Jak zamrożona tkanka jajnika pomogła urodzić zdrowego chłopca

Kiedy u 17-letniej Kassandry Bacon zdiagnozowano chłoniaka Hodgkina, rzadki nowotwór krwi, pierwszy cykl chemioterapii doprowadził do remisji choroby.

Rok później rak jednak powrócił, i to w bardziej zaawansowanej postaci. Lekarze poinformowali ją, że musi natychmiast rozpocząć intensywną chemioterapię.

„Gdy uczysz się jazdy samochodem i przygotowujesz do egzaminów końcowych w szkole, nie jest to coś, przez co chciałoby się przechodzić w tym wieku. To było trudne," powiedziała w programie Newshour dla BBC World Service.

Mimo młodego wieku Bacon już wtedy myślała o długoterminowych skutkach leczenia i o tym, jak zachować płodność.

Nie mogła czekać na kolejny cykl menstruacyjny, który jest niezbędny do zamrożenia komórek jajowych, dlatego zdecydowała się na alternatywną, eksperymentalną wówczas metodę: pobranie i zamrożenie tkanki jajnika.

Dwadzieścia trzy lata po zamrożeniu tkanki jajnika została ona ponownie wszczepiona 44-letniej Kassandrze Bacon. W ubiegłym miesiącu urodziła swoje pierwsze dziecko, syna o imieniu Landon.

Uważa się, że jest to pierwsze dziecko urodzone dzięki przeszczepowi tkanki jajnika przechowywanej przez ponad 20 lat.

Bacon mówi, że od zawsze marzyła o macierzyństwie. Gdy usłyszała, że może nigdy nie mieć biologicznego dziecka, była zdeterminowana, aby znaleźć jakieś rozwiązanie.

„Nie wiem dlaczego, ale nie mogłam pogodzić się z tym, że nie ma nic, co dawałoby mi nadzieję na wypadek, gdybym rzeczywiście nie była w stanie zajść w ciążę naturalnie," powiedziała

Zamrażanie komórek jajowych jest częściej stosowaną metodą u kobiet, które mogą mieć problemy z naturalnym zajściem w ciążę. Procedura wymaga jednak kilku tygodni terapii hormonalnej przed pobraniem komórek jajowych, a lekarze powiedzieli Bacon, że nie ma tyle czasu.

Po przekonaniu lekarzy, aby przed rozpoczęciem leczenia pobrali część tkanki z jej jajników, Bacon trafiła do dr Sary Matthews, jednej z nielicznych specjalistek w Wielkiej Brytanii wykonujących tego rodzaju zabiegi.

Matthews pobrała cztery wycinki tkanki z jajników Bacon. Nie było jednak żadnej gwarancji, że dzięki nim będzie mogła kiedyś zostać matką.

'Jedyna nadzieja'

Leczenie Bacon, obejmujące przeszczep szpiku kostnego i chemioterapię, zakończyło się sukcesem, a choroba ponownie weszła w remisję. Jak przewidywali lekarze, intensywna terapia poważnie uszkodziła jednak jej jajniki i w wieku 33 lat Bacon przeszła przedwczesną menopauzę.

Gdy była już gotowa na macierzyństwo, rozpoczęła trwającą dekadę walkę o znalezienie lekarza, który zgodziłby się ponownie wszczepić do jej organizmu zamrożoną tkankę jajnika.

Operacja pobrania tkanki jajnika odbyła się jeszcze przed wprowadzeniem w Wielkiej Brytanii przepisów regulujących tę procedurę. Oznaczało to, że Bacon nie dysponowała częścią dokumentacji wymaganej ponad 20 lat później do przeprowadzenia przeszczepu.

Matthews przez lata wspierała Bacon i ostatecznie pomogła jej znaleźć klinikę w Izraelu gotową przeprowadzić zabieg.

