መረጻ ኣመሪካ፡ ንፕረዚደንት ትራምፕን ሪፓብሊካዊ ሰልፍን ከቢድ ስዕረት ዘሰከመ 'ሰማያዊ ማዕበል'

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 3 ሕዳር 2026ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ዩጋንዳ ነበር ኣብ ቀይዲ ኣትዩ

   

   ምንጪ ስእሊ, Chris Magezi/X

   ምክትል ጠቕላሊ ሓለቓስ ስታፍ ሰራዊት ዩጋንዳ ዝነበረ ሌ/ጀነራል ፒተር ኢለወሉ ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተወ ሰብመዚ እታ ሃገር ኣፍሊጦም።

   እቲ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ዝነበረ ጀነራል ኣንጻር መንግስቲ ምልዕዓል ከካይድ ሃቐነ ነይሩዎ ብዝብል'ዩ ተኣሲሩ ዘሎ።

   ኣፈኛ ሰራዊት ክሪስ ማገዚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ጀነራል ኢለወሉ፡ ነታ ሃገር ናብ ዘይምርግጋእ ኣብ ዘእቱ ነጥፈታት ብምስታፉ ከምዝተታሕዘ'ዩ ዝኸስስ።

   ወዲ ፕረዚደንት ሙሰቨኒ ዝኾነ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ሙሁዚ ካይነሩጋባ፡ ንወተሃደራዊ መዓርግ እቲ ጀነራል ከምዝገፈፎ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ኣፍሊጡ ነይሩ።

   ጀነራል ኢለወሉ፡ ኣብ 2016 ኣብ ልዕሊ ሓደ ንምንጻል ይንቀሳቐስ ኣሎ ዝተባህለ ዞባዊ ንጉስ እታ ሃገር ድሕሪ ዝወሰዶ ተሪር ስጉምቲ'ዩ ተፈላጥነት ረኺቡ።

   ነቲ ተቓውሞታት ብወተሃደራዊ ሓይሊ ድሕሪ ምድቋሱ ድማ'ዩ ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ክኸውን ተመዚዙ።

   ኣብ 2024 ኣመሪካ ምስ ዘይሕጋዊ ምርሻን ዝርከቦ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ኣብ ልዕሊኡ እገዳታት ኣንቢራ ምንባራ ይዝከር።

   ኢለወሉ ኣንጻር መንግስቲ ምልዕዓል ንምፍጣር ኣጽዋር ሒዙ ከምዝተረኽበ'ዩ ጀነራል ሙሁዚ ከሲሱ ዘሎ።

   "ኣብ ገዝኡ ብርክት ዝበለ ብረታትን ተተኮስትን ረኺብና ኣለና" ብምባል ኢዱ ክህብ ሒደት ሰዓታት ከምዝተዋህቦ ኣጠንቂቑ ነይሩ።

   ጀነራል ኢለወሉ ብዛዕባ'ቲ ክሲ ዛጊት ዝሃቦ መግለጺ'ኳ እንተዘየለ፡ ቤተሰቡን ነቲ ካብ ሰራዊት እታ ሃገር ዝቐርበሉ ዘሎ ክስታት ነጺጐሞ ኣለዉ።

   "ንዩጋንዳ የፍቅራ እዩ፡ ሕልሙ ድማ ሰላም ዝዓሰላ ሃገር ክትህልዎ እዩ" ዝበለት ብዓልቲቤቱ ፓትሪሺያ ኣፖሎት ተቓውሞ ከልዕል ከምዘይሓስቦ ንማዕከናት ዜና እታ ሃገር ተዛሪባ።

2. 3 ሕዳር 2026ኣውሮጳ፡ ኣብ በረራታት ነፈርቲ ስግኣት ፈጢሩ ዝወዓለ ኵነታት እንታይ'ዩ?

   

   ምንጪ ስእሊ, PA Media

   ኣብ መላእ ኣውሮጳ ምስ በረራታት ነፈርቲ ዝተሓሓዝ ናይ ነታጒ መጠንቀቕታታት ሻቕሎት ፈጢሩ ውዒሉ'ሎ።

   ኣብ ዝተፈላለየ መዓርፎ-ነፈርቲ እታ ኣህጉር ሸውዓተ ዝተጻወደ ነታጒ ከይህልወን ዝተሰግኣ ነፈርቲ ክፍተሻ ተገዲደን ነይረን።

   ክልተ ካብአን ካብ ብሪጣንያ (መዓርፎ ነፈርቲ ሂትሮን ማንቸስተርን) ዝተበገሳ እየን።

   ኣብታ ካብ ማንቸስተር ናብ ሙሪሲያ (ስጳኛ) ዝበረረት ነፋሪት ዝነበሩ ገያሾ ነቲ ስግኣት ምስ ዓለቡ'ዮም ሰሚዖሞ። ቦምባታት ዘለልዩ ኣኽላባት ዝሓዙ ሰብመዚ ጸጥታ ነታ ነፋሪት ክፍቱሽዋ ከምዝተራእዩ'ውን ጸብጻባት ሓቢሮም።

   መንግስቲ ብሪጣንያ ንከምዚ ዝበለ ስግኣት ዘወግድ ብቑዕ ስርዓተ-ምክልኻል ከምዘሎ ብምግላጽ፡ እቲ ዝተናፈሰ ወረ ስኑዕ ምዃኑ ገሊጹ'ሎ።

   ናብ ርእሰከተማ ሶፊያ ዘምርሓ ክልተ ነፈርቲ'ውን በቲ ሓበሬታ ከምዝተጸልዋ ሚኒስተር ትራንስፖርት ቡልጋሪያ ሓቢሩ።

   ካብ ለንደን ናብ ዋርሶ (ፖላንድ)፡ ካብ ኮፐን ሄገን ናብ ዋርሶ (ፖላንድ)፡ ካብ ሊዝበን (ፖርቱጋል) ከምኡ'ውን ዱብሊን (ኣየርላንድ) ናብ ሮማ ዝኣተዋ ነፈርቲ'ውን ተመሳሳሊ ኩነታት ኣጋጢሙወን ነይሩ። ብፍላይ ሓንቲ ካብአን ብሓይሊ ኣየር ኢጣልያ ተሰንያ ከምዝዓለበት ተፈሊጡ'ሎ።

   ኣብዚ እዋን'ዚ መላእ መዓርፎታት ኣውሮጳ ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ጥንቃቐ ከምዝርከብ ጸብጻባት ሓቢሮም ኣለዉ።

3. 3 ሕዳር 2026ርዋንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን ካብ ውዕል ንግዲ ኣመሪካ ክእገዳ እየን- ትራምፕ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ንደቡብ ኣፍሪቃን ርዋንዳ ካብቲ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተበጽሐ ውዕል ንግዲ ከውጽአን ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።

   ዶናልድ ትራምፕ ንባይቶ (ኮንግረስ) ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ክልቲአን ሃገራት ካብ ባሕቲ ጥሪ 2027 ኣትሒዘን ከምዝእገዳ የመልክት።

   እቲ 'ኣፍሪቃዊ ዕብየትን ዕድልን' (African Growth and Opportunity Act (Agoa) ተባሂሉ ዝፍለጥ ውዕል፡ ሃገራት ኣፍሪቃ ብኣሽሓት ዝቚጸር ካብ ፍርያተን ብዘይ ቀረጽ ናብ ዕዳጋታት ኣመሪካ ክኣቱ ዘፍቅድ'ዩ።

   ወኪል ንግዲ ኣመሪካ ጃሚሰን ግሪር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኪጋሊን ፕሪቶሪያን ንቅድመ-ኩነታት ናይቲ ውዕል ብምጥሓሰን ነቲ ስጉምቲ ከምዝተወስደለን ይገልጽ።

