ทำไมไม่เปิดประตูให้เข้าสภา? เครือข่ายลบมรดก 6 ตุลา คาใจคำวินิจฉัยโสภณ ปัดตกร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งคณะปฏิรูปฯ ฉบับ 41

เครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ดกิจกรรม "โสภณ ๆ เปิดประตูให้ยื่นหน่อย รวมพลังเข็นรายชื่อ พังประตูสีน้ำเงิน!" ที่หน้าอาคารรัฐสภา 10 พ.ย.
คำบรรยายภาพ, เครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา จัดกิจกรรม "โสภณ ๆ เปิดประตูให้ยื่นหน่อย รวมพลังเข็นรายชื่อ พังประตูสีน้ำเงิน!" ที่หน้าอาคารรัฐสภา 10 พ.ย.
    • Author, หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ
    • Role, ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย
  • Published
  • เวลาอ่าน: 12 นาที

หนูยักษ์สีน้ำเงิน ใบหน้าของประธานสภาฯ ที่แสดงอากัปกิริยาต่าง ๆ รวมถึงกล่องกระดาษที่มีข้อความหลากหลาย อาทิ "ระบอบสีน้ำเงิน" "ปัดตก" "สิ่งลี้ลับ" ถูกนำมาจัดแสดงที่ลานประชาชน หน้าอาคารรัฐสภา แยกเกียกกาย ในระหว่างที่กลุ่มที่เรียกตัวเองว่า "เครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา" รวมตัวกันจัดกิจกรรมช่วงเย็นวันนี้ (10 พ.ย.)

ผู้ปราศรัยหรือผู้ควบคุมเวทีผลัดกันเป็นต้นเสียงตะโกนเรียกชื่อประธานสภาผู้แทนราษฎร "โสภณ ๆ" ก่อนที่คนด้านล่างเวทีจะพร้อมใจกันตะโกนกลับ "เปิดประตูให้ยื่นหน่อย" โดยมี สส. พรรคประชาชน (ปชน.) บางส่วนร่วมสังเกตการณ์

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นหลังจากนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร วินิจฉัยว่าร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41 พ.ศ. .... หรือที่ถูกเรียกขานว่า "ร่างกฎหมายลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา" ซึ่งมีประชาชนร่วมเข้าชื่อเสนอกฎหมายเกือบ 60,000 คน มีหลักการไม่เป็นไปตามหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย และหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ ตามรัฐธรรมนูญ และอธิบายว่าร่างกฎหมายนี้อยู่ในหมวด 6 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ

"ดังนั้น จึงไม่อาจใช้สิทธิริเริ่มเสนอร่าง พ.ร.บ. ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ ต่อรัฐสภาพิจารณาได้ จึงขอส่งเรื่องคืนให้ท่านกับคณะ" หนังสือแจ้งผลการวินิจฉัยของประธานสภาฯ ที่ส่งถึงผู้ริเริ่มเสนอร่างกฎหมายฉบับนี้ ลงวันที่ 27 ต.ค. ระบุตอนหนึ่ง

นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือไอลอว์ (iLaw) กล่าวว่า สภาปัจจุบันที่มาจากการเลือกตั้ง อ้างว่าตัวเองเป็นประชาธิปไตย ยังไม่กล้าแม้แต่จะเอามรดกคณะรัฐประหารขึ้นมาทบทวน นี่ยังไม่ได้พูดว่าใครยิงคนตาย 6 ตุลา ยังไม่ได้พูดว่าใครสั่งฆ่า เอาแค่ว่าวันนั้นมีคณะรัฐประหารออกกฎหมายมาแบบนี้ กฎหมายนี้ขังคนอยู่จนถึงทุกวันนี้ ขังคนมา 50 ปี ขอให้สภาทบทวนได้ไหม ไม่ได้

