ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ጋዜጠኛ ምዃነይ ኵሉሻብ ኵርዓት ይስመዓኒ ነይሩ፤ ሕጂ ግን ኣማራጺታተይ ይጽንቀቕ ኣሎ። ንዓይ ህይወት መእተውን መውጽእን ዘይብላ ኰይና ኣላ።


‘ህይወት መእተውን መውጽእን ዘይብላ ኰይናትኒ’- ሪፖርተር ቢቢሲ ኣብ ቓዛ

ግዳም ሓደሪ ሰብኣይ ምስ 80 ዓመት ዝዕድሚኣ ሃብታም መበለት ርክብ ጀሚሩ። ሓቀኛ ዛንታ ፍቕሪ’ዶ ወይስ ዛንታ ምትላል? 

ግዳም ሓደር ምስ ጓል 80 ዓመት ሃብታም መበለት - ሓቀኛ ዛንታ ፍቕሪ ወይስ ምትላል?

መንእሰይ ራህዋ በየነ፡ መብዛሕትኡ ካብ ዩኒቨርሲታት ኢትዮጵያ ዝምረቕ ተምሃራይ ስራሕ ኣይረክብን’ዩ ዝብል መረረ ትሰምዕ ስለዝነበረት ካብ ዩኒቨርሲቲ ምስ ተመረቐት ሓለቓ ነብሰይን ስርሐይን ክኸውን ኣለኒ ብምባል ቀልጢፋ’ያ ናይ ባዕላ ስራሕ’ያ ጀሚራ። 

‘ሚልየነር ክኸውን ሕልሚ ነይሩኒ’ - ራህዋ በየነ

ደቂ ሰባት ቅኑዕን ጌጋን ኣብ ምፍላይ ተፈጥሮኣዊ ክእለት ሒዝና ዲና ንውለድ ወይስ እናዓበና ምስ ከድና እነማዕብሎ ነገር እዩ?

ሰብ ሕያዋይ ኰይኑ ድዩ ዝውለድ ወይስ እከይ?

ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንብዙሓት ሰባት ዘጥቅዕ ዘሎ ሰዓል ቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ፡ ኮቪድ ወይ ድማ ስርዓተ ምስትንፋስ ዘጥቅዕ ሕማም ክኸውን ልዑል ተኽእሎ ከም ዘሎ ተገሊጹ።

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንብዙሓት ዘጥቅዕ ዘሎ እንታይነቱ ዘይተፈልጠ 'ሰዓል'

እዚ ጽሑፍ ኣብ መንጎ ብቕዓትን ጥዕና ኣእምሮን ዘሎ ምትእስሳር ይድህስስ። እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ሳይንስ እንታይ እዩ?

ምውስዋስ ኣካላት ኣብ ጥዕና ኣእምሮ ዘስዕቦ ጸገም ኣሎ ድዩ?

ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት 26 ዓመት ዝመልኦ ራሽፎርድ ብምኽንያት እቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክቕጻዕ ድዩ ብዛዕባ ዝብል ግን ቴን ሃግ ኣይተዛረበን።

ቴን ሃግ፡ ልደት ራሽፎርድ 'ቅቡልነት የብሉን' ክብል ነቒፉ

መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።
ሞት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዘስዕቡ ጠንቂታት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይስራዕ። መንሽሮ ጡብ ብኣጋኡ እንተተፈሊጡ ወይ ከይተዘርገሐ እንከሎ እንተተሓኪሙ፡ 99 ሚእታዊት ናይ ምድሓን ተኽእሎ ከም ዘሎ ማሕበር መንሽሮ ኣሜሪካ ይሕብር።

‘ጡበይ ዝቝረጸሉ መዓልቲ ንገረኒ’ 

ኣብ 2019 ሓደ ብዙሕ ተመልከትቲ ዝረኸበ ትሕዝቶ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተዘርጊሑ ነይሩ - ንሊዮናርዶ ዲካፕሪዮ ዝምልከት’ዩ።

ፍልልይ ዕድመ ኣብ ሓዳር ስለምንታይ ከም ነውሪ ይቝጸር?