   እቲ ውሳነ ንመንግስታት ክልቲአን ሃገራት ተነጊሩዎም ከምዘሎ'ውን ሓቢሩ'ሎ።

   ትራምፕ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃዊ መዘናኡ ሲሪል ራማፖዛ ኣብ ዝሰደዶ መልእኽቲ፡ ፕሪቶርያ ምስ ተጻባእቲ ኣመሪካ ዝኾና ሃገራትን ወገናትን ዘለዋ ዝምድና ጸጥታዊ ስግኣት ከምዘስዕብ ብምግላጽ፡ ንትካላት ንግዲ ኣመሪካ'ውን ሕልኽላኻት ከምትፈጥር ይኸስስ።

   እታ ናብ ወጻኢ ብእትገብሮ ሰደድ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ቀዳማይ ደረጃ ትሕዝ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ካብቲ ናብ ኣመሪካ እትልእኮ ፍርያታ 10 ሚእታዊት ጥራይ'ዩ ተረባሒ ናይቲ ውዕል።

   ትራምፕ ናብ ስልጣን ቅድሚ ምምላሱ ኣብ ዝነበረ እዋን ደቡብ ኣፍሪቃ ብመገዲ እቲ ውዕል ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ንግዳዊ ፍርያታ ናብ ኣመሪካ ትልእኽ ከምዝነበረትን ኣብ 2025 ናብ 1.7 ቢልዮን ከምዝወረደን ይግለጽ።

   ንርዋንዳ ብዝምልከት ድማ፡ ጉዳያት ሰባዊ መሰላት፡ ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ግዝኣተ-ሕጊን መሰላት ሰራሕተኛታትን ከምዘሻቕላ ዋሽንግተን ኣነጺራ ኣላ።

   ምምሕዳር ትራምፕ፡ ኪጋሊ ኣብ ምብራቓዊ ዶመክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጐ ብዘለዋ ወተሃደራዊ ህላወ ብዝተሓሓዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ርዋንዳ እገዳ ወሲኑ ምንባሩ ይዝከር።

   ንዕጡቓት ኤም23 ትህቦ ደገፍ ደው ከተብልን ወተሃደራታ ካብቲ ዞባ ከተውጽእን'ውን ኣመሪካ ጸዊዓ ነይራ።

   ርዋንዳ ናብ ኣመሪካ እትልእኮ ሰደድ እናወሰኸ ክመጽእ ከምዝጸንሐይ ይንገር። ኣብ 2024 ልዕሊ 13 ሚልዮን ዝነበረ ሰደድ ኣብ 2025 ናብ ልዕሊ 43 ሚልዮን ከምዝዓበየ ጸብጻባት ንግዲ ኣመሪካ የመልክቱ።

4. 3 ሕዳር 2026ግብጽን ሱዳንን ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዘውጽአኦ ሓባራዊ መጠንቀቕታን ኣዲስ ኣበባ ዝመለሰቶን

   

   ምንጪ ስእሊ, State Information Service

   ምኒስተራት ጉዳያት ወጻእን ማይን ግብጽን ሱዳንን ኣብ ካይሮ ኣብ ዘካየድዎ ሓባራዊ ዘተ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ፈለግ ናይል እትወስዶ ዘላ "በይናዊ ስጕምቲ" ብትሪ ብምዅናን፡ ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ቀይሕ ባሕርን ወደባትን’ውን ሓያል ስትራተጅያዊ መጠንቀቕታ ሂበን።

   ኣዲስ ኣበባ ብወገና ነዚ ናይ ካይሮን ካርቱምን ሓባራዊ ግንባር፡ "ኣብ ዝኣረገ ኣካይዳ ምሽካል" ብምባል ብኣሽሙር ዝተመልአ ቅልጡፍ ምላሽ ሂባትሉ ኣላ።

   እዚ ሓድሽ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ስምምዕ ተፋሰስ ናይል (CFA) ስለምንታይ ተወሊዑ? እተን ሃገራትከ ኣብቲ ዝኸተማኦ ስምምዕ ንዅሉ እዚ ዞባ ዝጸሉ እንታይ ሓድሽ ውሳነ ሒዘን ወጺአን?

   ዝተለዋወጥዎ ቃላትን ድሕረ-ባይታ ናይዚ ሓድሽ ወጥርን ንምንባብ ኣብዚ ዝስዕብ ጠውቑ

   ግብጽን ሱዳንን ንበይናዊ ስጕምቲ ኢትዮጵያ ነጺገን፡ ኣዲስ ኣበባ መልሲ ሂባ

   ተወሳኺ፤

   መራሕቲ ኤርትራ፡ ግብጺ፡ ሱዳንን ሶማልያን እንታይ ተሰማሚዖም?

   ሱዳን ብመጥቃዕቲ ድሮናት ንኢትዮጵያ ትኸስስ፡ ግብጺ ቀረብ ኣጽዋር ደው ክብል ትጠልብ

5. 3 ሕዳር 2026ውጽኢት መረጻ ፍርቂ እብረ ኣመሪካ መዓስ ክፍለጥ እዩ?

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣመሪካውያን፡ ቍጽጽር ኮንግረስ ኣብ ዝውስንን ነቲ ናይ መወዳእታ ክልተ ዓመታት ዘመን ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝቐርጽን ወሳኒ ናይ ፍርቂ እብረ መረጻ ድምጾም ይህቡ ኣለዉ።

   እቲ ቀዳማይ መዋሃቢ ድምጺ ሰዓት 18:00 EST (23:00 GMT) ዝዕጾ እኳ እንተዀነ፡ እቲ ውጽኢት ግን ብሰንኪ ጽንኩርነት እቲ ቐንዲ ውድድራትን ፍጥነት ቈጸራ ድምጺ ኣብ ዝተፈላለያ ግዝኣታትን፡ ንሰዓታት፡ መዓልታት ወይ እውን ሰሙናት ክንጸር ኣይክእልን እዩ።

   ኣቐዲሙ ዝግበር ኣቓልቦ፡ ነቲ ቍጽጽር ላዕለዋይ ባይቶ (ሰኔት) ክውስን ኣብ ዝኽእል ኣብ ግዝኣታት ኦሃዮ፡ ሜይን፡ ሚቺጋን፡ ካንሳስ፡ ተክሳስ፡ ኣዮዋን ኣላስካን ዝካየድ ኣዝዩ ትርር ዝበለ ውድድራት ሰኔት ዘተኰረ ክኸውን እዩ።

   ደሞክራሲያውያን ንሰኔት ንምዕዋት ርኡይ መኽሰብ ከድልዮም እንከሎ፡ ሪፓብሊካውያን ድማ ነቲ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዘለዎም ጸቢብ ብዝሒ መናብር ይከላኸሉ ኣለዉ።

   ፖለቲካውያን ተንተንቲ፡ ብዛዕባ ስምዒት መረጽቲ ኣቐዲሞም ሓበሬታ ንምርካብ ንኦሃዮን ሜይንን ብቐረባ ክከታተልወን እንከለዉ፡ እቲ ኣብ ሚቺጋንን ተክሳስን ዝካየድ ውድድራት ድማ ጸኒሑ ኣብታ ለይቲ ወሳኒ ክኸውን ይኽእል እዩ።

   ሓደ ሰልፊ ንባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ንምቍጽጻር 218 መናብር፡ ንሰኔት ብምሉኡ ንምቍጽጻር ድማ 51 መናብር የድልዮ። ሰኔት 50 ብ 50 እንተ ደኣ ተመቓቒሉ ግን፡ ምክትል ፕረዚደንት ነቲ ማዕረ ዝዀነ ውጽኢት ዝሰብሮ ወሳኒ ድምጺ ይህልዎ።

