ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሊ ቹኣንግየ ወዲ 37 ዓመት ዶክተር ኰይኑ፡ ዛንታኡ ኣብ ቻይና ኣዘራራቢ እዩ፤ ንሱ ብፖልዮ ለስ ዝተጠቕዐ፡ ብንእስነቱ ክልምን ተገዲዱ - ኣብ 16 ዓመት ዕድሚኡ ጥራይ ድማ ምንባብ ተማሂሩ።

ንስንክልና በዲሁ ካብ ልመና ናብ ዶክተር ምዃን ዝበጽሐ መንእሰይ

እቶም ክንፈሱ ዝድርኹና መግብታት ንጥዕና ልቢ ኣገደስቲ እዮም። ንኣብነት፡ ጽሕጊ ዘለዎም ካርቦሃይድሬታት ኣካላትና ከሕቅቖም እኳ እንተ ዘይከኣለ፡ ኣብ መዓናጡና ዝርከቡ ባክተርያታት ግን የሕቕቑዎም።
ክትፈሱ ዝገብሩኻ መግብታት ኣየኖት እዮም? ንፈሲ ብርቱዕ ጨና ክህሉዎ ዝገብሩኸ? መዓስ ኢኻ ናብ ሓኪም ክትከይድ ዘለካ?

ፈሲ ክፍጠር ዝገብሩ ሸሞንተ መግብታት

ሰባት ኣብ ሽቓቕ ዘሕልፍወን ናይ ብሕትውና ህሞታት፡ ኣዝዩ መሰረታዊ መስርሕ ኣካላትና ን ወትሩ ኣገዳሲ እዩ።
ብዛዕባ ታሪኽ ናይዚ መሰረታዊ መስርሕ ኣካላትና እንፍጽመሉ ቦታ ግን ሓሲብኩም ትፈልጡ'ዶ?


ብዛዕባ ኣመጻጽኣን ኣመዓባብላን ዓይኒ-ምድሪ እንታይ ትፈልጡ?

ዕዳጋታት ብዝተፈላለየ ዓይነታት ዘይቲ ዝተመልኡ ብምዃኖም ሓደ ሓደ ግዘ ኣየናይ ዘይቲ ክንገዝ ከምዘለና ግራ ክኣትወና ዘይተለምደ ኣይኰነን።

ኣብ ኣመራርጻን ኣጠቓቕማን ዘይቲ ብልዒ እንፍጽሞም ሰለስተ ጌጋታት

ኣብ 2014 ኣብታ ሃገር ትሕቲ 500 ሰባት ምስ ኤችኣይቪ ይነብሩ ነይሮም። ኣብ 2024 እቲ ኣሃዝ ናብ ኣስታት 5,900 ደይቡ - እዚ ድማ ዓሰርተ ሓደ ዕጽፊ ወሰኽ ዘርኣየ እዩ። ኣብታ ዓመት እቲኣ፡ ፊጂ 1,583 ሓደስቲ መልከፍቲ ኣመዝጊባ - እዚ ድማ ካብቲ ልሙድ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ማእከላይ ደረጃ ብዓሰርተ ሰለስተ ዕጽፊ ወሰኽ ኣርእዩ።



መልከፍቲ ኤችኣይቪ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ዝላብዓላ ዘሎ ሃገር፡ ጠንቁኸ እንታይ እዩ?

ተመራመርቲ ኣመሪካ፡ ንፈለማ እዋን ካብ ሴል ቈርበት ዝተወስደ ዲኤንኤ ተጠቒሞም፡ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ብምድቓል ድቂ ከም ዝፈጠሩ ገሊጾም።

ንፈለማ እዋን ካብ ዲኤንኤ ቈርበት ሰብ ዝተፈጥረ ድቂ

ኣብ ክልል ትግራይ ከተማ መቐለ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዓይደር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን ኣብ ከባቢ ሕምብርቲ ዝተፈጥረ ዓብዪ ክፍተት ቦቶክስ (Botulinum toxin) ብምጥቃም ዕውት ናይ ምምላስ መጥባሕቲ ከም ዝተኻየደ እቲ ክኢላ ይሕብር።

ሆስፒታል ዓይደር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን 'ቦቶክስ' ብምጥቃም ዕውት መብጣሕቲ ተኻይዱ

እቲ ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ፡ ትካል ሽልማት ኖቤል ኣይጂ ብዛዕባ መጽናዕቶም ሰሚዑ ክሳብ ዝረኽቦም፡ ቍሊሕ ኢሉ ዝረኣዮም ሰብ ኣይነበረን።

