ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

 ''ታሪኽ ዓድዋ ብቨርችዋል ሪያሊቲ ንሓድሽ ወለዶ ንምፍላጥ ይስራሕ'ሎ''

ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ክፍለ ዘመናት፡ እታ ካብ ገማግም ባሕሪ ባሃማስ 70 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ዓሚቝ ማያዊ ኣካል ዝጠሓለት መርከብ ማራቪላስ፡ ሓያሎ ወፍርታት ስርቂ ከምዝተፈጸማ ይንገር። 

ቅድሚ 350 ዓመታት ኣብ ዝጠሓለት መርከብ ዝተረኽበ ዘገርም ሃብቲ

ኣብ ትሕቲ መልክኣ ምድሪ ካፑዶሺያ ግን፡ ሓደ መስተንክር ንዘመናት ተሓቢኡ ፀኒሑ’ሎ። ኣብ ሓደ ጊዜ  ክሳብ 20,000 ሰባት ሃለዋቶም ክሓብኡላ ዝኽእሉ ከተማ ኣብ ትሕቲ እቲ ኣኻውሕ ተቐቢራ ትርከብ።

ብደርሁ ዝተረኽበት፡ ንዘመናት ተቐቢራ ዝነበረት ከተማ

እታ ንወዲ ዩጋንዳዊ ውልቀመላኺ ኢዲ ኣሚን ክውለድ እንከሎ ዘሕረሰት፡ ከምኣ ዝኣመሰሉ ኣሽሓት ሰባት ካብታ ሃገር ካብ ዝባረሩ 50 ዓመታት ተቘጺሩ ኣሎ።

ዝኽሪ 50 ዓመት፡ እታ ንወዲ ውልቀ መላኺ ኢዲ ኣሚን ዘሕረሰት ነርስ

ኔልሰን ማንዴላ ቅድሚ 60 ዓመት ኣቢሉ ኣብ ግዜ ሃጸይ ሃይለስላሰ ንወተሃደራዊ ታዕሊም ናብ ኢትዮጵያ ከምዝመጸ፡ ኣብ መጽሓፉ ዛንታ ህይወቱ ሰፊሩ'ሎ። ማንዴላ፡ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ከባቢ ኮልፌ እዩ ታዕሊም ዝወሰደ።

ንኔልሰን ማንዴላ ካብ ሞት ዘትረፉ ኢትዮጵያዊ ሻምበል ጉታ ዲንቃ

ኣብ መንሳዕ ዝርከባ ክልተ ዓድታት ምሕላብም ገለብን ሚስዮናውያን ትምህርትን ሕክምናን ዝተኸሉለን ዓድታት’የን። ፊተ ምኪኤል “ናይ ሃገርካ ታሪኽን ባህልን ምፍላጥ ዝዓበየ መሳርሒ መጻኢ ዕድል ምዃኑ ዘይምርሳዕ” ይብሉ ምንባሮም ይዝንቶ። 

ዛንታ ኤርትራ ዝጸሓፉ ፊተውራሪ ሚካኤል ሓሳማ ራካ መን እዮም?

ኣሸራ ኣብ እትበሃል ኣብ ጥቓ ሓጋዝ እትርከብ ዓዲ ተወሊዱ ዝዓበየ ወልደየዱስ ዓማር ዝነውሐ ክፋል ህይወቱ ኣብ ቃልሲ’ዩ ኣሕሊፉዎ። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ላዕላይ ጽፍሒ ኣገልጊሉ። ኣብዚ ቀረባ እዋን  ‘ተመሃሮ ኣብ ቃልሲ’ ዘርእስታ ሓዳስ መጽሓፉ አሕቲሙ ንንባብ ዘርጊሑ ኣሎ። ብዛዕብኣ  ምስ ደራሲ ብስልኪ ተዘራሪብና። ብዛዓባ’ታ ዘዕበየቶን ፖለቲካዊ ኣፋፍኖት ዝፈጠረትሉን ከተማ ከረን እውን አዕሊልና። 

ወልደየሱስ ዓማር፡ ብዛዕባ መጽሓፉ 'ተመሃሮ ኣብ ቃልሲ' እንታይ ይብል?