"พูดตรง ๆ นะท่านโสภณ ซารัมย์ รู้กันอยู่แก่ใจ ท่านไม่มีทางโหวตให้ ถูกต้องไหม รู้กันอยู่แก่ใจว่าท่านภูมิใจไทยไม่มีทางโหวตให้ และพรรคการเมืองอีกหลายพรรคที่ไม่อยากเอ่ยชื่อวันนี้ ก็แน่ใจว่าไม่มีทางโหวตให้ แต่เปิดประตูให้ข้อเสนอนี้เข้าไปมันจะยากอะไรนักหนา ให้เข้าไปก่อน ค่อยคุยกัน เอาข้อเท็จจริงมาวางกัน เอาความจริงมาพูดกัน แล้วจะโหวตตกก็โหวตไป หรือกลัวความจริงนัก ทำไมขอให้พูดความจริงในสภามันยากขนาดนี้" ผอ.ไอลอว์กล่าวปราศรัยตอนหนึ่ง และย้ำว่า "วันนี้ท่านโสภณไม่ให้เข้า เราจึงมาขอว่าเปิดประตูสีน้ำเงินให้ยื่นหน่อย"

ภาพใบหน้าของประธานสภาคือสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปบริเวณสถานที่จัดกิจกรรม
คำบรรยายภาพ, ภาพใบหน้าของประธานสภาฯ คือสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปบริเวณสถานที่จัดกิจกรรม

ก่อนหน้านี้เมื่อช่วงบ่าย เครือข่ายประชาชนรณรงค์ลบล้างมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ได้ยื่นหนังสืออุทธรณ์คำวินิจฉัยประธานสภาผู้แทนราษฎร เพื่อยืนยันว่าร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ เป็นร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยตรง จึงสามารถเสนอเข้าสู่การพิจารณาของสภาได้ โดยมีตัวแทนทั้ง สส. พรรคประชาชน, สว. นอกกลุ่มใหญ่, และที่ปรึกษาประธานรัฐสภามารับหนังสือ

รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 133 เปิดทางให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนไม่น้อยกว่า 10,000 คนเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ตามหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย หรือหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ ได้

ขณะที่ พ.ร.บ.ว่าด้วยการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย พ.ศ. 2564 มาตรา 8 ให้อำนาจประธานสภาฯ เป็นผู้พิจารณาว่าร่าง พ.ร.บ. ฉบับใดมีหลักการเกี่ยวกับหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญหรือไม่

ที่มาที่ไปของ "ร่างกฎหมายลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา"

ในวาระ 50 ปี เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 นักวิชาการ นักกิจกรรมการเมือง ภาคประชาสังคมได้ร่วมกันรณรงค์ "ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา" โดยประกาศล่ารายชื่อประชาชนให้ได้ 50,000 ชื่อเพื่อยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41

นายนัสรี พุ่มเกื้อ ผู้แทนคณะผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ประสงค์เป็นผู้เชิญชวนเสนอร่างกฎหมาย ได้นำร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ พร้อมบันทึกหลักการ และบันทึกเหตุผลในการเสนอร่าง ยื่นริเริ่มการเข้าชื่อเสนอกฎหมายต่อประธานสภาฯ เมื่อ 30 ก.ย. โดยมี พล.ต.ต.วิชัย สังข์ประไพ ที่ปรึกษาประธานรัฐสภา เป็นผู้แทนรับยื่น

จากนั้นคณะผู้รณรงค์ได้ล่ารายชื่อประชาชน โดยมีประชาชนร่วมลงลายมือแล้ว 59,503 คน (ข้อมูล ณ 28 ต.ค.) เพื่อเสนอร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ ซึ่งถูกเรียกขานว่า "ร่างกฎหมายลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา"

สำหรับเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 ถูกพิจารณาว่าเป็น "อาชญากรรมรัฐที่โหดเหี้ยมที่สุด" และ "รัฐประหารที่นองเลือดที่สุด" ในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ของไทยจากมุมมองของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ ซึ่งเหตุการณ์นี้มี 2 สถานะพร้อมกัน โดยเกิดการล้อมปราบและสังหารหมู่นักศึกษาและประชาชนภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในช่วงเช้า และเกิดรัฐประหารโดยคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินภายใต้การนำของ พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ ในช่วงเย็น