Tkanka została przewieziona do Centrum Medycznego Szeba w mieście Ramat Gan. Wyczekiwana procedura została jednak opóźniona po ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku, który doprowadził do rozpoczęcia izraelskiej ofensywy wojskowej w Strefie Gazy.

„Pomyślałam: czy moja jedyna nadzieja zostanie zniszczona?," powiedziała BBC World Service.

W maju 2024 roku tymczasowe zawieszenie broni umożliwiło Bacon podróż do Izraela i bezpieczne przejście zabiegu. Kilka godzin po jej wylocie do Wielkiej Brytanii zawieszenie broni przestało obowiązywać.

Jak działa przeszczep tkanki jajnika?

Fragmenty tkanki produkującej komórki jajowe są pobierane z jajników przez chirurga. Następnie są przechowywane i zamrażane w laboratorium do czasu, gdy pacjentka zdecyduje się na macierzyństwo.

Ponowne wszczepienie tkanki przypomina przeszczep skóry. Po umieszczeniu jej z powrotem w jajniku lub w jego pobliżu rozmrożona tkanka powinna połączyć się z okolicznymi naczyniami krwionośnymi, a jajniki powinny ponownie zacząć uwalniać komórkę jajową każdego miesiąca.

Według badania z 2024 roku u nawet 94% pacjentek po przeszczepie tkanki jajnika dochodzi do przywrócenia cyklu miesiączkowego. Z kolei inne badanie z 2022 roku wykazało, że około 28% takich zabiegów zakończyło się narodzinami dziecka.

W 2016 roku 24-letnia Moaza Al Matrooshi z Dubaju została uznana za pierwszą osobę na świecie, która urodziła dziecko po wykorzystaniu tkanki jajnika zamrożonej jeszcze przed okresem dojrzewania.

Szacuje się, że na całym świecie dzięki przeszczepom tkanki jajnika urodziło się już ponad 200 dzieci.

'Jestem wdzięczna samej sobie'

Zaledwie kilka miesięcy po przeszczepie, przeprowadzonym w 2024 roku, wróciła jej miesiączka. Po bezskutecznych próbach zajścia w ciążę w naturalny sposób lekarze zalecili jej i partnerowi skorzystanie z zapłodnienia in vitro.

Para przeszła trzy cykle leczenia, a w Boże Narodzenie 2025 roku Bacon po raz pierwszy zobaczyła pozytywny wynik testu ciążowego.

„To moje 19-letnie, niezwykle płodne ciało sprawiło, że w wieku 43 lat mogłam zostać mamą," powiedziała.

Syn Bacon, Landon, urodził się we wrześniu tego roku. Jego mama od 25 lat pozostaje w remisji.

Po opublikowaniu swojej historii Bacon mówi, że otrzymała ogromną liczbę wiadomości od kobiet, które znalazły w niej inspirację.

Dr Sara Matthews mówi, że dziś większą wagę przywiązuje się do rozmów o możliwościach zachowania płodności u młodych pacjentów onkologicznych, ponieważ rokowania w przypadku nowotworów wieku dziecięcego znacznie się poprawiły.

„Chcemy, aby te dzieci wkroczyły w dorosłość i mogły prowadzić normalne życie. Ważną częścią tego jest możliwość założenia rodziny," powiedziała.

Podobnie jak wiele osób, które poznają jej historię, Bacon sama jest zaskoczona determinacją, jaką wykazała się w tak młodym wieku.

„Wciąż próbuję spojrzeć na tę sytuację oczami 18-latki i zastanawiam się: jak mogłam być tak wytrwała? Jak mogłam być tak zdeterminowana? Myślę, że to jedna z tych rzeczy, za które dziś muszę być wdzięczna samej sobie," powiedziała.

Przy tłumaczeniu tego artykułu, który oryginalnie był napisany w języku angielskim, użyto narzędzi AI. Dziennikarz BBC sprawdził tłumaczenie przed publikacją. Więcej o tym, jak używamy AI.

Edycja: Julita Waleskiewicz