   ብሰንኪ ትርር ዝበለ ውድድራት፡ ብጶስጣ ዝልኣኽ ድምጽታት፡ ዳግመ-ቈጸራን ክልዓል ብዝኽእል ሕጋዊ ብድሆታትን እቲ ውጽኢት ክድንጒ ይኽእል እዩ። ገለ ግዝኣታት፡ ብእዋኑ ብጶስጣ ክሳዕ ዝተላእከ፡ ድሕሪ መዓልቲ መረጻ ንዝበጽሕ ድምጽታት ምቝጻር ይቕጽላ እየን።

   ናይ 2022 መረጻ ፍርቂ እብረ፡ ቍጽጽር ኮንግረስ ንምውሳን ሓያሎ መዓልታት ወሲዱ ነይሩ እዩ፤ ሰበ-ስልጣን መረጻ ድማ ሎሚ ዓመት እውን ተመሳሳሊ ሓያል ውጽኢት እንተ ኣጋጢሙ ነቲ ቈጸራ ዳግማይ ከናውሖ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቖም ኣለዉ።

   እዚ መረጻታት፡ ከም ሓደ ቐንዲ መፈተኒ ፕረዚደንትነት ትራምፕ ገይሩ ብሰፊሑ ይውሰድ ኣሎ፤ መረጽቲ ነቲ ሚዛን ሓይሊ ዋሽንግተን ክውስኑ እንከለዉ፡ ነቲ ብዛዕባ ኽብሪ ናብራ፡ ዝቕባበ ቍጠባን ሓፈሻዊ ታሪኽ ናይቲ ምምሕዳርን ዘለዎም ስግኣታት ኣብ ሚዛን የውድቑዎ ኣለዉ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Bloomberg via Getty Images

   ተወሳኺ ንባብ፤

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ደብዳብ ፈጺማ፡ ጻዕርታት ዘተ ብዘይ ፍታሕ ይቕጽል

6. 3 ሕዳር 2026ኣመሪካውያን ኣብ ልዕሊ ትራምፕ ወሳኒ ዝዀነ ናይ ፍርቂ ዘመን መረጻ ድምጾም ይህቡ ኣለዉ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣመሪካውያን፡ ቍጽጽር ኮንግረስ ኣብ ቃራና-መንገዲ ኣብ ዝወደቐሉን፡ በቲ እናዛየደ ዝመጽእ ዘሎ ቍጠባዊ ቅሬታታት ደገፍ ሪፓብሊካውያን እናተፈተነን ኣብ ዘለወሉን እዋን፡ ነቲ ናይ መወዳእታ ክልተ ዓመታት ናይ ካልኣይ ዘመን ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ክቐርጽ ኣብ ዝኽእል ወሳኒ ናይ ፍርቂ እብረ መረጻ ድምጾም ይህቡ ኣለዉ።

   እዚ መረጻ፡ ናብራ እናኸበረ፡ ምስ ኢራን ዝግበር ግጭት እናናውሐን፡ ናይ ደገፍ ቍጽሪ ትራምፕ እናጐደለን ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፡ ከም ህዝበ-ውሳነ ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ትራምፕ ገይሩ እዩ ዝውሰድ።

   መጽናዕትታት ርእይቶ ህዝቢ ከም ዘመልክትዎ፡ ዝቕባበ ቍጠባ፡ ዋጋ ነዳድን ወጻኢታት ገዛን፡ ነቶም ናብ መውሃቢ ድምጺ ዘምርሑ ዘለዉ መረጽቲ እቶም ቀንዲ ኣተሓሳሰብቲ ጕዳያት ኰይኖም ኣለዉ።

   ሪፓብሊካውያን፡ ቍጠባዊ ጸቕጥታት ነቲ ብልምዲ ድልዱል ዕርዲ እቲ ሰልፊ ተባሂሉ ዝሕሰብ ዝነበረ ከባቢታት ደገፉ ከም ዝጐድል ኣብ ዝገብረሉ ዘሎ እዋን፡ ነቲ ኣብ ኮንግረስ ዘለዎም ዝበዝሐ መናብር ንምክልኻል ይቃለሱ ኣለዉ።

   ሓንሳብ ውሑሳት ተባሂሎም ዝሕሰቡ ዝነበሩ መረጻታት ሕጂ እናተወዳደሩ ብምምጻኦም ብዝፈጠሮ ስግኣት፡ ስትራተጂስትታት እቲ ሰልፊ ኣብ ከም ካንሳስ፡ ተክሳስን ኦሃዮን ዝኣመሰላ ግዝኣታት ከቢድ ወጻኢታት ክገብሩ ተገዲዶም ኣለዉ።

   ትራምፕ ኣብዘን ዝሓለፋ ሰሙናት ኣብ መላእ እታ ሃገር ብርቱዕ ጐስጓስ ክገብር ዝቐነየ ኰይኑ፡ ደገፍቱ ነዚ መረጻ ልክዕ ንሱ ባዕሉ ኣብቲ ወረቐት መረጻ ከም ዘሎ ጌሮም ክወስድዎ ተማሕጺኑ።

   ትራምፕ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ጐስጓስ መድረኻት ንደገፍቱ፡ "ኣብዚ መረጻ እዚ፡ ኣነ ባዕለይ ኣብቲ ናይ መረጻ ወረቐት ከም ዘለኹ ጌርኩም ክትሓስቡ እሓተኩም ኣለኹ" ኢሉ።

   ኣብተን ንሪፓብሊካውያን ዝዘንብላ ግዝኣታት ቃለ-መሕትት ዝተገብረሎም ሓያሎ መረጽቲ፡ እቲ እናንሃረ ዝኸይድ ዘሎ ዋጋ ነዳድን መግብን ቀዳማይ ስግኣቶም ምዃኑ ጠቒሶም።

   ካብቲ ግጭት ኢራን ዝጀመረሉ እዋን ኣትሒዙ ዋጋ ነዳዲ ኣዝዩ ክውስኽ እንከሎ፡ ዝቕባበ ቍጠባ ድማ ትራምፕ ናብ ስልጣን ካብ ዝምለሰሉ ግዜ ዝነበረ ደረጃ ንላዕሊ ኰይኑ ይርከብ።

   ገለ ሪፓብሊካውያን መረጽቲ በቲ ምምሕዳር ዘካይዶ ዘሎ ናይ ቍጠባ ኣመራርሓን ናይ ወጻኢ ፖሊሲን ቅሬታኦም እኳ እንተ ገለጹ፡ ብዙሓት ግና ገና ንደሞክራሲያውያን ሕጹያት ድምጾም ንምሃብ ድሌት ከም ዘይብሎም ገሊጾም።

   ተንተንቲ እውን፡ ኣብ ልዕሊ ትራምፕ ዘሎ ቍጥዐ ብቐጥታ ንተቓወምቲ ናብ ምድጋፍ ክትርጐም ከም ዘይክእል የጠንቅቑ።

   ውጽኢት ናይዚ መረጻ፡ ነቲ ዝተረፈ ግዜ ፕረዚደንትነት ትራምፕ ዝጸሉ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ነቲ ናብ መረጻ ፕረዚደንት 2028 ዘምርሕ ፖለቲካዊ ባይታ እውን ክቐርጽ ይኽእል እዩ፤ ኣብቲ እዋን እቲ ክልቲኦም ሰልፍታት ድሕሪ ትራምፕ ንዘሎ መጻኢ ክደልዩ ትጽቢት ይግበር።

   ተወሳኺ፤

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ደብዳብ ፈጺማ፡ ጻዕርታት ዘተ ብዘይ ፍታሕ ይቕጽል