ผ่านไป 15 วัน มีการออกคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41 ลงวันที่ 21 ต.ค. 2519 ซึ่งกลายเป็น "มรดกของคณะรัฐประหาร" มาถึงปัจจุบัน โดยเปลี่ยนแปลงบทบัญญัติและอัตราโทษในประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 หลายมาตราและกฎหมายอีกหลายฉบับ

เหตุการณ์ล้อมปราบนักศึกษาภายใน มธ. เมื่อ 6 ต.ค. 2519 ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 45 คน แบ่งเป็น นักศึกษาและประชาชน 40 คน และเจ้าหน้าที่รัฐ 5 คน ผู้ได้รับบาดเจ็บ 145 คน ผู้ถูกจับกุม 3,094 คน ตามการรวบรวมข้อมูลของโครงการ “บันทึก 6 ตุลา”
คำบรรยายภาพ, เหตุการณ์ล้อมปราบนักศึกษาภายใน มธ. เมื่อ 6 ต.ค. 2519 ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 45 คน แบ่งเป็น นักศึกษาและประชาชน 40 คน และเจ้าหน้าที่รัฐ 5 คน ผู้ได้รับบาดเจ็บ 145 คน ผู้ถูกจับกุม 3,094 คน ตามการรวบรวมข้อมูลของโครงการ "บันทึก 6 ตุลา"

ร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ เสนอแก้ไขอะไร

"เพื่อยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41 ลงวันที่ 21 ต.ค. 2519 อันเป็นกฎหมายที่ไม่มีความชอบธรรมด้านที่มา และเนื้อหาเป็นการจำกัดเสรีภาพของประชาชนเกินสมควร เพื่อลบล้างมรดกของการรัฐประหารในครั้งนั้น และแก้ไขอัตราโทษของความผิดในประมวลกฎหมายให้เหมาะสม" คือหลักการของร่างกฎหมายฉบับนี้ที่ผู้ริเริ่มเสนอระบุเอาไว้

ร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ มีเนื้อหาทั้งหมด 11 มาตรา เป็นการแก้ไขอัตราโทษของฐานความผิดในประมวลกฎหมายอาญารวม 12 ฐานความผิด ซึ่งปรากฏอยู่ในประมวลกฎหมายอาญาปัจจุบัน ในจำนวนนี้คือมาตรา 112 ซึ่งประมวลกฎหมายอาญาปี 2499 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 7 ปี ก่อนเปลี่ยนเป็นจำคุกไม่เกิน 3-15 ปี ตามคำสั่งคณะปฏิรูปฯ ฉบับที่ 41 และใช้มาจนถึงปัจจุบัน หรือ 50 ปีแล้ว

  • ความผิดฐานหมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์ ตามมาตรา 112: ให้จำคุกไม่เกิน 7 ปี จากปัจจุบัน จำคุก 3-15 ปี
  • ความผิดฐานการกระทำต่อธง ตามมาตรา 118: ให้จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานหมิ่นประมาทประมุขต่างชาติ ตามมาตรา 133: ให้จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1-7 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000-140,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานหมิ่นประมาทผู้แทนรัฐต่างประเทศ ตามมาตรา 134: ให้จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 6 เดือน-5 ปี หรือปรับไม่เกิน 10,000-100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานกระทำต่อธงของรัฐต่างประเทศ ตามมาตรา 135: ให้จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานดูหมิ่นเจ้าพนักงาน ตามมาตรา 136: ให้จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงานตามมาตรา 138: ให้จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานดูหมิ่นศาล ตามมาตรา 198: ให้จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1-7 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000-140,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานดูหมิ่นศาสนา ตามมาตรา 206: ให้จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1-7 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000-140,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานหมิ่นประมาทบุคคลธรรมดา ตามมาตรา 326: ให้จำคุกไม่เกิน ปี 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ตามมาตรา 328: ให้จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • ความผิดฐานดูหมิ่นซึ่งหน้า ตามมาตรา 393: ปรับไม่เกิน 10,000 บาท จากปัจจุบัน จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คำสั่งคณะปฏิรูปฯ