ኣብ ጨናዊ ጫማ ብዝገበርዎ መጽናዕቲ ንሽልማት ዝበቕዑ መምህርን ተምሃራዩን

እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈፀመሉ እዋን ኣብ ጉባላፍቶታ ከተማ ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ሓይልታት ፋኖን ዝዀነ ውግእ ከምዘይነበረ፣ እንተዀነ ኣብ ከባቢ ወልድያ ብፍላይ ጥቁር-ውሃ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ከቢድ ውግእ ነይሩ ይብሉ።

ክልል ኣምሓራ፡ ሓያለ ሰባት ግዳይ ዝገብር ዘሎ  ግጭትን መጥቃዕቲ ድሮንን

እዚኦም ከም ናይ ወርሓዊ ጽግያት ኵባያታት፡ ናይ ወርሓዊ ጽግያት ኵስቱሞን ዝሕጸብ ፓድን ዝኣመሰሉ ኣማራጺታት እዮም። ከም ጓለንስተይቲ፡ ንዓይ ኣየናይ እዩ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ኢልኪ ንምውሳን ትጽገሚ ወይ ክኸብደኪ ይኽእል።

ንወርሓዊ ጽግያተይ ዝምችእ መናጽሂ ኣየናይ'ዩ? 

እዚ ሌናካፓቪር ዝበሃልን ብመርፍእ ዝወሃብን መድሓኒት፡ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዓመት ክዝርጋሕ ምዃኑ ተፈሊጡ።

ብሕሱር ዋጋ ክሽየጥ ተስፋ ተነቢርሉ ዘሎ ሓድሽ መድሓኒት ኤችኣይቪ

ልዋም ድቃስ ክህልወና መግብን ኣመጋግባን ክሳብ ክንደይ ጽልዋ ኣለዎ?

ኣብ ጃፓን ኣብዚ እዋን ልዕሊ 100 ዓመት ዝዕድመኦም ኣስታት 100 ሽሕ ሰባት ከምዘለዉ መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እዚ ከኣ ኣብ 55 ዓመታት ዝተመዝገበ ዝለዓለ ቁጽሪ ኮይኑ ተሰኒዱ ኣሎ።
ሚኒስተሪ ጥዕና ጃፓን ብዓርቢ ኣብ ዘውጽኦ መግለጹ ኣብ ወርሒ መስከረም ልዕሊ 100 ዓመት ዘቁጸሩ 99 ሽሕን 763 ጃፓናውያን ከምዘለዉ ኣፈሊጡ።


ጃፓናውያን ደቀንስትዮ ልዕሊ 100 ዓመት ዝጸንሓሉ ምስጢር

ኣዝዩ ጽዑቕ ስራሕ ኣብ ዝህለወና፡ ጸቕጢ ክስምዓና ንቡር'ዩ፡ ኣብ ከምዚ ኩነታት ከኣ ናብ ሓደ ክፍሊ ኣቲና ናብቲ ክፍሊ ንምንታይ ከምዝኣተና ምርዳእ ክኣብየና ወይ ሓደ መሉእ ሓሳባት ጀሚርና ምቅጻሉ ክንጽገም ወይ'ውን  ዋላ ንቀሊል ነገር ክኸብደና እንከሎ ኣይንሸገር፡ እዚ ንቡዙሓት ሰባት ዘጋጥሞም ንቡር ነገር'ዩ።

ምዕፋን ኣእምሮ የጋጥመኩም ዶ? መፍትሒኡ በሉ ክንነግረኩም

ሻምፒዮና ዓለም 2025፡ ካብ 13 መስከረም ጀሚቱ ኣብ ቶክዮ ክካየድ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ምድብ ደቀንስትዮ ዝወዳደሩ ኣትሌታት ሓደ ግዜ ጥራይ ክገብሩዎ ዝግባእ መርመራ ጂን [ጾታ]፡ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም ቅድሚ ምጅማሩ ግብራዊ ኰይኑ። 

90 ሚእታዊት ኣትሌታት ዝገበሩዎ ሓድሽ መርመራ ጾታ እንታይ'ዩ?

