Maraykanka oo ay ka dhacayaan doorashooyin laga yaabo inay qeexaan cutubka ugu dambeeya ee xilliga Trump

Iyadoo laba sano uga harsan yihiin muddada madaxtinnimadiisa, Donald Trump, oo si weyn u saameeyay siyaasadda Maraykanka tobankii sano ee la soo dhaafay isla markaana u beddelay siyaabo muuqda, ayaa wajahaya doorashooyin laga yaabo inay noqdaan kuwo go'aan muhiim ah leh.

Doorashooyinka dhexe ee dhacaya Talaadada, kuwaas oo go'aamin doona cidda maamuli doonta Kongareeska, ayaa ku soo beegmaya xilli adag oo uu wajahayo Xisbiga Jamhuuriga.

Codbixiyeyaashu si weyn ayay u sheegayaan in welwelkooda ugu weyn uu yahay qiimaha nololeed ee sare u kacaya. Qiimaha cuntada iyo shidaalka ayaa aad kor ugu kacay, taas oo qayb ahaan ay sabab u yihiin canshuurihii kastamyada ee adag ee uu madaxweynuhu hirgeliyay iyo dagaalkii aan caanka ahayn ee uu la galay Iiraan. Sidaa awgeed, arrintani waxay noqon doontaa mid maskaxda ugu horreysa ku jirta marka dad badan ay codbixinta u dareeraan.

Trump, oo bilihii u dambeeyay la kulmay heerar taageero oo aad u hooseeya, ayaa si xooggan olole u waday, isaga oo hormuud ka ahaa tobnaan isu-soo-baxyo doorasho oo dalka oo dhan ka dhacay.

Laakiin sicir-bararka iyo qiimaha sarreeya waa walaac ay wada qabaan codbixiyeyaasha dhinac kasta ka tirsan. Taasi waxay sharraxaysaa sababta uu Trump olole uga waday deegaanno hore loogu tixgelin jiray kuwo si ammaan ah ugu janjeera Jamhuuriga, isaga oo ka muuqday gobollada Iowa iyo Kansas intii lagu jiray ololihii ugu dambeeyay ee dhammaadka usbuuca.

Xisbigiisu waxa kale oo uu boqollaal milyan oo doollar ku bixiyay xayeysiisyada ololaha doorashada ee tartannadan dhaqan ahaan loogu arkayay kuwo ammaan ah, sida tartanka kursiga Senate-ka ee Kansas.

Isu-soo-baxyadiisa badan, Trump waxa uu sidoo kale codsi u jeediyay codbixiyeyaasha. "Doorashadan, waxaan idinka codsanayaa inaad iska dhigtaan, fadlan, inaan anigu ku jiro warqadda codbixinta," ayuu yiri bishii hore. "Kaliya iska dhiga."

Dabcan, isaga magaciisu kuma jiro warqadda codbixinta. Laakiin codsigan, oo uu mar kale ku celiyay Iowa maalintii Axadda, wuxuu taabanayaa su'aal aad muhiim u ah: weli miyuu Trump faa'iido doorasho u yahay Xisbigiisa Jamhuuriga?

Jawaabta su'aashaasna hadda ma aha mid sahlan sidii ay hore u ahayd.

Trump waxa uu dib ugu soo laabtay Aqalka Cad isagoo ah siyaasi awood badan ka dib guushii balaarnayd ee uu ka gaaray doorashadii 2024, waxaana la socday heerar taageero oo wanaagsan. Intii ka horreysay taas, doorashooyinkii dhexe ee 2022, musharraxiinta Jamhuuriga ayaa si weyn u doonayay taageeradiisa, iyagoo u arkayay inay muhiim u tahay guusha.

Hase yeeshee hadda, iyadoo dagaalka Iiraan uu dheeraaday isla markaana saameyn dhaqaale ku yeeshay dad badan oo Maraykan ah, heerarka taageeradiisa ayaa hoos u dhacay. Qiimaha hal gaaloon oo naafto ah, oo ahaa $3.75 ka hor intii aanu dagaalku bilaaban bishii February, ayaa gaaray heerkii ugu sarreeyay abid oo ahaa $6.52 bishii Sebtembar.

Waxaa jira walaac ka dhex jira Jamhuuriyiinta oo ah in xaaladdan dhaqaale ay ka dhigtay kuwo nugul xitaa tartannadii doorashada ee hore loogu tixgelin jiray kuwo ammaan ah, gaar ahaan gobollada sida Texas, Ohio iyo Kansas.