7. 3 ሕዳር 2026ኣብ 7 ሃገራት ኤውሮጳ መዝሐሊ ፍሪጅ ዒላማ መጥቃዕቲ ሳይበር ኰይኑ

   

   ምንጪ ስእሊ, TT NEWS AGENCY / AFP via Getty Images

   ኣብ 7 ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ዝርከባ ዓበይቲ ሞላት [መደብራት] ዝርከብ ፍሪጅ [መዝሐሊ] ዒላማ ሳይበር መጥቃዕቲ ከምዝዀነ ተገሊፁ።

   ኣብ ቤልጅየምን ሉክሰምበርግን ዝርከባ ኣስታት 40 ዓበይቲ ሞላት-ዴልሄዝ ግዳይ እዚ መጥቃዕቲ ኰይነን ኣለዋ።

   ኣብ ሽወደን፣ ኣየርላንድ፣ ሆላንድን ኢስቶንያን ዝርከባ ንኣሽቱ ሞላት እውን ተሃስየን እየን።

   ገለ ካብቶም ነቶም ግዳይ ዝዀኑ ፍሪጅታት ዘፍሪ ቤልጅየማዊ ኩባንያ ሳብኮቤል፡ እተን ፍሪጅታት ከየዝሕላ ከምዝተገብራ ገሊጹ።

   እዚ ፍጻመ ምስቲ ቅድሚ ኣዋርሕ ኣብ ልዕሊ መደብራት ፈረንሳ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ዝመሳሰል ምዃኑ ይግመት።

   ዋና ኣካያዲ ስራሕ ሳብኮቤል ስቲፋን ሞይላንስ፡ ነቲ ፍጻመ ከም ናይ ሳይበር መጥቃዕቲ ብምግላጽ፡ እቲ ኩባንያ "ነቲ ዝተጎድአ ክፍሊ ካብቲ ስርዓት ንምውፃእ 24 ሰዓት ይሰርሕ ኣሎ" ኢሉ።

   እቲ ኣካያዲ ስራሕ ወሲኹ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ፈረንሳ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍጻሙ፡ "ዓማዊልና ካብዚ ተቓላዕነት ንምክልኻል ንሰርሕ ነይርና፡ እንተኾነ ግን እቲ ዘድሊ ምዕባለ ሶፍትዌር ጥራይ ኣይነበረን" ኢሉ።

   ሞይላንስ ብተወሳኺ ከምዚ ዓይነት መጥቃዕቲ ንምክልኻል እቲ ዝቐለለ መንገዲ ንፍሪጅ ውሑስ ናይ ኢንተርነት ኔትዎርክ ምጥቃም ምዃኑ ኣመልኪቱ።

   ተወሳኺ፤

   ሰምሰርቲ: ሒሳብና ንምጥላፍ ዘኽእሎም ሓበሬታ ካበይ'ዮም ዝረኽብዎ?

   ምስጢር ብሪጣንያውያን ኣብ ቻይና፡ ስለምንታይ እዩ ሕክምናዊ ሓበሬታ ዝስረቕ?

8. 3 ሕዳር 2026ኣመሪካ፡ ኣብ ድሮ መረጻ ፍርቂ ኣብረ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓድሽ መጥቃዕቲ ከፊታ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኣመሪካ ኣብ ደሴት ቀሽም ኢራን ሓድሽ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸመት፡ ሰበስልጣን ንወኪል ቢቢሲ ኣብ ዋሽንግተ - ሲቢኤስ ሓቢሮም።

   መንግስታዊ ማዕከን ዜና ኢራን- ኢርና ብወገኑ፡ ብሰኑይ ኣብታ ደሴት ብዙሕ ፍንጀራታት ከምዘጋጠመ ኣቃሊሑ።

   ሰበስልጣን ኣመሪካ፡ እቲ መጥቃዕቲ፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ንሓንቲ ነፋሪት ውግእ ኣመሪካ ብምጥቅዑ፡ ምላሽ ከምዝኾነን ውሱን ምዃኑ ገሊጾም።

   ቢቢሲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንዝካየድ ወተሃደራዊ ስርሒታት ዝከታተል ማእከላይ እዚ ኣመሪካ (CENTCOM) ርእይቶ ሓቲቱ ኣሎ።

   እዚ ዝኸውን ዘሎ፡ ሕጹያት ሪፓብሊካንን ዲሞክራትን ኣብ መረጻ ፍርቂ ኣብረ፡ ኣብ ኮንግረስ ኣመሪካ ኣብዝሓ ድምጺ ንምርካብ ኣብ ዝነሓንሕሉ እዋን እዩ።

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝኸፈተቶ መጥቃዕቲ ኣብ ድሮ እዚ ሃገራዊ መረጻ'ዩ።

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ እቲ ኲናት ደው ከብል ብናይ ገዛእ ርእሱ ሰልፊ ጸቕጢ ኣጋጢምዎ ምንባሩ ዝዝከር እዩ።

   ሰኑይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝፍጸም መጥቃዕቲ ‘ብጉያ-ጉያ ዝግበር ኣይኰነን’ ኢሉ።

   "ሓደ ነገር ብሓደ ወይ ብኻልእ መንገዲ ክንገብር ኢና፤ ግን ኣይንህወኽን። ገንዘቦም ኣድሪቕና ጥርሖም ኣትሪፍናዮም ኣለና" ከምዝበለ፡ ኣክሲዮስ ዝተበሃለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።

   ትራምፕ ንፎክስ ኒውስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ድማ፡ ምስ ኒዩክለሳዊ መደብ ኢራን ዝተኣሳሰር ማእከል ‘ፒክካክስ’ ዒላማ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ።

   ኣመሪካ ድሕሪ እቲ መረጻኸ ንኢራን ከተጥቅዕ ድያ፡ ተባሂሉ ምስ ተሓተተ “ፍጹም ኣይከውንን” ኢሉ።

   ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን - ዓባስ ኣራግቺ፡ ንኢርና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ነቲ ኲናት ንምቍራጽ ብመንጎኛታት ኣቢሉ ምስ ኣመሪካ “ኣዝዩ ዓሚቝ” ዝርርብ ይካየድ ከምዘሎ ሓቢሩ።

   ቴህራን ንዲፕሎማስያዊ ይዅን ወተሃደራዊ ምላሽ "ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ድልውቲ" ምዃና ድማ ገሊጹ።

   ኣመሪካ ካብ “መንገዲ ለባማት” ዝበሎ ልዝብ፡ ወይ “ግጉይ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ” ክትፍፅም፡ እቲ ሕርያ ኣብ ኢዳ ምዃኑ ገሊጹ።

   ተወሳኺ ትሕዝቲ፤

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ደብዳብ ፈጺማ፡ ጻዕርታት ዘተ ብዘይ ፍታሕ ይቕጽል

9. 2 ሕዳር 2026ሪፖርተር ጋዜጣ ‘ንዘይተወሰነ እዋን’ ምሉእ ብምሉእ ተኣጊዱ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ሕትመትን ዝርገሐን ጋዜጣ ሪፖርተር ካብ 23 ጥቅምቲ 2019 (ግ) ጀሚሩ “ንዘይተወሰነ እዋን” ምሉእ ብምሉእ ከምዝተኣገደ በዓል መዚ ሚድያ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።

   ብናይ ማእኸል ሚድያን ኮሚኒኬሽንን ዝተባህለ ብሕታዊ ትካል ዝመሓደር ሪፖርተር ጋዜጣ፡ ን30 ዓመታት ኣብ ሕትመት ከምዝፀንሐ ይፍለጥ።