เลขาสภาปฏิเสธ "ปัดตก-ปิดกั้น" ประชาชน

ร่างกฎหมายลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ส่อเค้าจะไปไม่ถึงรัฐสภา เมื่อนายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ทำหนังสือแจ้งผู้ริเริ่มเสนอร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ เมื่อ 27 ต.ค. โดยสรุปใจความสำคัญได้ว่า ประธานสภาฯ ได้วินิจฉัยว่าร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ มีหลักการไม่เป็นไปตามหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย และหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ ตามรัฐธรรมนูญ เนื่องจากหลักการยกเลิกคำสั่งคณะปฏิรูปฯ และแก้ไขบทบัญญัติในประมวลกฎหมายอาญา โดยการกำหนดโทษในอัตราเดียวกันกับบทบัญญัติเดิมตามประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 นั้น เป็นการแก้ไขอัตราโทษของความผิดในประมวลกฎหมายอาญาซึ่งเป็นกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ตลอดจนเพื่อประโยชน์สาธารณะ การกำหนดโทษทางอาญาจึงเป็นอำนาจของรัฐโดยตรง เข้าลักษณะเป็นการเสนอกฎหมายที่มีหลักการดำเนินการตรากฎหมายและกำหนดนโยบายในกระบวนการยุติธรรม ตามหมวด 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ มาตรา 64 และมาตรา 68 ของรัฐธรรมนูญ ดังนั้น จึงไม่อาจใช้สิทธิริเริ่มเสนอร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ ต่อรัฐสภาพิจารณาได้

นายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ปฏิเสธว่าสภาไม่ได้ “ปัดตก” ร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ “แต่การเสนอต้องมีกรอบตามรัฐธรรมนูญ หากไม่ทำตามกรอบของกฎหมายทุกอย่างต้องเริ่มใหม่”
คำบรรยายภาพ, นายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ปฏิเสธว่าสภาไม่ได้ "ปัดตก" ร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ "แต่การเสนอต้องมีกรอบตามรัฐธรรมนูญ หากไม่ทำตามกรอบของกฎหมายทุกอย่างต้องเริ่มใหม่"

ต่อมาเมื่อ 9 พ.ย. นายศิโรจน์เปิดแถลงข่าวที่รัฐสภา ยืนยันว่าประธานสภาฯ ไม่ได้เป็นผู้วินิจฉัยร่างกฎหมายดังกล่าว แต่เป็นนายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 2 สังกัดพรรคเพื่อไทย (พท.) ซึ่งได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่แทนประธานสภาฯ ในการวินิจฉัยร่าง พ.ร.บ. ทุกประเภท ไม่ว่าจะเสนอโดย ครม. สส. หรือประชาชน

"การที่บอกว่านายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาฯ เป็นผู้วินิจฉัย จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริง" เลขาธิการสภากล่าว

นายศิโรจน์ยังชี้แจงขั้นตอนตามกฎหมายการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถเข้าชื่อเสนอร่าง พ.ร.บ. ได้เฉพาะเรื่องที่เกี่ยวข้องกับหมวด 3 หรือหมวด 5 ตามรัฐธรรมนูญ กรณีนี้ มีผู้ริเริ่มเสนอร่างกฎหมายจำนวน 26 คนยื่นเรื่องให้สำนักงานเลขาธิการสภาฯ ตรวจสอบความถูกต้องเบื้องต้น ทั้งชื่อร่าง รูปแบบ เนื้อหา และหลักการ ก่อนพิจารณาว่าสอดคล้องกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญหรือไม่

จากการตรวจสอบพบว่า เนื้อหาร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ มีลักษณะเป็นการแก้ไขเพิ่มเติมอัตราโทษในประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งไม่สอดคล้องกับชื่อร่างและหลักการแห่งการร่างกฎหมาย อีกทั้งรูปแบบการจัดทำร่างกฎหมายยังไม่ถูกต้อง สำนักงานเลขาธิการสภาฯ จึงประสานงานไปยังผู้แทนที่ริเริ่ม 26 คนให้แก้ไขปรับปรุงร่างกฎหมายให้สอดคล้องกันทั้งชื่อ เนื้อหา และรูปแบบ "แต่ผู้ริเริ่มยืนยันจะเสนอร่างตามเดิม โดยไม่ได้แก้ไขตามข้อเสนอแนะ ทำให้สำนักงานเลขาธิการสภาฯ ต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด"

