan yankuna ba mallakin kowace ƙasa ba ne, kuma an tanade su ne domin amfanin bil'adama baki ɗaya.

Saboda haka, mutane daga ƙasashe daban-daban na iya kamun kifi ko binciken kimiyya a can," in ji Mark Cooper-Jones.

Mantikin yana da sauƙi: mutum na iya mallakar wani abu ne idan amfani da shi zai iya ƙarewa ko kuma ya hana wasu damar amfani da shi.

Tun da teku tana da faɗi ƙwarai kuma albarkatunta ba za su iya kasancewa mallakin mutum ɗaya ko ƙasa ɗaya gaba ɗaya ba, ba za a iya cewa mallakin kowa ba ne.

Daga nan ne aka samo manufar ruwan ƙasa da ƙasa (international waters). Kuma ana magana ne a kan wani babban yanki na duniyarmu.

A cewar Dandalin Tattalin Arzikin Duniya (WEF), kusan kashi 43 cikin 100 na doron duniya ruwa ne da ke cikin yankunan ƙasa da ƙasa, waɗanda ba sa ƙarƙashin ikon kowace ƙasa.

Amma shin haka lamarin yake ma a kan tudu? Har yanzu akwai wasu yankuna da ba mallakin wata ƙasa ba?

Don samun amsar wannan tambaya, ya dace mu fara fahimtar wani ra'ayi da shi ma ya samo asali daga harshen Latin.

Ƙasar da ba kowa ya mallaka ba

Terra nullius:

Ra'ayin terra nullius, wanda ke nufin "ƙasar da ba ta da mai", ya wuce kasancewa kalmar yanayin ƙasa kawai, in ji Cooper-Jones. Kalma ce ta shari'a da aka yi amfani da ita wajen bai wa ƙasashe damar ikirarin mallakar yankunan da ba su ƙarƙashin ikon wata ƙasa ba.

"An yi amfani da wannan ra'ayi ta hanyoyi masu jawo ce-ce-ku-ce, musamman a lokacin faɗaɗa mulkin mallaka. Duk da cewa yawancin wuraren da Turawan mulkin mallaka suka kwace suna da mazauna, an ayyana su a matsayin terra nullius saboda mutanensu ba su da tsarin gwamnati irin wanda ƙasashen Turai suka amince da shi," in ji shi.

Ya ƙara da cewa har yanzu akwai wasu taswirori da ke nuna manyan sassan Afirka a matsayin terra nullius a wancan lokaci na tarihi, duk da cewa nahiyar ta kasance gida ga al'ummomi masu yawa da suka daɗe suna rayuwa a cikinta.

"Wata hanya ce ta cewa: 'Wannan wuri ba kamar Birtaniya ko Sifaniya ko Ostiriya yake ba, saboda haka za mu iya ƙwace shi.'"

A yau, terra nullius na nufin yankin da babu wata ƙasa da ta yi ikirarin mallakarsa, kuma ba ya ƙarƙashin ikon wata gwamnati da duniya ta amince da ita.

Marie Byrd Land

Yankin ƙasa mafi girma a duniya da babu wata ƙasa da ta yi ikirarin mallakarsa yana cikin Antarctica.

Fadinsa ya haura kilomita murabba'i miliyan 1.6, kuma ana kiransa Marie Byrd Land, suna mai tarihi na musamman.

"Kusan shekaru 100 da suka wuce ne Richard Byrd, kyaftin a rundunar ruwan Amurka kuma mai binciken Antarctica, ya sanya wa yankin wannan suna.

Matarsa, Marie, na aika masa wasiƙu yayin da yake gudanar da bincike a cikin wannan babbar hamadar kankara.

Daga bisani Byrd ya yanke shawarar sanya wa ɗaya daga cikin wuraren da suka fi wahalar bincike sunan matarsa.

Don haka, idan akwai wanda zai iya cewa yana da wata alaƙa da mallakar yankin, to ita ce Marie Byrd. Amma ta rasu kimanin shekaru 60 da suka gabata," in ji Cooper-Jones.

A shekarar 1959, aka rattaba hannu kan Yarjejeniyar Antarctica, wadda ta dakatar da ikirarin mallakar yankuna daban-daban na nahiyar tare da sanya Antarctica ƙarƙashin tsarin ƙasa da ƙasa da ke mayar da hankali kan zaman lafiya da binciken kimiyya kawai.

Sai dai duk da cewa ƙasashe bakwai, wato Argentina, Australia, Chile, Faransa, New Zealand, Norway da Birtaniya, sun gabatar da ikirarin mallakar wasu yankuna a Antarctica, babu ɗaya daga cikinsu da ta taɓa neman mallakar Marie Byrd Land. gabatar da irin wannan da'awa a nan gaba, ba su taɓa ikirarin yankin ba.

Me ya sa har yanzu babu mai shi?