   በዓል መዚ ሚድያ ኢትዮጵያ ነዚ ኣመልኪቱ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ “ኣብ ዲጂታላዊ መድረኻት ሪፖርተር ኣምሓርኛ፡ 'ዘ ሪፖርተር' እንግሊዝኛ፡ ከምኡ’ውን ኢትዮጵያ ሪፖርተር ዝዝርጋሕ ትሕዝቶታት ንልዕሊ ሓደ ዓመት ክትትል” ክገብር ከምዝጸንሐ ኣመልኪቱ።

   ብመሰረት እዚ፡ ሪፖርተር "ብተደጋጋሚ ምጥሓስ ሕግን ሞያዊ ስነ-ምግባርን” ምፍጻሙ ከምዘረጋገጸ ሓቢሩ።

   እቲ መግለጺ፡ እቲ ጋዜጣ “ኣብ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ኩነታት ሃገርና ኣሉታዊ ጽልዋ ዘለዎም ኣርእስታት ብምግዳድ፡ ኣብ ጸቢብ ኣረኣእያ መሰረት ብምግባር ኣብ ሕብረተሰብ ጥርጣረን ምድንጋርን ብምፍጣር” ሕግን ሞያዊ ስነ-ምግባርን ከምዝጠሓሰ ይወቅስ።

   እቲ ውሳነ ሕጋውን ሞያውን ግዴታታት ስነ-ምግባር ክሳብ ዝማላእን ኣብ ግብሪ ዝውዕልን ተግባራዊ ከምዝኸውን እቲ በዓል መዚ ኣፍሊጡ ኣሎ።

   ተወሳኺ፤

   ዓለምለኸ ትካላት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ጋዜጣ ኣዲስ ስታንዳርድ ንዝወሰዶ ስጉምቲ ተቓዊሞም

   መንግስቲ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታት ምእሳሩን ኢንተርኔት ምዕጻዉን ሲፔጄ ኮኒንዎ

10. 2 ሕዳር 2026በዓል ሓደራ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ደሞዝ ምኽፋል ከምዝጅምር ኣፍሊጡ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ‎ኣብ ትግራይ ተቛሪጹ ዝጸንሐ ክፍሊት ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ካብ 30 ጥቅምቲ 2019 (ግ) ጀሚሩ ከምዝቕጽል በዓል ሓደራ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ።

    ‎ቴሌቪዥን ትግራይ ሎሚ ኣብ ፌስቡክ ገጹ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ ክፍሊት ንምፍፃም ኣድላዪ ምድላዋት ፋይናንስ ከምዝተገበረ ኣመልኪቱ።

    ‎ዋና ፈፃሚ ስራሕ ጉዳያት ኢኮኖሚን ዳግመ ህንፀትን እቲ ክልል ዶክተር ቴድሮስ ኣረጋይ ምስ ፋና ሚድያ ኮርፖሬሽን ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ነዚ ከምዝገለጸ ‎ቴሌቪዥን ትግራይ ወሲኹ ሓቢሩ።

    ‎ብመሰረት እቲ መግለጺ፡ ኣብ ስራሕ ቦታኦም ተረኺቦም ሪፖርት ዝገበሩን ብሕጋዊ መንገዲ ዝተቖጸሩን ሰራሕተኛታት ደሞዞም ክኽፈሎም እዩ።

    ኣብ መጀመርታ ዓመት 2026 መንግስቲ እቲ ክልል ብምኽንያት ካብ ፌደራል መንግስቲ ዝመጽእ ናይ ባጀት ርኽክብ ብምድንጓዩን ኣብ ዕዳጋ ዘሎ ሕጽረት ጥረ ገንዘብ ተወሲኽዎ ንሰራሕተኛታት መንግስቲ ደሞዝ ንምኽፋል ከምዝተጸገመ ኣፍሊጡ ነይሩ።

    ሰራሕተኛታት መንግስቲ ትግራይ ብሰንኪ እዚ ዘይተኸፈለ ደሞዝን ክሳብ ሕጂ ዝቐጸለ ሕጽረት ጥረ ገንዘብን ምስ ብርቱዕ ቁጠባዊ ጸገምን ናህሪ ዋጋታትን ይቃለሱ ከምዘለዉ ይግለጽ።

    ተወሳኺ፤

    ትግራይ፡ 'እቲ ዝኸፍአ ግዜ ካብ ጥሪ ንደሓር'ዩ'

11. 2 ሕዳር 2026ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኣርሲ ምስ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብዝተኣሳሰር 73 ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም

    

    ምንጪ ስእሊ, Oromia Communication

    ኣብ ክልል ኦሮሚያ ወረዳ ሽርካ “ኣባላት ፋኖን ኣባላት ኦነግ ሸነን” ዝርከብዎም 73 ሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ዳይሬክተር ኮምዩኒኬሽን እቲ ክልል ኣቶ ሃይሉ ኣዱኛ ሓቢሩ።

    ኣመሪካ፡ ቅትለት ንጹሃት ሰላማውያን ሰባት ክምርመርን ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ምጽዋዓ ስዒቡ ድሕሪ ክልተ መዓልቲ’ዩ ኣቶ ሃይሉ ነዚ መግለጺ ዝህብ ዘሎ።

    ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣብ ዝተጣየሸ ሓዱሽ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣብ ወረዳ ሽርካ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ልዕሊ 40 ሰባት ከምዝሞቱ ክግለጽ ጸኒሑ እዩ።

    ብተወሳኺ ኣብ ቀበሌታት ብርቦን ጮሌን እቲ ወረዳ ልዕሊ 20 ነበርቲ ከምዝቖሰሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንቢቢሲ ሓቢሮም ነይሮም።

    ቅድሚ እቲ ኣብ ወረዳ ሽርካ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኣብ ጎረቤት ቀበሌ ጎራ ስሊንጎ ወረዳ መርቲ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከምዝተፈፀመ ዝዝከር ኮይኑ ልዕሊ 15 ሰባት ከምዝሞቱ ምንጭታት ወረዳ ንቢቢሲ ሓቢሮም እዮም።

    ኣቶ ሃይሉ ሎሚ 2 ሕዳር 2026 ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቶም ምስቲ መጥቃዕቲ ብዝተኣሳሰር ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ 73 ውልቀሰባት መርመራ ይግበረሎም ከምዘሎን ኣፍሊጡ።

    እቶም ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ኣባላት ፋኖን ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ምዃኖም እውን ሓቢሩ።

    መንግስቲ እቲ ክልል “ሓይልታት ጽምዶ ኣብ ዝንቀሳቐሰለን 6 ቀበሌታት ስርሒት ምጽራይ ይካየድ ኣሎ” ክብል ወሲኹ ገሊጹ።

    ተወሳኺ፤

    ሞያለ፡ ግጭት ን50,000 ሰባት ኣብ ዘፈናቐለሉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስቕታ መሪጹ

    ደብዳብ ድሮን መዕቈቢ ተመዛበልቲ ኣምሓራን ዘይተመለሱ ሕቶታትን

12. 2 ሕዳር 2026ዩጋንዳ ወተሃደራታ ካብ ሶማልያ ከተውጽእ ጀሚራ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ዩጋንዳ ኣብ ሶማልያ ተዋፊሮም ዝጸንሑ ሓይልታታ ከተውጽእ ከምዝጀመረት ኣፍሊጣ።

    ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ክሪስ ማገዚ ከምዝበሎ፡ እቶም ፈለማ ብዝተበጽሐ ክልተኣዊ ስምምዕ መሰረት ቅድሚ ኣስታት 20 ዓመት ናብ ሶማልያ ዝኣተዉ ወተሃደራት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ። እቶም ዝተረፉ'ውን ኣብ ዝቕጽል ሒደት መዓልታት ክስዕብዎም ምዃኖም እቲ ኣፈኛ ተዛሪቡ።