ส่วนที่มีประชาชนร่วมลงลายมือชื่อเสนอร่างกฎหมายฉบับนี้ไปแล้วเกือบ 60,000 คนนั้น นายศิโรจน์กล่าวว่า สำนักงานเลขาธิการสภาฯ ไม่ได้ปัดตกหรือปฏิเสธรายชื่อดังกล่าว เนื่องจากกระบวนการที่ดำเนินการอยู่เป็นเพียงขั้นตอนตรวจสอบร่างกฎหมายตามคำร้องของผู้ริเริ่ม 26 คน ยังไม่เข้าสู่ขั้นตอนการรวบรวมและตรวจสอบรายชื่อประชาชนตามจำนวนที่กฎหมายกำหนด จึงไม่ใช่การปิดกั้นสิทธิประชาชนในการเข้าชื่อเสนอกฎหมายตามที่มีการกล่าวอ้าง

เขาบอกด้วยว่า ประชาชนยังสามารถเสนอร่าง พ.ร.บ. ฉบับใหม่ได้ โดยมีผู้ริเริ่มไม่น้อยกว่า 20 คน และ "อาจจะร้องขอให้สำนักงานช่วยยกร่างหรือให้คำปรึกษาได้ เพื่อให้ร่างถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ... เพื่อจะได้มีช่องทางและไม่ทำให้ความตั้งใจสูญเปล่า"

ประชาชนโต้แย้งประธานสภาฯ

ผอ.ไอลอว์บอกว่าถึงกับต้อง "เกาหัว" หลังประธานสภาวินิจฉัยว่าร่างลบมรดกคณะรัฐประหาร 6 ตุลา เขาลักษณะมาตรา 64 และ 68 ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งอยู่ในหมวด 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ
คำบรรยายภาพ, ผอ.ไอลอว์บอกว่าถึงกับต้อง "เกาหัว" หลังประธานสภาวินิจฉัยว่าร่างลบมรดกคณะรัฐประหาร 6 ตุลา เขาลักษณะมาตรา 64 และ 68 ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งอยู่ในหมวด 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ

ไอลอว์ ซึ่งเป็นหนึ่งในเครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา เผยแพร่บทความแสดงเหตุผลโต้แย้งประธานสภาฯ ใน 3 ประเด็น

1. ร่างเสนอยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ ฉบับที่ 41 และแก้ไขอัตราโทษ 12 มาตราในประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งเป็นกฎหมายที่จำกัดสิทธิเสรีภาพ หากผู้ใดกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา ก็อาจได้รับบทลงโทษทางอาญาที่มี 5 สถาน ได้แก่ ประหารชีวิต, จำคุก, กักขัง, ปรับ, ริบทรัพย์สิน

ไอลอว์จึงสรุปว่า ร่างนี้จึงเป็นกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับรัฐธรรมนูญ หมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย

2. ประธานสภาฯ อ้างมาตราในรัฐธรรมนูญ "ที่ไม่เกี่ยวข้อง" โดยอ้างมาตรา 64 และมาตรา 68 ซึ่งเป็นเรื่องแนวทางรัฐธรรมนูญในการดำเนินการตรากฎหมายเกี่ยวกับระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรม ไม่เกี่ยวกับเรื่องนี้โดยตรง

