Patrick Stewart: aktor, który z łatwością odnajdywał się w Star Treku i twórczości Szekspira

Patrick Stewart, który zmarł w wieku 86 lat, był wybitnym aktorem teatralnym i filmowym, łączącym hollywoodzką sławę z równie imponującą karierą w teatrze klasycznym.

Podczas gdy wielu aktorów bywa szufladkowanych, Stewart z łatwością przechodził od ról w sztukach Szekspira i adaptacjach Dickensa do dowodzenia statkiem USS Enterprise w „Star Treku" oraz występów jako profesor Charles Xavier w serii filmów „X-Men".

W trwającej siedem dekad karierze Patrick Stewart zdobył liczne nagrody, otrzymał gwiazdę na Alei Gwiazd oraz tytuł szlachecki od królowej Elżbiety II.

Uważany za jednego z najbardziej wszechstronnych aktorów swojego pokolenia, z powodzeniem odnajdywał się zarówno w komedii, jak i tragedii, a także w filmach science fiction i dramatach historycznych, przełamując przy tym stereotypy dotyczące łysych aktorów w branży filmowej.

Patrick Hewes Stewart urodził się 13 lipca 1940 roku w Mirfield w hrabstwie West Riding of Yorkshire.

Jego matka, Gladys, pracowała w przemyśle włókienniczym. Występowała także w amatorskim teatrze i zachęcała swoich trzech synów do udziału w przedstawieniach.

Jego ojciec był byłym starszym sierżantem w brytyjskiej piechocie spadochronowej. Udział w ewakuacji z Dunkierki podczas II wojny światowej poważnie odbił się na jego zdrowiu psychicznym.

Zainteresowanie młodego Patricka aktorstwem rozwinęło się w szkole, gdy jeden z nauczycieli zapoznał go z twórczością Szekspira i zachęcił do występowania na scenie.

Po raz pierwszy publicznie wystąpił w lokalnej inscenizacji „Kopciuszka", wystawionej przez miejscowy kościół.

Opuścił szkołę w wieku 15 lat, a później podjął pracę jako dziennikarz i autor nekrologów w lokalnej gazecie „Dewsbury Reporter".

Nie potrafił jednak pogodzić pracy dziennikarza z rozwijającą się karierą aktorską. W końcu jego redaktor postawił sprawę jasno, każąc mu wybrać między dziennikarstwem a „nierozsądnym" aktorstwem.

W wieku 18 lat przeżył trudny moment, gdy stracił wszystkie włosy. Dla początkującego aktora i niepewnego siebie nastolatka był to dotkliwy cios. Obawiał się nawet, że dziewczęta przestaną uważać go za atrakcyjnego.

Otrzymał stypendium w Bristol Old Vic Theatre School, a później dołączył do Royal Shakespeare Company, gdzie wcielał się w wiele postaci z repertuaru zespołu.

Gdy nie występował jako Oberon czy Enobarbus, pojawiał się także na ekranie. W 1967 roku zadebiutował w telewizji rolą strażaka w jednym z odcinków serialu „Coronation Street".

Debiutował na Broadwayu w 1970 roku jako Ryjek w wysoko ocenianej przez krytyków inscenizacji „Snu nocy letniej" w reżyserii Petera Brooka.

Przez kolejne dwie dekady Stewart występował w rozmaitych rolach telewizyjnych, nie zdobywając jednak statusu wielkiej gwiazdy.

Potem przyszła rola kapitana Jean-Luca Picarda.

Producent Robert L. Justman postanowił wskrzesić franczyzę „Star Trek" i szukał następcy legendarnego kapitana Jamesa T. Kirka, granego przez Williama Shatnera.

Początkowo chciał znaleźć do tej roli przystojnego, bujnie owłosionego Francuza. Przypadkiem natknął się jednak na Stewarta, gdy ten prowadził w Los Angeles wykład dla grupy szekspirowskiej, do której należała jego żona.

Justman zwrócił się wtedy do żony i powiedział: „Myślę, że znalazłem naszego nowego kapitana".

Stewart podszedł do tej propozycji z zaciekawieniem, ale i sceptycyzmem.

Nie znał wcześniej oryginalnego „Star Treka", a jego bliski przyjaciel Ian McKellen radził mu, by nie porzucał kariery teatralnej dla kosmicznej przygody o niepewnych perspektywach.

Potrzebując jednak dodatkowych dochodów, Stewart podpisał sześcioletni kontrakt. Był przekonany, że serial szybko zniknie z anteny i wkrótce wróci na scenę teatralną.

Mimo początkowych wątpliwości „Star Trek: Następne pokolenie" nie tylko przetrwał, ale odniósł ogromny sukces, czyniąc ze swojego odtwórcy głównej roli bardzo zamożnego człowieka.

Kapitan Jean-Luc Picard miał być Francuzem, ale przejawiał typowo angielskie zamiłowanie do Szekspira i herbaty Earl Grey.

Oprócz serialu telewizyjnego Stewart wcielił się w postać Picarda także w czterech filmach z serii „Star Trek". Mimo że dowodził USS Enterprise, nie zaniedbywał swojej kariery teatralnej.

Przez lata występował na Broadwayu w jednoosobowej adaptacji „Opowieści wigilijnej" Charlesa Dickensa, wcielając się we wszystkie 40 postaci.

W 1995 roku zagrał Prospera w pamiętnej inscenizacji „Burzy", a dwa lata później wystąpił w roli Otella, przedstawionego w tej interpretacji jako żołnierz najemny w afrykańskim państwie.

Zagrał również profesora Charlesa Xaviera w serii filmów „X-Men" - postać, którą niektórzy porównywali do telepatycznej wersji Picarda poruszającej się na wózku inwalidzkim.

W 2007 roku zebrał uznanie krytyków za występ u boku Harriet Walter w sztuce „Antoniusz i Kleopatra".

W tym samym roku po raz pierwszy wcielił się w postać Makbeta, mimo niemal 30-letniej różnicy wieku między nim a Kate Fleetwood, odtwórczynią roli Lady Makbet.

W 2010 roku Stewart otrzymał tytuł szlachecki za zasługi dla sztuki teatralnej.

W 2009 roku ponownie wystąpił u boku Iana McKellena w sztuce „Czekając na Godota".

Użyczał też swojego charakterystycznego głosu w wielu kampaniach reklamowych emitowanych w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

Poza aktorstwem był zaangażowanym działaczem politycznym, wieloletnim zwolennikiem Partii Pracy oraz rzecznikiem osób doświadczających przemocy domowej.

Przy tłumaczeniu tego artykułu, który oryginalnie był napisany w języku angielskim, użyto narzędzi AI. Dziennikarz BBC sprawdził tłumaczenie przed publikacją. Więcej o tym, jak używamy AI.

Edycja: Julita Waleskiewicz