    ነቶም ኣብ ትሕቲ ጽላል ወተሃደራዊ ተልእኾ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልያ ዝርከቡ ካልኦት ወተሃደራት ዩጋንዳ'ውን ክሳብ መወዳእታ 2027 ኣብ ዘሎ እዋን ብገጻት ክወጹ ምዃኖም ሰራዊት ዩጋንዳ ኣፍሊጡ'ሎ።

    ካምፓላ፡ ነቲ ኣብ 2007 ዝቖመ ወተሃደራዊ ሓይሊ ሕብረት ኣፍሪቃ (ኣሚሶም) ወተሃደራት ዝለኣኸት ፈላሚት ኣፍሪቃዊት ሃገር'ያ ነይራ።

    ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ዩጋንዳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ወተሃደራቱ ከምዝወጹ ብወግዒ ድሕሪ ምፍላጡ፡ 109 ወተሃደራት ብዓርቢ ካብ ርእሰከተማ ሞቓድሾ ከምዝተበገሱ እቲ ሓበሬታ የመልክት።

    "ከምቲ ቃል ዝኣተናዮ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሓይልታት ዩጋንዳ [ሰራዊት] ካብ ሶማልያ ከነውጽእ ጀሚርና ኣለና። ድሕሪ ናይ ዓመታት ዘይትኣደነ ደምን መስዋእቲን፡ ጸጥታ ናብ ኣሕዋትና ሶማላውያን ነሰጋግሮ ኣለና" ክብል'ዩ እቲ ወዲ ፕረዚደንት ዮወሪ ሙሰቨኒ ዝኾነ ጀነራ ሙሁዚ ካይነሩጋባ ኣብ ኤክስ ጽሒፉ ነይሩ።

    ፕረዚደንት ሶማልያ ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ዩጋንዳዊ መዘናኡ ዮወሪ ሙሰቨኒ ኣብ ካምፓል ድሕሪ ምዝርራቡ'ዩ እቲ ምስሓብ ሰራዊት ተጀሚሩ ዘሎ።

    ኣስታት 4,500 ወተሃደራት ኣብ ትሕቲ ጽላል ተልእኾ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ካልኦት 2,000 ድማ ብመሰረት ምስ ሞቓድሾ ዝተበጽሕ ክልተኣዊ ስምምዕ ኣብታ ሃገር ከምዝርከቡ ይፍልጥ።

13. 2 ሕዳር 2026ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝፍጸም ዘሎ ቀታሊ መጥቃዕቲታት ኰኒኑ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ህይወት ስቪላውያን ዝወስድ ዘሎ መጥቃዕትታት ብምዅናን፡ ከምዚ ዝበለ መጥቃዕቲታት ምቕጻሉ ነቲ ድሮ ኣብ ተኣፋፊ ኵነታት ዘሎ ስርዓተ ጥዕና ናብ ምሉእ ዕንወት ገጹ ክደፍኦ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።

    እቲ ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝተፈጸመ ቈልዑ’ውን ከይተርፈ ግዳያት ዝገበረ መጥቃዕቲ ዘመልክቱ ጸብጻባት "ኣመና ዘስካሕክሑ" ምዃኖም ገሊጹ።

    ካብ መንጎ እቶም ግዳያት፡ ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ዝርከብ መዕቈቢ ተመዛበልቲ “ጃሪ 2” ዝተቐትሉ ሰላማውያን ሰባት ዝርከብዎም ኰይኑ፡ ሓያሎ ቈልዑን ናጽላ ዝተወልደት ህጻንን ከም ዘለዉዎም ተገሊጹ’ሎ።

    ኣብ ትግራይ ኣብ ከተማ ራማ ብዘጋጠመ ካልእ ተኸታታሊ መጥቃዕቲ ድሮናት`ውን ሓያሎ ሰባት ከም ዝተቐትሉ ይፍለጥ።

    "እዚኣቶም ናይ ቀረባ እዋን ፍጻመታት እኳ እንተዀኑ፡ መጥቃዕትታት ድሮንን ሰብኣዊ ህልቂትን ግን ብዘሕዝን መንገዲ ኣብ ብምሉኣ ኢትዮጵያ ልሙድ ኰይኑ ኣሎ፡" ይብል ዶክተር ቴድሮስ።

    ዶክተር ቴድሮስ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ግጭታት ኣብተን ዝተሃስያ ክልላት ኣገልግሎት ጥዕና ንምቕራብ ኣዕናዊ ጽልዋ የሕድር ከም ዘሎ ኣተሓሳሲቡ።

    ሆስፒታላት ብሰንኪ ሕጽረት ሰብ-ሞያ ጥዕና፡ መድሃኒትን ሕክምናዊ መሳርሕታትን ክሳቐዩ እንከለዉ፡ ኣገልግሎት ኣምቡላንስ እውን ድሩት ኰይኑ ከምዘሎ ክንገር ጸኒሑ እዩ። እቲ ዘይውሑስ ጸጥታዊ ኵነታት ድማ ህይወት ዘድሕን ሕክምናዊ ቀረባት ናብቶም በቲ ግጭት ዝተሃስዩ ማሕበረሰባት ከይበጽሕ ዕንቅፋት ፈጢሩ’ሎ።

    ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሓገዝ ናብ ዘድልዮም ከባቢታት ተወሳኺ ህጹጽ ሕክምናዊ ቀረባት ንምብጻሕ ምስ መሻርኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።

    እቲ ግጭት እናቐጸለ ብምኻዱ፡ ህጹጽ ሕክምና፡ ኣገልግሎት ጥዕና ኣደታትን ቈልዑን፡ ከምኡ’ውን ሕክምና ተመሓላለፍትን ሕዱራትን ሕማማት ሓዊስካ፡ ዝያዳ ሰባት መሰረታዊ ኣገልግሎት ጥዕና ናይ ምስኣን ሓደጋ ከም ዘንጸላለዎም እቲ ውድብ ኣጠንቂቑ።

    ግብረ-ሰናይ ውድባት፡ ኵሎም ተዋሳእቲ እቲ ግጭት ኣህጉራዊ ሰብኣዊ ሕጊ ከኽብሩ፡ ሰላማውያን ሰባት ክሕልዉ፡ ከምኡ’ውን ንሰራሕተኛታት ረድኤት ውሑስ ናይ ምንቅስቓስ ዕድል ከውሕሱ ብተደጋጋሚ ጸዊዖም እዮም።

    "ሰላማውያን ሰባት ክዕቈቡ ኣለዎም። ሰብ-ሞያ ጥዕናን ሰብኣዊ ሓገዛትን ድማ ናብቶም ዝደልይዎም ሰባት ክበጽሑ ክፍቀደሎም ኣለዎ፡" ክብል እውን ዶክተር ቴድሮስ ጸዊዑ።

    እቲ ግጭት ደው ንኽብል ዳግማይ ጻውዒት ብምቕራብ ድማ፡ "እቶም ዝበለጹ ተባዓት፡ ሰላም ይመርጹ፤ እቲ ዝበለጸ መድሓኒት ድማ ሰላም እዩ፡" ክብል ወሲኹ ገሊጹ።

    ተወሳኺ፤

    ትግራይ፡ ኣብ ራማ ሓያለ ሰላማውያን ሰባት ዝቐተለ መጥቃዕቲ ድሮን

    ኣምሓራ፡ ደብዳብ ድሮን ኣብ መዕቈቢ ተመዛበልቲ

14. 2 ሕዳር 2026ሸፋቱ ባሕሪ ሶማልያ ንመርከብ ገፈፍቲ ዓሳ ኢራን ጨውዮም

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ሸፋቱ ባሕሪ ሶማልያ 23 ሰባት ዝጸዓነት መርከብ ገፈፍቲ ዓሳ ኢራን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዉ ተገሊፁ።