A cewar Cooper-Jones, babban dalilin hakan shi ne yadda yankin ke da matuƙar nisa daga sauran wurare.

Sauran yankunan da ba su da mai ;

Bayan Antarctica, kusan kowace ƙasa a duniya tana ƙarƙashin ikon wata gwamnati. Duk da haka, akwai wasu yankuna na musamman da ke ci gaba da zama abin mamaki a siyasar duniya.

Abin ban sha'awa shi ne, waɗannan yankuna ba su da albarkatun mai ne saboda haka babu wanda ke sonsu.

Bir Tawil: Ɗaya daga cikin yankunan duniya da babu ƙasar da ke neman mallakarsa

Bir Tawil: Yankin ƙasa da babu wata ƙasa da ke ikirarin mallakarsa

Bir Tawil na kan iyakar kasashen Masar da Sudan, kuma ya tsinci kansa cikin wani yanayi na musamman sakamakon hukuncin da Birtaniya ta yanke fiye da karni guda da ya gabata, lokacin da ta zana layukan iyaka guda biyu daban tsakanin kasashen biyu da ke karkashin mulkinta a lokacin.

Sakamakon haka, kowace kasa tana amincewa da iyaka daban. Tsakanin wadannan layuka biyu akwai Yankin Hala'ib Triangle, yanki mai albarkar kasa wanda, bisa ga iyakar shekarar 1899, ya kasance na Masar, amma bisa ga iyakar shekarar 1902, yana karkashin Sudan.

Sai dai wannan iyaka ta biyu ta kuma bar wani karamin yanki wanda ba shi da muhimmanci kamar Hala'ib, mai suna Bir Tawil. A nan ne asirin lamarin yake.

Saboda yadda aka zana iyakar, duk kasar da ta yi ikirarin mallakar Bir Tawil dole ne ta yi watsi da ikirarinta kan Hala'ib Triangle.

Saboda haka, Masar da Sudan duk suna ikirarin Hala'ib, amma babu daya daga cikinsu da ke son Bir Tawil.

A sakamakon haka, Bir Tawil ya kasance a aikace a matsayin terra nullius, wato yanki da babu wata kasa da ta yi ikirarin mallakarsa.

Gornja Siga

Wani yankin terra nullius kuma yana tsakanin Croatia da Serbia

Wani yankin da ake kallonsa a matsayin terra nullius na tsakanin kasashen Croatia da Serbia.

An kafa iyakar hukuma tsakanin kasashen biyu a shekarar 1945, bayan karshen Yaƙin Duniya na Biyu, a lokacin da ake kafa Tarayyar Yugoslavia mai tsarin gurguzu.

Wannan iyaka ta bi hanyar Kogin Danube, amma an tsara ta ne bisa taswirorin tsohuwar Daular Austria-Hungary na ƙarni na 19, ba tare da sabunta su domin dacewa da sauye-sauyen da kogin ya samu daga baya ba.

Sai dai, kamar yadda tsohon masanin falsafa Heraclitus ya taɓa nunawa, koguna kan canza hanyar gudanarsu.

A wannan yanayin, sauye-sauyen sun fi girma saboda manyan ayyukan injiniya da aka gudanar a ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20 domin daidaita hanyar Kogin Danube da sauƙaƙa zirga-zirgar jiragen ruwa.

"Wannan ya haifar da yanayin da Croatia za ta rasa wani babban ɓangare na ƙasarta zuwa Serbia.

Croatia tana jaddada cewa iyakar ya kamata ta bi tsohuwar hanyar kogin mai lanƙwasa, wadda yanzu yawancinta ta bushe.

Serbia kuwa tana cewa iyakar ya kamata ta bi hanyar da kogin ke bi a yanzu," in ji Cooper-Jones.

Amma duk da ikirarin shugabannin yankin cewa ana ci gaba da kafa matsugunan zama a wurin, hakikanin abin da ke faruwa ya bambanta.

Kasancewar Gornja Siga na kan iyakar waje ta Tarayyar Turai, hukumomin Croatia suna sanya tsauraran matakan sa ido a yankin tare da hana gina matsugunan zama na dindindin.

Sakamakon haka, Liberland ya ci gaba da wanzuwa ne fiye da komai a matsayin kasa ta intanet maimakon kasa ta hakika.

A aikace, Gornja Siga har yanzu tana matsayin terra nullius wato yankin da babu wata kasa da ta yi ikirarin mallakarsa a hukumance.

Gaba daya, kusan kashi 43 cikin 100 na doron duniya ba ya karkashin mallakar wata kasa. Amma kusan duka wannan yanki ruwa ne na kasa da kasa.

Yankunan kasa da ba su da mai a kasashen duniya kadan ne kwarai, kuma suna daukar kasa da kashi daya cikin uku na kashi daya cikin dari na jimillar fadin doron duniya.

An samo wannan maƙala ne daga wani shiri na BBC mai suna More or Less.