ተስፋይ ብምስጢር ንሜዳ ኤርትራ ከይዱ፡ ኣብ ናይ '77 ጉባኤ ተሳቲፉ ንኣዲስ ኣበባ ተመልሰ። ምስጢራዊ ስርሓቱ ኸኣ እናዓበየ ከደ። ሓደ እዋን ተጠቊሙ ከም ዝተኣስረ'ውን ይርዳው የዕልል'ዩ፣ ዕድል ገይሩ ግን ቀልጢፉ ተፈትሐ። ኣብ ካልኣይ ዙርያ ምስ ተኣስረ ግን ደካሊት ዕጫኡ ኰይና ተረፈት።

'ዛንታ ተስፋይ ኣረስዕ ንከይርሳዕ' ብዓርኩ እንክዝንቶ

ኣብ ሰብዓታት፡ ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክሊ ማእከላት ሞያውያን፡ ተማሃሮን መማህራንን ዩኒቨርስቲ ብምስላዅ፡ ብዙሓት ሰባት ይሃድኑን የሳቕዩን ነይሮም። ሓደ ካብቶም ብዙሓት ኣብ ኢድ ስርዓት ደርግ ዝወደቐ፡ ኣብቲ እዋን ምስ ሰውራ ኤርትራ ብምስጢር ተወዲቡ ዝሰርሕ ዝነበረ ሰሎሞን በርሀ እዩ። እቲ ዘሕዝን ዛንትኡ እነሆ።

ሰሎሞን በርሀ፡ መርሸንቲ ወደን ብራድዮ ዝተረድኣ ኣደይ ለተሃይማኖት

ኣቦይ ወልድኣብ ወልደማርያም፡ እቶም ዝለዓለ መዓርግ ኣቦነት ዘሎዎም ዜጋ፡ ንእሽቶ ሓወን ንመምህር ኣስቴር ወልደማርያም እዮም። መምህር ኣስቴር ንኣቦይ ወልድኣብ፡ ጓሳ ኣብ ዝነበርሉ እዋን፡ ኮፍ ኣቢለን ፊደል ከቝጽርኦም ዝኸኣላ መምህር'የን። ኣቦይ ወልድኣብ ኣይሓመቑን፡ ኣብ ትምህርቲ ዓለም ኣትዮም መምህር ክኾኑ ዝበቕዑ ኣቦ'ዮም።

ንኣሽሓት ፊደል ዘቑጸራ ሓፍቲ ኣቦይ ወልደኣብ ወልደማርያም መምህር ኣስቴር

ጥምቀት፡ እየሱስ ክርስቶስ፡ ካብ ቃና ዘገሊና ናብ ዮርዳኖስ ወሪዱ፡ ብየውሃንስ መጥመቕ ንዝተጠመቐሉ ፍጻሜ ንምኽባር ብኣመንቲ ክርስትና በብዓመቱ ዝኽበር ሃይማኖታዊ በዓል እዩ።

"ጥምቀት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ኣኽሱም'ዩ ተጀሚሩ"

ጆንሶን ምካንጋ ሓደ ካብቶም ኣብቲ ምርኢት ዝነበሩ ሰባት ኮይኑ ምስሊ እቲ ብንእሽትኡ እንከሎ ዝሞቱ ወላዲኡ ክርኢ ምኽኣሉ ገሊጹ። "ምስሊ ኣቦይ ንመጀመርታ ግዜ'የ ዝርእዮ ዘለኹ፡ ኣብ ገዛና ዋላ ሓንቲ ስእሉ ኣይነበረናን" ይብል።

ምስሎምን ወለደኦምን ንዝጠፍኦም ኡጋንዳውያን ዘራኽብ ዘሎ ዝኣረገ ኣሳእል

ስሙይ ጸሓፍ ታሪክን ደራስን ከምኡ'ውን ሞጓቲ መምህር ገብረኪዳን ደሰታ ብዝሓደሮም ሕማም ሎሚ መዓልቲ ኣብ ከተማ መቐለ ካብዛ ዓለም ተፈልዮም። መምህር ገብረኺዳን ንኣስታት 50 ዓመታት ኣብ ሓዳር ዝጸንሑን ኣቦ ሓሙሽተ ቆልዑን እዮም።

ስሙይ ጸሓፊ ታሪክን ሞጓትን መምህር ገብረኺዳን ደስታ ዓሪፎም

ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ትካል ትምህርቲ፣ ሳይንስን ባህልን (ዩኔስኮ): ነቶም ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን ዝኽበሩ ባህላዊ ጸዋታታት ኣሸንዳ፣ ኣሸንድዬ፣ ዓይኒዋሪ፣ ማሪያን ሶለልን ኣብ መዝገብ ዘይድህሰሱ ሓድግታት (ውርሻታት) ዓለም ምስፋሮምን ዘይምስፋሮምን ሎሚ 15 ታሕሳስ 2021 ውሳነ ክህብ ተመዲቡ ነይሩ። ነቲ ምዝገባ ዘድልይ ረቛሕታት ንምምላእ ብገምገምቲ ኣካላት ንዝተልዓሉ ሕቶታት ምላሽን መብርህን እንተቐረበ'ውን ኣብዚ ዓመት ንዝወሃብ ውሳነ ከይበጽሕ ከምዘይከኣለ ኣብ ሚንስትሪ ቱሪዝም በዓል ሞያ መጽናዕትን ሓለዋን ቅርስታት ኣቶ ገዛሀኝ ግርማ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ኢትዮጵያ ኣሸንዳ፣ ሻደይን ኣሽንድዬን ብዩኔስኮ ንኽምዝገብ ዘቕረበቶ ሕቶ ንግዚኡ ኣልዒላቶ