    እታ ኣዚኒ ዝብል መፀውዒ ዘለዋ መርከብ ገፈፍቲ ዓሳ ዝሓለፈ ሓሙስ እያ ተታሒዛ።

    እታ መርከብ ኣብ መንጎ ሰሜናዊ ምብራቕ ሶማልያ ከተማታት ባንዳር ቤይን ሃፉናን ትጓዓዝ ከምዝነበረት ፖሊስ ባሕሪ ፑንትላንድ ሓቢሩ ኣሎ።

    ሓደ ምንጪ ፖሊስ ንኤኤፍፒ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ነታ 21 ኢራናውያንን ክልተ ሶማላውያንን ዝጸዓነት መርከብ 12 ሸፋቱ ባሕሪ እዮም ጨውዮምዋ።

    እቲ ስሙ ከይግለጽ ዝሓተተ ምንጪ ፖሊስ፡ ኩነታት ድሕነት እቶም ሰራሕተኛታት ከምዘይፍለጥ ገሊጹ።

    ማእከል ጸጥታ ባሕሪ ህንዲ ውቅያኖስ፡ እቶም ሸፋቱ ባሕሪ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ መራኽብ ተወሳኺ መጥቃዕቲ ከካይዱ ከምዝኽእሉ ኣጠንቂቑ ኣሎ።

    ስርሒት ሓይሊ ባሕሪ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ፍጻመ ይምርምር ከምዘሎን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ መራኽብ ልዑል ጥንቃቐ ክገብራን ዝኾነ ዘጠራጥር ንጥፈታት ክሕብራን ኣተሓሳሲቡ።

    እዚ ዝኸውን ዘሎ፡ ኣብ ወሽመጥ ዓደንን ምዕራባዊ ህንዳዊ ውቅያኖስን ሽፍትነት ባሕሪ ዳግማይ ኣብ ዝለዓለሉ ዘሎ እዋን እዩ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት

    ኲናት ኣመሪካን ኢራንን ንሸፋቱ ባሕሪ ሶማልያ ከመይ ኣሐይልዎም?

    ኣብ ገማግም የመን ዳግም ዝተቐልቀለ ጭውያ መራኽብን ስግኣት ጸጥታን

15. 2 ሕዳር 2026ሩስያን ዩክረይንን ኣብ ልዕሊ ማእከላት ጸዓት ንሓድሕደን መጥቃዕቲ ብምፍፃም ይካሰሳ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ሩስያን ዩክረይንን፡ ኣብ ነንሕድሕደን ትሕተ ቅርጺ ጸዓት ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ተለዋዊጠን።

    ሩስያ፡ ኣብ ምብራቕ ሞስኮ ዝርከብ "ኢንዱስትሪ ትካል" ዒላማ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከምዝዀነን፡ ማዕከናት ዜና ዩክረይን ድማ መጻረዪ ነዳዲ ከምዝኾነ ገሊጸን።

    ኣመሓዳሪ’ቲ ፋብሪካ ክስቶቮ ዝርከቦ ግዝኣት ኒዝኒ ኖቭጎሮድ፡ ኣብ እዋን ለይትን ንግሆን "ሰፊሕ" መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከምዝበፅሖ ገሊጹ።

    ግሌብ ኒኪቲን ርኡይ ጉድኣት ከምዘጋጠመ ብምግላጽ፡ ምቁራጽ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ምንካይ ቀረብ ውዑይ ማይን ከምዝጋጥም ኣጠንቂቑ።

    ብሰንኪ ዝወደቐ ስብርባር ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ከምዝተሃሰየት ሓቢሩ።

    ሓይልታት ዩክረይን፡ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ትሕተ ቅርጺ ጸዓት ዩክረይን ንእትፍፅሞ መጥቃዕቲ ሕነ ንምፍዳይ፡ ኣብ ማእከላት ነዳድን ጋዝን ሩስያ ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ይፍፅሙ።

    ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎዲሚር ዘለንስኪ፡ ሩስያ ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣርባዕተ ዞባታት ትሕተ ቅርጺ ጸዓት ብምጥቃዓ፡ ኣማኢት ኣሽሓት ኣባይቲ ብዘይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከምዝተረፉ ገሊፁ።

    ጸብጻብ ሮይተርስ ንዕኡ ጠቒሱ፡ መጠን እቶም መጥቃዕቲታት፡ "ኣዝዩ ልዑል" ምዃኑ ገሊጹ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት

    ኣብ ሃገሮም ጸረ-ፑቲን ሕቡእ ንጥፈት ዘካይዱ ዘለዉ ሩስያውያን

    ዘመናዊ ውግእ፡ ኢንተርነት ሳተላይት ብኸመይ ወሳኒ ኣጽዋር ኰይኑ?

16. 2 ሕዳር 2026ወኪል ሰልፊ ዲሞክራት፡ ኣብ ወሳኒት ግዝኣት ሚቺጋን ንሕጹይ ሪፓብሊካን ደጊፋ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ወኪል ሰልፊ ዲሞክራሲ ኣብ ሚቺጋን፡ ኣብዚ ንሰኔት ዝግበር ወሳኒ ውድድር ንሕጹይ ሪፓብሊካን እታ ግዝኣት ደጊፋ።

    ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ዲሞክራት፡ ብ ኤል-ሰይድ ዝተሳዕረት ኣባል ኮንግረስ ሄሊ ስቲቨንስ፡ ትማሊ ሰንበት ኣብ ጎኒ ሕጹይ ሪፓብሊካን ማይክ ሮጀርስ ጠጠው ኢላ ሃንደበት ተራእያ።

    ድሕሪኡ ቁሩብ ፀኒሓ ኣብ ኤክስ ኣብ ዝጠቀዐቶ ቪድዮ ድማ፡ "ኣነ ኣካል ጎስጓስ ዓብዱል ኣይኮንኩን" ኢላ።

    "ንሕና ሰብ-ሚቺጋን ፀልኢ ኣይንፎቱን፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ሕጹይ ዲሞክራትና እንሰምዖ ዘለና ዓይነት'ውን ኣይኮንናን።"

    "ስለዚ እየ ድማ ንማይክ ሮጀርስ [ወኪል ሪፐብሊካን] ዝድግፍ ዘለኹ" ኢላ ስቲቨንስ።

    እዚ ስጉምቲ ንብዙሓት ኣባለት ዲሞክራት ዘደንፀወ ኮይኑ፡ ቅድሚ መረፃ ክልተ መዓልታት ጥራይ ካብቲ ሰልፊ ክትወጽእን ፀግዓ ክትቅይርን ዝወሰነቶ ውሳነ ኮኒኖም።

    ሓደ ድማ "ንዕቀት ዝመልኦ ክሕደት" ክብል ገሊጽዎ።

    ኣብ ቀረባ መዓልታት፡ ኣብ መንጎ ስቲቨንስን ኤል-ሰይድን ኣፈላላይ ተፈጢሩ ነይሩ።

    ስቲቨንስ ሓድነት ሰልፊ ንምግላጽ ሰንበት ምስ ኤል-ሰይድ ኣብ ዝካየድ መደብ ክትቐርብ መደብ ተታሒዙላ እኳ እንተነበረ፡ እቲ ሕፁይ ከይትመፅእ ደጋጊሙ ስለዝሓተታ፡ ኣብ ክንድኡ ምስቲ ሪፓብሊካዊ መጋጥምቱ ክትሳተፍ መሪፃ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት

    ፍተሻ መርመርቲ ዘስግኣ ኢልሃን ዑመር ካብ ቤታ ክትወጽእ ወሲና

17. 1 ሕዳር 2026ኤል ኒኖ እንታይ እዩ?