นอกจากนี้ในคำวินิจฉัยยังระบุว่า "การกำหนดโทษทางอาญาจึงเป็นอำนาจของรัฐโดยตรง" ทั้งที่ลำพังการที่ประชาชนใช้สิทธิเข้าชื่อเสนอกฎหมายยังไม่นำไปสู่กระบวนการพิจารณากำหนดโทษทางอาญาได้ ตามขั้นตอนการออกกฎหมายที่รัฐธรรมนูญ 2560 กำหนดไว้ ร่าง พ.ร.บ. ต้องผ่านการพิจารณาด้วยสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาตามลำดับ องค์กรผู้ใช้อำนาจพิจารณากฎหมายอันรวมถึงการกำหนดโทษทางอาญา จึงเป็นรัฐสภาซึ่งเป็นผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติอันเป็นหนึ่งใน "อำนาจรัฐ" ตามหลักการแบ่งแยกอำนาจ

ไอลอว์เห็นว่า "เหตุผลที่ประธานสภาฯ ยกมา สะท้อนให้เห็นถึงความ 'สับสน' ในหลักการแบ่งแยกอำนาจ และ 'ไม่ถูกต้อง' ตามขั้นตอนการออกกฎหมายที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้"

3. ดุลยพินิจของประธานสภาฯ "สร้างความสับสน" แก่ประชาชนที่จะเสนอกฎหมาย ร่าง พ.ร.บ. หลายฉบับที่กำหนด/แก้ไข/ยกเลิกความผิดและโทษอาญา ตีความว่าเป็น "กฎหมายตามหมวด 3" แต่เสนอแก้อัตราโทษทางอาญา ตีความว่า "ไม่เป็นกฎหมายตามหมวด 3"

หลังจากรัฐธรรมนูญ 2560 บังคับใช้ นับแต่สภาชุดที่ 25-27 มีร่าง พ.ร.บ. หลายฉบับที่มีหลักการหรือเนื้อหากำหนดแก้ไขอัตราโทษทางอาญา หรือกำหนดความผิดทางอาญาขึ้นมาใหม่ หรือยกเลิกกฎหมายที่มีกำหนดความผิดและบทลงโทษอาญา แต่ประธานสภาฯ วินิจฉัยว่าร่าง พ.ร.บ. เหล่านั้นเป็นกฎหมายที่เสนอตามหมวด 3 และหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ และสามารถเข้าชื่อเสนอกฎหมายได้

"คำวินิจฉัยของประธานสภาฯ ขัดแย้งต่อการใช้ดุลยพินิจในการตีความร่าง พ.ร.บ. อื่น ๆ การให้เหตุผลในคำวินิจฉัยจึงไม่มีความแน่นอน มั่นคง และไม่ชัดเจน สร้างความสับสนแก่ประชาชนผู้รับคำสั่ง" ไอลอว์ระบุ

ในระหว่างจัดกิจกรรมหน้ารัฐสภาวันนี้ (10 พ.ย.) นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผอ.ไอลอว์ ได้นำหนังสือตอบกลับจากนายโสภณมาอ่านและอธิบายเพิ่มเติม โดยบอกว่าประชาชนเคยมีสิทธิเข้าชื่อเสนอกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับหมวด 6 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ตามรัฐธรรมนูญปี 2540 และ 2550 แต่เพิ่งมาเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญปี 2560 และย้ำว่าร่างกฎหมายยกเลิกมรดกคณะรัฐประหาร 6 ตุลา เกี่ยวข้องกับเสรีภาพในการแสดงออกของประชาชนโดยตรง ตามหมวด 3

"เอาเป็นว่าหนังสือนี้ออกโดยประธานสภาฯ ท่านโสภณ ซารัมย์ แห่งพรรคภูมิใจไทย ไม่ต้องโบ้ยให้คนอื่น เป็นคนที่เราต้องจำว่าวันนี้ท่านเป็นคนไม่ให้เราลบมรดก 6 ตุลา ไม่แม้แต่จะมีวันเข้าสภา" ผอ.ไอลอว์ปราศรัยตอนหนึ่ง พร้อมเรียกร้องให้กลับคำสั่งเดิม หากยังยืนยันจะสั่งตามกระดาษนี้แผ่นเดียว ก็ต้องไปศาลปกครอง