እቲ ቤተ-መቕደስ: ፈርኦናውያን ንነብሶም ናብ ኣማልኽቲ ንምቕያር ይፍትኑ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ካብ ሞንጎ ዝሃነጽዎምን ጠፊኦም ዝጸንሑን ኣርባዕተ ናይ ጸሓይ ኣብያተ-መቕደስ እቲ ሓደ ከምዝኾነ ተገሊጹ’ሎ።

ኣብ ግብጺ ልዕሊ 4 ሽሕ ዓመታት ዕድመ ዘቑጸረ ቤተ-መቕደስ ተረኺቡ

ብዙሓት ዜጋታት ብዘለዎም ሸሚቶምን ደጊሶምን፤ ምስ ዘመድ ኣዝማዶም ምስ ጎረባብቶምን ኣሕሊፎምዎ። ብዛዕባ እዚ ፍልይ ዝበለ ዘበን ኣቆጻጽራ፣ ባህልን ታሪኽን ክንድህስስ።

ገለ ሓቅታት ብዛዕባ እታ 13 ኣዋርሕ እትቖጽር ሃገር

“ን31 ዓመታት ኣብ ባሕሪ ካብ ዝነበረኒ ጻንሒት ዝረኸብኩዎ ብሉጽ ነገር እዚ እዩ” ይብል ማርሲ ቤልግሬቭ ናብታ ስባር መርከብ እናኣመልከተ።

ንኣማኢት ዓመታት ኣብ ጭቃ ተቐቢሩ ዝጸነሐ 'ክቡር ሃብቲ'

እቲ ሓድሽ ዓይነት ጥንታዊ ሰብ፡ ቅድሚ ልዕሊ 100 ሽሕ ዓመታት ኣቢሉ፡ ምስቶም ናይ ሎሚ ሰባት ዘርኢ ዝነበረ እዩ፡፡

ሓድሽ ዓይነት ጥንታዊ ሰብ ተረኺቡ

እዞም ጥንታውያን ቅርሲታት ካብቶም ኣብ ኲናት መቕደላ ወፊሮም ዝነበሩ ወታሃደራት እንግሊዝ ሓደ ብዝነበረ ጀነራል ዊልያም ኣርቡትኖት ዝተወሰዱ እዮም፡፡

ኣብ እዋን ኲናት መቅደላ ዝተወሰዱ ቅርሲታት ኢትዮጵያ ብጨረታ ከይሽየጡ ተገይሩ

ካብ ጥንታዊ ግሪኽን ሮሜን እተረኽበ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሓወልታት እምነ በረድ ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ርእሲ ከተማ ኢጣልያ ንምርኢት ቀሪቡ ኣሎ።

'እቲ ብሓመድን ደሮናን እተሸፈነ ብዋጋ ዘይትመን ሓወልቲ'

እቲ ኣብ 1841 ዝተመስረተ ፋብሪካ ዓለባ ነቭስካያ ማኑፋኩትራ፡ ከተማ ሰይንት ፒተርስበርግ ካብ ትልለየሎምን ትንየተሎምን ህንጻታት ኮይኑ ብጥንታውነቱ ኸኣ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ፋብሪካ እዩ።

ኣብ ሰይንት ፒተርስበርግ ታሪኻዊ ፋብሪካ ብባርዕ ሓዊ ዓንዩ

ካብ ግዜ ቁልዕነት ክሳብ ቤተንግስነት ኣትዩ ኣብ ጎኒ ንግስቲ ብምዃን ዝሓለፎ ጉዕዞ ሂወቱ ዝገልጹ ቀንዲ ስእልታት

ልኡል ፊሊፕ፡ ጉዕዞ ሂወቱ ብስእሊ

ቢቢሲ፡ ካብ ካልኦት ናይ መራኸቢ ብዙሃን ትካላት ንላዕሊ ነቲ ሞት ኣኽቢዱ ዝርእዮ ዘሎ ክመስል ይኽእል እዩ፡ ስለምንታይ'ከ ከምኡ ይኸውን ?

ስለምንታይ እዩ ቢቢሲ ንሞት ገለ ኣባላት ንጉሳዊ ቤተሰብ ብኸምዚ ዕምቆት ዘቕርቦ?

ንጉስ ናርመር ቅድሚ 5000 ዓመታት ዝነገሰ ኮይኑ፡ እቲ ናይ ፈለማ ንግስነት ዝመስረተን ንጥንታዊት ግብጺ ናብ ሓድነት ዘምጽኣን'ዩ ተባሂሉ ይንገረሉ።