ዝተፈላለዩ ዓይነታት ምውስዋስ ኣካላት ኣለዉ፤ እንተዀነ ግን ኩሎም ርክብ ወይ ሓዳር ደቂ ሰባት ንምምሕያሽ ዝሕግዙ ኣይኰኑን።

ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ ዓቕሚ ዝፈጥር ኣካላዊ ምውስዋስ ከምዘሎ ትፈልጡ'ዶ?

ኣብ ደቡባዊ ሞዛምቢክ ምስፍሕፋሕ ጉንፋዕ ኣዕዋፍ ንምክልኻል ተባሂሉ ልዕሊ 45 ሽሕ ደራሁ ተቓጺለን ከምዝተቐበራ፡ ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።


ለበዳ ሕማም ንምክልኻል 45 ሽሕ ደርሁ ኣቃጺላ ዝቐበረት ሃገር

ቢራ ኣብ ኣውሮጳ ኣዝዩ ዝውቱር ዓይነት መስተ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ጥራይ 8.5 ቢልዮን ‘ፓይንት’ (ፍርቂ ሊትሮ ዝዕቀን ቢራ እትሕዝ ብርጭቆ) ከምዝሽየጥ ማሕበር ቢራን ኣብያተ-መስተን ብሪጣንያ ይሕብር።

ጣዕሚ ቢራ ብለውጢ ክሊማ ናይ ምብልሻው ሓደጋ ኣንጸላልይዎ - ተመራመርቲ

እቲ 2.2 ሚልዮን ህዝቢ ብጻዕቂ ዝነብረሉ ዞባ ቓዛ፡ 41 ኪ.ሜ ንውሓትን 10 ኪ.ሜ ዝፍሓትን ዘለዎ፡ ብማእከላይ ባሕሪ፡ እስራኤልን ግብጽን ዝዳወብ ምድረበዳ እዩ።
ፈለማ ብግብጺ ተታሒዙ ዝነበረ ቓዛ፡ ኣብ 1967 ኣብ ዝተኻየደ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ ብእስራኤል ተታሒዙ። እስራኤል ኣብ 2005 ሰራዊታን ኣስታት 7 ሽሕ ኣይሁዳውያን ሰፋሮን ኣውጺኣ።

ናብራ ዞባ ቓዛ እንታይ ይመስል?

ብ16 ሚልዮን ፓውንድ ዝተሸጠት ቁሸት

ኢትዮጵያውያን ኣይሁድ ኣብ እስራኤል ምስ ኣድልዎ፡ ሸቕሊ ኣልቦነትን ድኽነትን ይቃለሱ። ጽዮናውነት ድማ ኣብ እስራኤል ንህዝቢ ኣይሁድ ዝኸውን ውሑስ ሃገር ንምፍጣር ዝዓለመ ብምዃኑ ምትእኽኻብ ኣይሁድ ዘተባብዕ ነይሩ።

ህይወት ኢትዮጵያውያን ኣይሁድ ኣብ እስራኤል እንታይ ይመስል? 

“ኣብቲ እዋን እቲ፡ ብዛዕባ ነብሰ ቅትለት ኣዝየ ይሓስብ ነይረ። ‘ትርጕም ህይወተይ እንታይ እዩ? 'ኣነ መን እየ?' ኢለ እሓትት። እዚ ድማ ብሰንኪ ኣብ ንእስነተይ ዝስምዓኒ ዝነበረ ሸለል ናይ ብምባልን ስምዒት ጽምዋን ዝመጸ’ዩ። [ስድራይ] ዝከናኸኑኒ ኣይመስለንን ነይሩ” ይብል። 

'ሓደ እዋን ዘሐጕሱኒ ዝነበሩ ትርጕም ስኢነሎም - ሰብ ጸሊአ' እቲ ጠንቂ ግን እንታይ'ዩ? 

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንሲስ፡ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንሕደጾታውያን መጻምድቲ ክትባርኽ ከም እትኽእል ሓቢሮም። 

'ሕደጾታውያን መጻምድቲ ክባረኹ ይኽእሉ እዮም'- ኣቡነ ፍራንሲስ

ምብዛሕ መድረኻት ማሕበራዊ መራኸቢታት ተነሓናሒ ኣብ ስራሕ ንእንገብሮ ኣቓልቦና ቀጺሎ ዘሎ። እዚ ድማ፡ ቁጽሪ ብዓጸበ ቀለለ ቴሌፎኖም ከይተናኽፉ ዝሕግዙዎም መገዲታት ዝደልዩ ሰባት ይውስኽ ኣሎ።

ኣጠቓቕማ ማሕበራዊ መራኸቢታት ንምድራት 'ሞንክ ሞድ’ ዝመርጹ ዘለው ሰባት 

ዳርጋ ካብ ኣርባዕተ ሓደስቲ ኣቦታት ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ዘሎ ቀዳማይ ዓመት ብጭንቀትን ሻቕሎትን ይሳቐ። ንዓኣቶም ዝኸውን እንታይ ደገፍ ኣሎ?

ኣቦታት ሕርሲ ጭንቀት የስዕበሎም ድዩ?

ኣብ ኣመሪካ ቤት ፖስታ ደብዳቤታት ጥራይ ዝለኣኸሉ ግዜ ነይሩ።

ህጻናት ብ 'ፖስታ’ ይለኣኹ ከም ዝነበሩ ትፈልጡ’ዶ?

ኣብ ዒራቕ መርዑት ዕዱማት ኣጋይሽ ዓዲሞም ዳስ ተኺሎም መርዕኦም ክጽንብሉ እንዳተሸባሸቡ እንከለዉ ባርዕ ተላዒሉ ልዕሊ 100 ሰባት ሞይቶም። ልዕሊ 150 ሰባት ድማ ተጎዲኦም።

ናብ መርዓ ክለሃዩ ከይዶም ህይወቶም ዝስኣኑ ዕዱማት ኣጋይሽ

ንሎሚ ብኣምሳል እንስሳታትን ህይወትን ዘገዳም ዝተሰርሑ ኣሳእል ንዕድመኩም። ቢቢሲ ህይወት ዘገዳም፡ ተኸታተልቱ ህይወት ዘገዳም ዘርእዩ ኬካት ከካፍሉ ድሕሪ ምሕታቱ ካብ ኣንበብቲ ዝቐረቡ ኣሳእል ኬካት እዮም።

‘ምበላዕኽሞምዶ’ - ኣዛነይቲ ምስልታት ህይወት ዘገዳም 

ጓል-ጓል ናይቲ ፈላማይ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ኔልሰን ማንዴላ ዝዀነት ዞሌካ ማንዴላ ብሰንኪ ሕማም መንሽሮ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ።

ዘሕዝን ህይወት ዘሕለፈት ጓል-ጓሉ ንማንዴላ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ

ፕሮፌሰር ሳራ ሩሰል ካብ ኤንኤችኤም “ሓደ ካብ ቀዲምካ ዝግበር ምርምር፡ ኣብቲ ቅምሶ ምርኩስ ብምግባር ኣብቲ ባኑ ኣብ ካርቦን ዝተመርኮሱ ክንደይ ዝዀኑ ‘ሞሎኩላት’ ኣለዉ ምፍላጥ’ዩ” ትብል። ንሳ ብምስዓብ “ኣብ በርርቲ ኮኾባት [meteorites] ዝተፈላለየ ኦርጋኒካዊ ሞሎኩል ከም ዘሎ ንፈልጥን ኢና፡ እንተዀነ እዚ ናብ ጠፈር ናይ ዓለምና ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ካልኦት ሞሎኩላት ብምድቓል መልክዑ ስለ ዝቕይር ሓቐኛ ስእሊ ክህበና ኣይጸንሓን፡ እዚ ካብ ባኑ ዝመጽእ ዘሎ ቅምሶ ግን ሓቀኛ ሓበሬታ ክህበና’ዩ” ትብል። 

ኣነባብራ