ናብ ምንቅስቓስ ኣካላት ክትከዱ እንከለኹም ይዅን ብድሕሪኡ፡ እንታይ (መዓስ’ውን) ክትበልዕዎም ዘለኩም መግብታት ክንነግረኩም።

ኣካላትና ብቕልጡፍ ሓይሊ ንኽረክብ ዝሕግዙ 8 ቀለልቲ መግቢታት

ካብ ማህጸን ወጻኢ ዝፍጠር ጥንሲ ሳሕቲ ዘጋጥም ኰይኑ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ድማ ንህይወት እታ ኣደ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ክኸውን ይኽእል።

'ኣብ ጸላም ከብደይ ዝዓቢ ህጻን ተረኺቡ' - ካብ ማህጸን ወጻኢ ዝፍጠር ጥንሲ

ሙቐት ኣብ ኣእምሮኣዊ ምሕሳብን ምስልሳልን ንጥፈታት ብሓፈሻ ናይ ምሕሳብ ክእለትና፡ ጥዕና ልብን ስርዓተ ደምን ከምኡ'ውን ኵላሊት ማዕረ ክንደይ ለውጢ ከምጽእ ከም ዝኽእል ተመራመርቲ ድሮ በጺሖምዎ እዮም።

'ኣንጕዕ ዘምክኽ' ሓያል ሙቐት ብኸመይ እርጋን ከምዘቀላጥፍ ትፈልጡዶ?

ኣለርጂ ወይ ነድሪ ዝፈጠሩልና ነገራት፡ ኣብ ናይ ካልኦት ሰብነት ካብ ዝርከቡ ፈሰስቲ ናባና ብምእታው ከለዓዕሉልና ይኽእሉ።

'ህይወተይ ሳላ ኮንዶም እያ ተሪፋ' - ነድሪ ፈሳሲ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ

ከም ልሙድ ኣብ ሰሙን ሓሙሽተ መዓልቲ ንሰርሕ፡ ክልተ መዓልቲ ድማ ነዕርፍ።  ወትሩ ሰኑይ ናብ ስራሕ ንወፍር። እዚ ክንደጋግሞ ዝመጻእና ስርዓት እዚ ግን ክሳብ ክንደይ ውጽኢታዊ እዩ? 


ኣብ ሰሙን 4 መዓልቲ ጥራይ ምስራሕ ንጥዕናና ጽቡቕ'ዩ – ንምንታይ ደኣ ዘይነተግብሮ?

ካብ ሰብነትና፡ ብመገዲ መንፊት ቈርበት ገጽናን ኣፍናን ብርቱዕ ኬሚካላት እዩ ዝወጽእ፤ ገሊኦም ክንሓምም ከም እንኽእል ዝሕብሩ ምልክት እዮም - እዚኦም ኣቐዲምካ ሕማማት ንምፍላጥ ድማ ክውዕሉ ይኽእሉ። ካብዚኦም ሓደ ሕማም ፓርኪንሰን እዩ።

እንታይ ዓይነት ሽታ ሰብነትና'ዩ ብዛዕባ ኵነታት ጥዕናና ምልክት ዝህብ?

ስነፍልጠተኛታት ኪንግስ ኮለጅ ለንደን ካብ ጸጕሪ ገዛእ-ርእስኻ ዝተሰርሐ ሳሙና-ስኒ ንኣስናን ከም ዝጽግንን ካብ ምብልሻው ከም ዝከላኸልን ገሊጾም።

ካብ ጸጕሪ ዝተሰርሐ ሳሙና-ስኒ፡ ሮጾ ኣስናን ንምጽጋን ዘለዎ ፍሉይ ረብሓ

ኣብ መዓልቲ 7000 ስድሪ ምጕዓዝ ሓይሊ ሓንጎልካ ንምዕባይን ካብ ዝተፈላለዩ ሕማማት ንምክልኻልን እኹል ክኸውን ከምዝኽእል ሓደ ዓቢ መጽናዕቲ ይሕብር።

መዓልታዊ 7000 ስጕሚ ኣብ ጥዕናኹም ዘለዎ መኽሰብ ትፈልጡዶ?

ልዕሊ ንቡር ሚዛን ሰብነት ዘለዎም ሰባት፡ መብዛሕትኦም ሚዛን ንምጉዳል ዘይገብርዎ ጻዕሪ የለን።
ሚዛን ብዝተፈለለየ ኣገባባት ክጎድል ይኽእል እዩ፡ እቲ ቀንዲ ነገር ከኣ ልዕሊ እቲ ትበልዖ ካሎሪ ምቅጻል'ዩ።
ካሎሪ እንታይ'ዩ? ብኸመይከ ነቃጽሎ ኣብ ዝብል'ዩ ሰብ ዝድረት ወይ ዝፈለላ።