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኤል ኒኖ ኣብ ፓስፊክ ውቅያኖስ ዝፍጠር ተፈጥሮኣዊ ተርእዮ ኰይኑ፡ ምስ ምቕያር ዋሕዚ ንፋስ ዝተኣሳሰር እዩ። እዚ ድማ ሙቐት ዘለዎ ማይ ናብ ምብራቕ ክውሕዝን ኣብ ከባቢ ኣየር ሙቐት ክለቅቕን ይገብር።

    ዓለማዊ ውድብ ስነ-ኵነታት ኣየር (WMO) ዘውጽኦ ጸብጻብ ከም ዘመልክቶ፡ እዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ኤል ኒኖ ኣብ ዝሓለፉ 70 ዓመታት ካብ ዝተርኣየ ዝሓየለ ክኸውን ከም ዝኽእልን እንተ ወሓደ ድማ ክሳብ ለካቲት 2027 ክጸንሕ ተኽእሎ ከም ዘሎን ኣፍሊጡ።

    ኤል ኒኖ ኣብ መላእ ዓለም ንዝርአ ኵነታት ኣየር ዝቕይር ኰይኑ፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ደርቂ ከስዕብ ከሎ፡ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ድማ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስን ዕልቕልቕ ማይን ይፈጥር።

    ክኢላታት ስነ-ኵነታት ኣየር ከም ዝሕብርዎ፡ እቲ ብሰንኪ ንጥፈታት ወዲ-ሰብ ዝመጽአ ለውጢ ክሊማ ዘስዓቦ ሙቐት ከይኣክል፡ ኤል ኒኖ ተወሲኹዎ ኣብ ሓያሎ ቦታታት እቲ ሙቐት ክንህር እዩ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት

    ኣስመራ፡ እታ ብጽምኢ ማይ ትሳቐ ዘላ ከተማ

    ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ 'ሓያል' ኤል ኒኖ የጠንቅቕ፡ ሃገራት ንሳዕቤናቱ ይዳለዋዶ ኣለዋ?

18. 1 ሕዳር 2026ኤርትራ፡ ጽልዋ ኤልኒኖ ንምምካት 3.5 ሚልዮን ዶላር ተሰሊዕላ

    

    ምንጪ ስእሊ, SM

    እቲ ዓለማዊ ክስተት ኮይኑ ዘሎ ኣል ኢኖ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ውን ጽልዋ ብምፍጣር ኣብ ኤርትራ ዋሕዲ ዝናብ ብምኽታል ኣብ ልዕሊ ሰብን ጥሪትን ዘራእትን ጉድኣት ኣውሪዱ ምህላዉ ተገሊጹ።

    ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣዋሃሃዲ ሰብኣዊ ሓገዛትን ኣብ እዋን ህጹጽ ጉዳያት ቶም ፍሌቸር፡ ኤርትራ ነዚ ኣጋጢምዋ ዘሎ ሕጽረት ዝናብ ንምምካት 3.5 ሚልዮን ዶላር ተሰሊዕላ ምህላዉ ኣብ ኤክስ ሓቢሩ።

    እዚ ከኣ ንቀረባት መግቢ፡ መኣዛታት ጥዕናናን ማይን ክውል ምዃኑ’ኡ ተሓቢሩ ዘሎ።

    እዚ ከኣ ንኤርትራ ጽልዋ ኤልኒኖ ሱር ከይሰደደ እንከሎ ንክትከላኸሎ ከሕግዛ ከምእትኽእል እቲ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።

    ኣብዚ ዝሓለፈ ክረምቲ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ኤርትራ ርኡይ ሕጽት ዝናብ ስለዝነበረ ኣብ ከም ዞባ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ፡ ዞባ ዓንሰባ፡ ማእከልን ጋሽ ባርካን ገለ ክፋል ዞባ ደቡብን ሕጽረት ማይ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ጸብጸባት ይሕብሩ።

    ጽልዋ ናይዚ ሕጂ ዘሎ ዋሕዲ ዝናብን ደርቕን ብዝያዳ ኣብ 2027 ክርአ ምዃኑ ዝሓበረ እቲ መግለጺ ፋኦ፡ ዩኒሴፍን ካልኦት ትካላት ሕቡራት ሃገራትን ምስ መንግስታት ብምውህሃድ ክሰርሓ ምዃነን ተሓቢሩ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

    - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

    - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

    - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን

19. 1 ሕዳር 2026ኣብ ሲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ብዝሒ ሞት ኢቦላ 5 ሽሕ ሓሊፉ

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

    ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ብሰንኪ ለበዳ ኢቦላ ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት፡ 5 ሽሕ ከምዝሓለፈ ኣሃዛት መንግስቲ የመልክቱ።

    ካብተን 26 ግዝኣታት እታ ሃገር እተን ሸሞንተ በዚ ቫይረስ ዝተጠቕዓ እንትኾና፡ ልዕሊ 10,300 ሰባት በቲ ቫይረስ ከምዝተለኽፉ ተረጋጊጹ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ግንቦት ዝጀመረ ለበዳ ኢቦላ፡ ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር እቲ ኣዝዩ ቀታሊ ምዃኑ ሰብመዚ ህዝባዊ ጥዕና ይገልጹ። ኣብዚ ሕዚ እዋን መጠን ሞት እቲ ቫይረስ 48.6 ሚኢታዊ ኮይኑ ኣሎ።

    መረዳእታ ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ እትርከብ ግዝኣት ኢቱሪ፡ ማእከል'ቲ ለበዳ ኮይና ትቕጽል ኣላ።

    እቲ ክልል፡ ጎንፂ ዝበዝሖ ከባቢ ብምዃኑ ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ።

    ኣብ ኬንያ፣ ናይጀርያን ኡጋንዳን እውን በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ከምዝተረኽቡ ይዝከር።

    ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝረአ ዘሎ ለበዳ ኢቦላ፡ ኣብ ታሪኽ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ መበል 17 ሓደገኛ ፤ ኣብ ዓለም ድማ ካልኣይ እዩ።

    ተወሰኽቲ ትሕዝቶታት፡

    - ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

    - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ዘይሕጋዊ ማእሰርትን ምስዋር ሰባትን ደው ከተብል ጸዊዑ

    - ልኡላውነት ምስዘይክበር ጥዑይ ዝምድና ክህሉ ኣይክእልን'ዩ - ፕረዚደንት ኢሳይያስ

    - ሞስኮ ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንዘሎ ምትፍናን ተህድኦዶ ትኸውን?

20. 1 ሕዳር 2026ጉጅለታት 'ኪዳን ንህልውና' ኣብ ካልኣይ መግለፂኦም እንታይ ኢሎም?

    

    ምንጪ ስእሊ, TMC/FB

    ንመንግስቲ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ስልጣን ንምውራድን ንዅሉ-ዝሓቍፍ "መሰጋገሪ መንግስቲ" ንምቛምን ዝዓለመ እዚ ሓድሽ ኪዳን፡ ድሕሪ ምምስራቱ ናይ መጀመርታ ዕላዊ ኣኼባ ከምዘካየደ እዩ ኣፍሊጡ ዘሎ።

    እቲ 'ኪዳን ህዝባዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ ንህልውና' ወይ 'ምሕዝነት ንህልውና' ብዝብል ዝተፈጠረ ምትእኽካብ፡ ሸውዓተ ዕጡቓት ጉጅለታት ዝሓቖፈ ዀይኑ፡ ካብ ዘይተፈልጠ ቦታ እዩ መግለፂ ሂቡ ዘሎ።

    ሙሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ኣለኩም፡