"Gobollada koonfureed, gobollada bartamaha galbeed, iyo waxa loo yaqaan wadnaha Maraykanka waa meelaha Jamhuuriyiintu caadi ahaan ku xoog badan yihiin," ayuu yiri Stephen Hawkins, oo ah agaasimaha caalamiga ah ee cilmi-baarista ee shirkadda sahanka ra'yiga dadweynaha ee More in Common.

"Laakiin waa halka ay hadda ka socdaan tartannada Senate-ka ee ugu xiisaha badan."

"Meelo uu Madaxweyne Trump kaga guuleystay doorashadii madaxtinnimada labo sano ka hor farqi dhan 10, 12 ama 15 dhibcood, ayaa maanta noqday gobollo ay Dimuqraadiyiintu haystaan fursad dhab ah oo ay ku heli karaan kursi Senate-ka ah," ayuu yiri.

Hadalladan waxay muujinayaan walaaca sii kordhaya ee Jamhuuriyiinta, kuwaas oo arkaya in dhibaatada dhaqaale iyo kororka qiimaha noloshu ay wiiqayaan taageeradoodii xitaa deegaannada ay taariikh ahaan ku xoogga badnaayeen. Waxa sidoo kale ay tilmaamayaan in Dimuqraadiyiintu ay hadda fursado ka helayaan gobollo aan hore loogu tirin jirin kuwo ay si fudud ugu guulaysan karaan.

Laakiin waxay noqonaysaa arrin aad loo fududeeyay haddii la moodo in jawigan ay ka buuxaan dagaal, canshuuro ganacsi iyo sicir-barar sare uu si toos ah u horseedi doono guul weyn oo Dimuqraadiyiintu ka gaadhaan Golaha Wakiillada, Senate-ka iyo doorashooyinka guddoomiyeyaasha gobollada.

Codbixiyeyaal badan oo Jamhuuri ah ayaa ka xanaaqsan madaxweynaha, laakiin ma aha kuwo sidaas uga cadhooday oo ay u codeynayaan musharraxiin Dimuqraadi ah. Waa khalad in la qiyaaso in hoos u dhaca taageerada Trump uu si otomaatig ah uga dhigan yahay korodhka taageerada dhinaca kale.

Dhab ahaantii, dhowrkii ra'yi ururin ee ugu dambeeyay ee la qaaday ka hor doorashooyinka ayaa muujinayay in heerka taageerada Trump uu ku dhow yahay 38%. Taasi waa heer hoose, balse isla sahannadaas, oo ay ku jirto sahanka qaran ee NBC ee la sii daayay Axaddii, waxay tilmaameen in kaliya 29% codbixiyeyaashu ay si wanaagsan u arkaan Xisbiga Dimuqraadiga.

Niyad-jabka codbixiyeyaashu ma dammaanad qaadayo inay dhinac beddelaan marka la codeynayo Talaadada.

Haddii Dimuqraadiyiintu habeenka Talaadada ku guuleystaan kuraas badan, khasab ma aha inay taasi sabab u tahay in codbixiyeyaashu aad u jecel yihiin. Waxa laga yaabaa inay si fudud uga dhigan tahay in codbixiyeyaashu Jamhuuriyiinta ka neceb yihiin wax yar oo keliya.

Si kastaba ha ahaatee, xisbigu wuxuu durba eegayaa doorashada madaxtinnimada ee 2028, markaas oo ay khasab ku noqon doonto inay ku midoobaan hal musharrax. Arrintaasna way ka sahlan tahay in la yiraahdo intii la samayn lahaa, maaddaama ay jiraan kala qaybsanaan muuqata oo ka dhex jirta xisbiga. Qaar ka mid ah khilaafaadkaas ayaa xitaa si cad uga soo muuqday ololahan doorashada, oo ay ku jiraan muranno ka dhacay Michigan dhammaadkii usbuuca.

Dimuqraadiyiintu waxay si dhow ula socon doonaan natiijooyinkan si ay casharro uga bartaan una diyaargaroobaan 2028. Ma dhab ayay ugu guulaysan karaan Texas? Ma soo jiidan karaan codbixiyeyaasha miyiga ku nool ee ku sugan deegaannada si adag u taageera Jamhuuriga? Iyo xiddigaha cusub ee xisbiga ka dhex muuqda, sida Jon Ossoff ee Georgia iyo James Talarico ee Texas, ma xaqiijin doonaan rajada weyn ee laga qabo?

Haddii jawaabta qaar ka mid ah su'aalahan noqoto maya, xisbigu wuxuu heli doonaa arrimo badan oo uu dib uga fikiro sannadaha soo socda. Qiimeynta iyo falanqaynta ka dambaysa doorashooyinkana laga yaabee inaanay noqon kuwo u roon isaga.