ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ካናዳውያን፡ ንዓመታት ብሰንኪ ልዑል ዋጋ መግቢ ቁጥዐ ክስምዖም ጸኒሑ’ዩ። ነዚ ስዒቡ መንግስቲ ካናዳ፡ ኣብ ውሽጢ ዕዳጋታት እታ ሃገር ዝነጥፍ ዓለምለኻዊ ሸያጢ ምግቢ አናኣለሸት ትርከብ። ግን ኣልዲ ወይ ሊድል ነዚ ጸገም ክፈትሕዎ ድዮም?

ስለምንታይ'ዮም ነበርቲ ካብ ሱፐርማርኬት ከይዕድጉ ዝእድሙ ዘለዉ?

ኣብ ኣመሪካ ነብራስካ፡ ኣብ መንበሪ ኣረጋውያን ከምዝሞተት ዝተገልጸት ሓንቲ ሰበይቲ ንቀብሪ ኣብ እትዳለወሉ እዋን ብህይወት ከምዘላ ሰብመዚ ኣረጋጊጾም።

ሞይታ ተባሂላ ንሓመድ-ድበ ዝተዳለወት ሰበይቲ ብህይወት ተረኺባ

‘ዲሶሲያሽን’፡ ካብ ሓሳባትካ፡ ስምዒታትካ፡ ዝኽርታትካ ወይ መንነትካ ናይ ምፍልላይ ኣእምሮኣዊ መስርሕ ኰይኑ ንበሰላ ወይ ማህሰይቲ ዝወሃብ ንቡር ግብረ መልሲ እዩ።

‘ኣቦይ ብተደጋጋሚ ምስ ዓመጸኒ 2,500 ስብእናታት ኣማዕቢለ’

መስርሕ ዝውውር ቀልቀል ካብ ሓደ ጥዑይ ለጋሲ ቀልቀል ተወሲዱ ናብ ስርዓተ ከስዐ ናይ ሓደ ዝሓመመሰ ሰብ ከም ዝኣቱ ዝግበር ኣገባብ’ዩ።

‘ቀልቀል በዓል ቤተይ ካብ ሕማመይ ፈዊሱኒ’

ብመሰረት እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ፡ እቲ ዝዓበየ ነገር ወለዲ ኵሉ ግዜን ብዝዀነ ይዅን ዋጋን፡ ምስ ደቆም ክተኣሳሰሩ ኣለዎም ዝብል ስምዒት ክህልዎም የብሎምን።

ወለዲ ድሌታት ደቆም ወትሩ ከማልኡ ግድን ድዩ? ሓድሽ መጽናዕቲ እንታይ ይብል?

ሴፕሲስ ሳሕቲ ዝረአ ግን ከኣ ከቢድ ኵነታት እዩ። ስርዓተ ምክልኻል ኣካላትና ንሓደ ዝዀነ ረኽሲ ካብ መጠን ንላዕሊ ምላሽ ብምሃብ፡ ንናይ ገዛእ ርእሱ ቲሹታትን ኣካላትን ከጥቅዕ ምስ ዝጅምር ይፍጠር።


‘ምሉእ ኣካለይ ሰማያዊ ኰይኑ ሓዲሩ’ - እዚ ሕማም እንታይ’ዩ?

ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝቘመ መዓስከር ስደተኛታት ኣለምዋጭ ብብዝሒ ስደተኛታት ዝተጨናነቐን ውሑስ ጸጥታዊ ኵነታት ዘይብሉን ኰይኑ፡ ብዙሓት ስደተኛታት ግዳያት መጭወይቲ፡ ክትራንን፡ ስርቂን ቅትለትን ይዀኑ ከምዘለዉ ጸሓፊ’ቲ መዓስከር ኣቶ ዮሴፍ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ጠቒሱ ነይሩ።

ኤርትራዊ ስደተኛ ብኸመይ’ዩ ኣብ ክልል ኣምሓራ ተጨውዩ ተቐቲሉ?

ሕማም ምንፍርፋር ዘለዎ ብዙሕ ሸነኽ ጽልዋታት ንምንካይ፡ ሰባት ብዛዕባ’ቲ ኵነታት ዘለዎም ፍልጠትን ኣረኣእያን ምምሕያሽ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።

ሕማም ምንፍርፋር፡ ውጽኢት ሕማቕ ስነ-ምግባር፡ ዘይፍወስን ተላባዒን ድዩ?

ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ምቍራጽ ናይ ኢንተርነት ኣጋጢምወን ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ንብዙሓት ሃገራት ዝጸለወ ምቁራጽ ኢንተርነት  ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ወርሒ ንሳልሳይ ግዚኡ’ዩ ዘጋጥም ዘሎ። እዚ ከኣ ዝርገሐ ኢንተርነት ሃገራት ኣፍሪቃ ክሳብ ክንደይ ንሓደጋ ዝተቓልዐ ምዃኑ ዘርኢ’ዩ።


ኣፍሪቃ፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣጋጢሙ ዘሎ ምቍራጽ ኢንተርነት ብኸመይ ክፍታሕ’ዩ?

ኣብ ኣልፋሸር፡ ሰሜን ዳርፉር ብሓይልታት ዳዕመ-ሰሪዕ ዝተኸበቡ ኣሽሓት ሲቪላት፡ ኣብ ጸበባ ይርከቡ። ኵነታቶምን መዓልታዊ ህይወቶም እንታይ ይመልስ? ቢቢሲ ካብቶም ተሸሚሞም ዘለዉ ተመዛበልቲ ኣዘራሪቡ ኣሎ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ‘ቍርሲ ሎሚ ጽባሕ ኣይድገምን’

ኣፋንታዥያ ማለት ሓንጎል ከም ኣካል ኣተሓሳስባ ስእለ ኣእምሮ ክፈጥር ዘይምኽኣል’ዩ። ክኢላታት፡ ኣፋንታዥያ ከም ሕማም፡ ጸገም ወይ ጉድለት ኣካል ኣይገልጽዎን’ዮም። የግዳስ፡ ከምቲ ብተፈጥሮ በየነይቲ ኢድና ከምንጽሕፍ እንፈለጥ፡ ከምኡ ኣእምሮና ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ዘመልክት ባህርይ ከምዝዀነ’ዮም ዝገልጹም።


‘ዕውር ኣእምሮ’ እንታይ ማለት እዩ?

ገጻት ማሕበራዊ ሜድያ ከም ሓደ መጋባእያ ቤትፍርዲ ተሓሲቡ፡ ወነንቲ ወይ ኣካየድቲ ሜድያታት ከም መርማሪ ኣካል (ፖሊስ) ወይ ኣሸማገልቲ፣ ተዓዘብቲን ሰማዕትን ድማ ከም ሰማዕቲ ጉዳይ (ደያኑ) ሰብ ጉዳይ ከም ከሳስን ተኸሳስን ብምዃን ብዙሓት ተኣፈፍቲ ጉዳያት ክዝትየሎምን ካብኡ ሓሊፎም ክመሳኸሩሎምን ምርኣይ እናተለምደ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ግን ብቕንዕና ፍታሕ ንምምጻእ ድዩ?

ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ዝቕላዕ ዘሎ ውልቃዊ ጉዳያት ብሓቂ ፍታሕ ንምርካብ ድዩ?

መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን መዓልቲ ኣዴታት ምስቲ ካብ ባህሊ ምዕራባውያን ዝመጸ ጽንብል እዮም ዘተኣሳስርዎ። ይኹን’ምበር ኣብታ ሃገር ነዊሕ ዝጸንሐ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣዴታት ኣሎ። 

‘ኣንትሮሽት’፡ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣደታት

ዕድል ተጠቃምነት ኢንተርነት ዝረኸቡ ህጻናት ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ብዝርእይዎ ነገራት ዘስዕበሎም ሓደጋታት ካብ ዝዀነ እዋን ንላዕሊ ኣሰካፊ እናዀነ ይመጽእ ምህላዉ ክኢላታት የጠንቅቑ።

ኢንተርነት ሓደጋኡ ንህጻናት ኣሰካፊ ኰይኑ፤ ‘እንታይ ደኣ’ዩ ዝግበር?’

እዚ ኵነታት መብዛሕትኡ ግዜ ብጌጋ ሕማም ፓርኪንሰን ወይ ሃንቲንግተን ተባሂሉ እዩ ዝፍለጥ ነይሩ። ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ግን፡ ብሓቂ ሓድሽ ኵነታት ምዃኑ ኣረጋጊጾም’ዮም። ኣብ ሓንጎል ብዝፍጠር ምትእኽኻብ ሓጺን ስለ ዝመጽእ ድማ ኒውሮፈሪቲኖፓቲ ኢሎም ሰመይዎ።


ምጕዓዝ፡ ምዝራብን ምብላዕን ከይተረፈ ዝኸልእ ሕማም እንታይ እዩ?

ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ እስላማዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ፡ ን2ይ ዓመታዊ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣመልኪቱ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት መዘራረቢ ኰይኑ ጸኒሑ’ዩ። ትሕዝቶኡን ዝለዓል ዘሎ ነጥቢታትን ስክፍታን ከኣ እዚ ጽሑፍ ዳህሲስዎ'ሎ፤

ኢትዮጵያ፡ ግዝረት ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ውሳነ ዑለማ ስለምንታይ ኣካታዒ ኰይኑ?

መንሽሮ ብልዕቲ ሳሕቲ ዘጋጥም’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ መላእ ዓለም ግን ተርእዮታትን መጠን ሞትን እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ።

መንሽሮ ብልዕቲ፡ ምጕንዳብ ዘስዕብ ንዓለም ዘሰክፍ ዘሎ ብዝሒ

ነበርቲ ቲበት፡ ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ ኣብ ሓደጋ ዝኣተዉ ኣብ መበል 14 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጹ ገዳማት ቲቤት ይርከብ።



ብደቂ ኣንስትዮ ዝዕቀቡ ዘለዉ ጥንታዊ ገዳማት

ካብ ክሊማዊ ጭንቀታት ክሳብ ፋይናንሳዊ ጉዳያት ከምኡ’ውን ጥዕናዊ ሕልኽላኻት ዘለው ስግኣታት ምኽንያት ብደረጃ ዓለም፡ ቁጽሪ ቈልዓ ክወልዳ ዘይደልያ ደቂ ኣንስትዮ ይወስኽ ኣሎ፤ ዓለማዊ መጠን ወሊድ ክኣ ይንኪ።

ጥንስን ኣደነትን ነጀው ዝብላ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ

ኣብዚ ሕጂ እዋን ክልተን ልዕሊኡን ኰይንካ ምስ ዘይትፈልጦም ሰባት ምንባር ልሙድ እዩ። ግን እንታይ ይመስል?

ስለ ምንታይ’ዩ ምስ ዘይትፈልጦ ሰብ ሓቢርካ ምንባር ዝያዳ ሕጕስ ዝገብር?

እቲ ንመፈተኒ ተባሂሉ ወነንቲ ኣኽላባት ምስ ኣኽላባቶም ፊልም ንኽርእዩ ዘፍቀደ ሲነማ-ሲቲ ብምሉኦም ቲኬታት ክሸይጥ ብምኽኣሉ ኣዕጋቢ ውጽኢት ኣርእዩ ኣሎ።

'ኣኽላባት ናብ ሲነማ ምውሳድ ንዓና ብዙሕ ትርጕም ኣለዎ'

ብመሰረት እቲ ውጥን ኣብ መጀመርታ 5,700 ሓተቲ ዑቕባ እዮም ናብ ሩዋንዳ ክግዕዙ መደብ ተታሒዙ ነይሩ። ይኹን’ምበር ካብኣቶም እቶም 3,557 ደሃዮም ክርከብ ከምዘይከኣለ ሰነዳት ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት የመልክቱ። ብመሰረት እቶም ሰነዳት፡ እቶም ደሃዮም ንቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ኣፍሊጦም ናብ መዳጎኒ ክኣትዉ ዝኽእሉ 2,143 ሓተቲ ዑቕባ ጥራይ እዮም።


ውጥን ሩዋንዳ፡ ክስጎጉ ዝተበሃሉ ሓተትቲ ዑቕባ ይሃድሙ ኣለዉ ድዮም?

ናብ ሩዋንዳ ዝግበሩ ቀዳሞት በረራታት ንምድላው ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ስደተኛታት ገፊፍካ ኣብ ቀይዲ ምእታው ክጅመር ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ወጻኢ ኣፍሊጡ። እዚ ዝተበሃለ፡ ዘ ጋርድያን፡ ስደተኛታት ካብ ሎሚ ሰኑይ ጀሚሩ ናብ መጽንሒ ማእከላት ክሰጋገሩ ከምዝጅምሩ ድሕሪ ምግላጹ እዩ።


ናብ ሩዋንዳ ንዝግዕዙ ስደተኛታት ግፋ ክጅመር እዩ ተባሂሉ

ምልእቲ ብርሃነመስቀል፡ ኣብ ሱዳን ተወሊዳ ኣብ ኣመሪካ ኮሎራዶ እያ ዓብያ። ጓል 17 ዓመት ምስ ኰነት ነይሩ ንፈለማ እዋን ናብ ትግራይ ዝመጽአት። ምልእቲ፡ ኣደ ሰለስተ ቈልዑን ኣላይት ብርክት ዝበሉ ዋኒናትን ፕሮጀክታትን ከምኡ’ውን ፕረዚደንት ማሕበር ተጋሩ ኮሎራዶ እያ።

ኣነባብራ