พรรคส้มเล็งตรวจสอบประธานสภาฯ-ตัวคำสั่ง

นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคประชาชน (ปชน.) กล่าวภายหลังรับหนังสือจากเครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ว่าพรรค ปชน. ยืนยันไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัย และเตรียมดำเนินการยื่นอุทธรณ์เพื่อขอให้ประธานสภาฯ ทบทวนคำสั่งดังกล่าว เพราะมองว่า "เป็นการใช้อำนาจของประธานในการบิดเบือนการตีความอำนาจของประธานรัฐสภาเอง"

"ภาคประชาชนรวมรายชื่อเข้ามาเกือบ 60,000 รายชื่อ ซึ่งเป็นจำนวนเสียงที่มากกว่าการที่ สส. จะมาลงชื่อรับรองร่าง พ.ร.บ. 20 รายชื่อด้วยซ้ำ ผมมองว่าเสียงของภาคประชาชนในตอนนี้มีความสำคัญมากที่สุด" หัวหน้าพรรค ปชน. กล่าว

เครือข่ายประชาชนรณรงค์ลบล้างมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ยื่นหนังสืออุทธรณ์คำวินิจฉัยประธานสภาฯ โดยมี สส. พรรคประชาชน และ สว. นอกกลุ่มใหญ่ รับหนังสือเมื่อ 10 พ.ย.
คำบรรยายภาพ, เครือข่ายประชาชนรณรงค์ลบล้างมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ยื่นหนังสืออุทธรณ์คำวินิจฉัยประธานสภาฯ โดยมี สส. พรรคประชาชน และ สว. นอกกลุ่มใหญ่ รับหนังสือเมื่อ 10 พ.ย.

ด้านนายธีระ สุธีวรางกูร สส.บัญชีรายชื่อ พรรค ปชน. กล่าวว่า หากประธานสภาฯ มีคำสั่งไม่ทบทวนคำวินิจฉัยเดิม หรือมีคำสั่งอื่นที่ทำให้ร่างกฎหมายของภาคประชาชนไม่สามารถเข้าสู่การพิจารณาของสภาได้ ก็มีช่องทางตรวจสอบการทำหน้าที่ของประธานสภาฯ ทั้งทางการเมืองโดยการอภิปรายการทำหน้าที่ของประธานสภาฯ และทางกฎหมายซึ่งแบ่งเป็น 2 ส่วนคือ

  • การตรวจสอบตัวคำสั่งของประธานสภาฯ ขณะนี้อยู่ระหว่างศึกษาความเป็นไปได้ในการยื่นต่อศาลปกครอง ตามมาตรา 9 ของ พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองฯ หรือศาลรัฐธรรมนูญ ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 213 ประกอบ พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีรัฐธรรมนูญ มาตรา 46-48 เพื่อให้ตรวจสอบการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐที่อาจละเมิดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน
  • การตรวจสอบตัวประธานสภาฯ หากข้อเท็จจริงปรากฏว่าการปฏิบัติหน้าที่เป็นไปโดยมิชอบหรือทุจริต และสร้างความเสียหายต่อสิทธิของประชาชน จะสามารถดำเนินการผ่านศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบได้หรือไม่

"เราจะพิจารณาเรื่องนี้หลังจากท่านประธานมีคำสั่งว่าจะทบทวนหรือไม่ทบทวนคำสั่งเดิม" นายธีระกล่าวและเสริมว่า ต้องรอดูเนื้อหาและเหตุผลของคำสั่งก่อน เพื่อประกอบการพิจารณาว่าควรเลือกใช้ช่องทางทางกฎหมายใดในการตรวจสอบ

ส่วนคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับการแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ที่มีก่อนหน้านี้ นายธีระ ซึ่งเป็นอดีตอาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้ความเห็นว่า คำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ได้มีบทบัญญัติห้ามแก้ไขอัตราโทษ และการแก้ไขอัตราโทษมาตรา 112 เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอดีต "ไม่ว่าใครจะเสนอร่างกฎหมายให้แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 เฉพาะในเรื่องอัตราโทษ จะเพิ่มหรือจะลด ไม่ได้ขัดหรือแย้งกับตัวคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ"