ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ መንጐ ምዕራባውያን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ኣካታዒ ኰይኑ ዝጸንሐ ጉዳይ ስደተኛታት፡ ኣብ ካናዳ ግን ብውሕዱ ክሳብ ሕጂ ዝሓሸ ኰይኑ እዩ ጸኒሑ። ሕጂ ግን ብሰንኪ ሕጽረት ኣባይትን ምውሳኽ ክራይ ገዛን፡ ኣብ ዝተወሰኑ ከባቢታት ዝተራእየ ተቓውሞን ጐስጓሳትን እቲ ኣጠማምታ ተቐይሩ ይመስል።

ካናዳ፡ ቅልውላው ስደተኛታት ብኸመይ እዩ መኸተምታ ስልጣን ትሩዶ ኰይኑ?

ስርዓት ደርግ፡ ኣብታ ሃገር ዕዳጋ ርእሰማልን ካልኦት ብዙሓት ብሕታዊ ትካላትን ካብ ዘፍርስ ኣስታት ሓምሳ ዓመታት ኰይኑ ኣሎ። ሕጂ ሓምሸይቲ ዝዓበየት ቍጠባ ኣፍሪቃ ዝዀነት ኢትዮጵያ፡ ቍጠባኣ ክትከፍትን ዝያዳ ርእሰማል ወጻኢ ክትስሕብን ኣብ እትጽዕረሉ ዘላ እዋን፡ ስቶክ ማርኬት ዳግማይ ትጅምር ኣላ።

ኢትዮጵያ፡ ድሕሪ 50 ዓመታት 'ስቶክ ማርኬት' ዳግማይ ምጅማራ ስለምንታይ ኣገዳሲ ኰይኑ?

በብእዋኑ እናዕረፍካ ወይ እናረሓሓቅካ ዝግበር ጾም ጥዕናዊ ረብሓታት ዘለዎ'ኳ እንተዀነ፡ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ግን ምስ ምንካይ ዕብየት ጸጉሪ ምትእስሳር ኣለዎ ይብሉ ኣለዉ።

ብርሒ ጸጕሪ ርእሲን ጾምን እንታይ ምትእስሳር ኣለዎ?

ኣብ ትግራይ ብተዛማዲ ሰላማዊ ሃዋህው ምስ ተፈጠረ፡ ህዝቢ ዝጎደለ ክምልእ፡ ዝወደቐ ከቕንዕ ኣብ ጉያ ይርከብ።ኵሉ ናብራ ቤቱ ክውትፍ ዝገብሮ ፀፋዕፋ ርኡይ እዩ።ሎሚ እውን ምስ ጐረባበቱ ዘራኽቦ ኣፍደገ ኣብ ዝተዓፀወሉ ግዜ፡ ብዝተረኸበ ወዝቢ ንምንባር ዝግበር ሃለኽለኽ መዓልታዊ እናዛየደ ይመፅእ ኣሎ።

በዓል ልደት ኣብ ትግራይ፡ 'ምዕዳግ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ገዲፍናዮ ኢና'

እዛ ሰበይቲ ኣብ ግንቦት 1908 እያ ዝተወልደት። 

ኣብ ዓለም ብዕድመ ዝዓበየት ሰብ ምዃና ዝእመነላ ጃፓናዊት ዓሪፋ

ብዙሓት ሓካይምን ክኢላታት ቴክኖሎጂን ብስማርት ሞባይልን ሰዓትን ዝተኣከበ መረዳእታ ጥዕና ኣብ ምጥቃም ጥንቃቐ ከምዘድሊ ይገልጹ።

ሓበሬታ ጥዕና ዝእክቡ 'ስማርት' ሞባይላትን ሰዓታትን ስለምንታይ ስክፍታ ይፈጥሩ ኣለዉ?

ኣብ ዓዲ ቀይሕ ተወሊዳ ዝዓበየት ኤልዳና፡ ጓል 9 ዓመት እንከላ እያ ምስ ወላዲታ ናብ ስደት ኣምሪሓ። ኣብታ ብዂናት ትሕመስ ዘላ ሱዳን፡ ኣብ መዓስከር ሸገራይብ ዝጸንሓቶ ዓመታትን ዝሓለፈቶ  ፈታኒ ናብራ ስደት፡ ኣብዚ ዓለማዊ ውድድር ከም ዕላማ ሒዛ ከተቕርቦ ድርኺት ከምዝዀና ትገልጽ።

'ኤርትራ ዘለዉ ዘኽታማትን ኣብ መዓስከራት ዘለዉ ቈልዑን' ዘተኰረት ተወዳዳሪት ሚስ ፕላነት

ኣብ ካናዳ፡ ብርክት ዝበላ ከተማታት ዝውስኽ ዘሎ ብዝሒ ግዳም ሓደር ሰባት የሻቕለን ኣሎ። ኣብ ብርክት ዝበላ ከተማታት ሰሜን ኣመሪካ፡ ፖሊስ እቶም ግዳም ሓደር ዘቝምዎም ግዝያዊ ቴንዳታት ብሓይሊ’ዮም ዘፍርሱ። እቲ “ምጽራይ ጐደናታት” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ስጕምቲ ጐነጻውን ነቲ ቅልውላው ኣባይቲ ኣብ ምፍታሕ ውጽኢታዊ ከምዘይኰነን ይንቀፍ።


ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብ ዝነብሩላ ካናዳ፡ ስለምንታይ ግዳም ሓደርነት በዚሑ?

ብሓጺሩ 'ፍቕራዊ መጻምድቲ ንምርካብ' ዝግበር ሓጺር መስርሕ እዩ። ዳርጋ ብሃድን ፍቕራዊ መጻምድቲ ምርካብ ይመስል።
ኣለሻ ፍቕሪ፡ ኣለሻ ሓዳር - ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ደቓይቕ መሳትይቲ ማይ ምርካብ።


ኢትዮጵያ፡ ኣብ ውሽጢ 5 ደቒቕ ዝግበር ሌላ 'ፍጡን ኵሽማን' 

ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ድሕሪ 40 ዓመታት 10.4 ቢልዮን ክበጽሕ ምዃኑ ግምት ሕቡራት ሃገራት የመልክት። ብመሰረት እዚ ትንበያ፡ ህንዲ እትርከበን ሸሞንተ ሃገራት ዓለም፡ ፍርቂ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ክሕዛ እየን።
ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብዘን ሸሞንተ ሃገራት እያ።


ኢትዮጵያ ዓመታዊ ብክልተ ሚልዮን ዝውስኽ ብዝሒ ህዝባ ክትገትእ የድልያ ዶ ይኸውን?

ሓደ እዋን እቲ ደራሲ “ዋላ ሓንቲ ክገብር ስለዘይክእል እየ ዝጽሊ፤ ልበይ ስለ ዝተሰብረ እየ ዝጽሊ። ክጽሊ እየ፤ ምኽንያቱ ደቂሰ ይኹን ነቒሐ ከምኡ ምግባር ኣገዳሲ ምዃኑ ወትሩ ናብ ውሽጠይ ስለዝመላለስ። (ጸሎት) ንፈጣሪ ኣይቅይሮን፤ ነዓይ ግን ይቕይረኒ እዩ” ኢሉ ነይሩ።


ክንጽሊ እንከለና ኣብ ሓንጐልና እንታይ ይፍጠር?

ሽታ መሮር ዕምባባ ሽላን፡ ጥዕምቲ ጨና፡ ዘልመድክኒ ጨና፡ ጥዕምቲ ጨና ኣደስ ገለ ኣብ ደረፍቲ ትግርኛ ንኣፍቀርቶም ብተምሳል ጥዑም ጨና ዝደረፍረወን ደርፍታት’የን።
ሰባት ካብ ኣካሎም ጥዑም ወይ ሕማቕ ሽታ ከመንጭዉ’ውን ተሰሚዕና ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ንጉስ ፈረንሳ ነበር ንጉስ ልዊስ መበል 14 ምስ ጨና ኣዝዩ ፍሉይ ፍቕሪ ከምዝነበሮ’ዩ ዝግለጽ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክፍሉ ብጨና ሃገግ ዝብሉ ዕንባባታት ክግበረሉ ይእዝዝ ነይሩ። ንጉስ ዝኣዘዞ ከኣ ኣብ ሰዓታ ከተፍ’ያ።
ኣብቲ ንሱ ዝንቀሳቐሰሉ ቀጽሪ ገዝኡ ከይተረፈ ብጥዑም ጨና ከምዝድፍደፍ ይገብር ምንባሩ ይግለጽ።


ሳይንስ፡ ሽታ ሰብነትና ምስ ጥዕናናን ባህሪናን ምትእስሳር ኣለዎ ድዩ?

ብእንግሊዝኛ ፎብያ ወይ ድማ ብትግርኛ ዘይርትዓዊ ፍርሒ ማለት ሰባት ዝዀነ ሓደጋ ዘስዕብ ምኽንያት ኣብ ዘይብሉ እዋን ዘጋጥም ፍርሒ እዩ።

ብዛዕባ ዘይተለምዱ ፍርሒታት እንታይ ትፈልጡ?

ኣደይ ሓጉሽ፡ ካብ እንዳ ከንቲባ ወልዳይ ዓዲ ሽም ምሕረት ድግሳ እየን። እዘን መልክዕን ቁመናን፣ ቁመትን ጉብዝናን፡ ልዕሊ ኵሉ ግን ሕልናን ልቦናን ዝተዓደላ ግርምቲ ኣደ፡ ኣብ ኵሉ ማሕበራዊ ህይወት እታ ዓዲ ኣብ ሓዘንን ሓጐስን ኣብ በዓልን ጽምብልን ኵሉ ሳዕ ዕጥቕቲ እየን።

ኤርትራ፡ ኣብ 100 ዓመተን 100 ውሉዳት ዝፈረያ ወላዲት ወይዘሮ ሓጉሽ ሃይለ

ኣብ ሓንቲ ካብተን በረድ ዝበዝሐን ወርሒታት ጁፒተር ዝዀነት 'ዩሮፓ'፡ ምልክታት ባዕዳዊ ህይወት [alien life] ምህላዉ እትድህስስ መንኮርኰር ጠፈር ትማሊ ካብ ኬፕ ካናቨራል ፍሎሪዳ ተወንጪፋ ኣላ።

ባዕዳዊ ህይወት ክትደሊ ዝኸደት መንኮርኰር ይሰልጣዶ ይኸውን?

ዜጋታታ ዝነውሐ ዕድመን ምቹእ ናብራን ዝነብሩላ ሃገር

ኣብ ጨው ዘሎ ሶድየም ኣብ ኣካላትና እኹል መጠን ማይ ክዕቀብ ኣብ ምግባር ኣዝዩ ወሳኒ ተራ ኣለዎ። ዋህዮታት’ውን ንመኣዛታት ኽመጡ ይሕግዞም።
ቢቢሲ መደብ ‘ዘ ፉድ ቸይን’ ጨው ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ዘለዎ ኣገዳሲ ተራን ክንደይ ዝኣክል መጠን ጨውከ እዩ ልዕሊ ዓቐን ዝበሃል ዳህሲሱ’ሎ።


ጨው ኣብ ኣካላትና እንታይ’ዩ ዝገብር?

ዶናልድ ትራምፕ፡ ሜላንያ ትራምፕ ኣንጻር ብዓል ቤታን ሰልፊ ሪፓብሊካንን መሰል ምንጻል ጥንሲ ምድጋፋ ንፖለቲካዊ መኽሰብ ድዩ? 

ዶናልድ ትራምፕ፡ ሜላንያ ትራምፕ ስለምንታይ ኣንጻር በዓል ቤታን ሰልፉን መሰል ምንጻል ጥንሲ ደጊፋ?

ንዓማዊላ መጥባሕቲ ሕክምና ቢቢኤል ተካይድ ዶክተር ሶፊ ሾተር፡ “ዝበዝሓ ዓማዊለይ እቲ ሕክምና እንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥኦን” ትብል።

መቐመጫ ዘግዝፍ ሕክምና ‘ቢቢኤል’ እንታይ’ዩ? ስለምንታይከ ስግኣት ፈጢሩ?

ካብቶም ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ዘሎ ህቡብ ኣኳርየም (ማያውያን እንስሳታትን ኣታኽልትን ዝነብርሉ ሰብ ሰርሖ ጋብላ) ዝርከቡ ፐንግዊናት ሓደ ፔስቶ እዩ። እዚ ፈርጣዕ ዕሸል ፐንግዊን ኣቓልቦ ዓለም ስሒቡ ኣሎ።


ኣቓልቦ ዓለም ዝሰሓበ ፈርጣዕ ዕሸል ፐንግዊን

እዛ ጓል 20 ዓመት ኤርትራዊት መንእሰይ ንዝኣከበቶ ፍልጠት ይዅን ተመኵሮ ንኻልኦት ብምክፋል እትፍለጥን ልዕሊ 200 ሽሕ ሰዓብቲ ቲክቶክ ዘለውዋ ኣብነታዊት ጸላዊት እያ። 'ልበይ ኣብ ኣፍሪቃ እዩ ዘሎ' ድማ ትብል፤ 



'ኤርትራዊት’ኳ እንተዀንኩ ንመላእ ኣፍሪቃ ከበርክት እየ ዝደሊ' ህብብቲ ቲክቶከኛ ለለዳ በራኺ

ብፍላይ ኣብ ወለድን መንእሰያትን ካብ ስማርትፎናት ምሉእ ብምሉእ ክርሕቑ ናይ ምፍታን ዝንባለ እናዓበየ ይመጽእ ኣሎ።
ብርክት ዝበላ ኣብያተ ትምህርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ንፖሊሲታት ስማርትፎን ይግምግማ ኣለዋ፤ ውሑዳት ድማ ድሮ ፍጹም እገዳ መሪጸን ኣለዋ። 


ሓደስቲ ስማርትፎን ምግዛእ እንታይ'ዩ ረብሓኡ?

ደቂ ሰባት ብዛዕባ መጻኢ ፍልቀትና ርድኢት ንክህልወና ናብ ሕሉፍ ታሪኽና ክንጥምት የድልየና።

ደቂ ሰብ ድሕሪ ሓደ ሚልዮን ዓመት ከመይ ይመስሉ ይዀኑ?

ኣብዚ እዋን፡ ኣስታት ክልተ ቢልዮን ሰባት ማለት ኣስታት ርብዒ ህዝቢ ዓለም፡ ኣብ መዓልታዊ ኣመጋግባኦም ሓሳኹ ይበልዑ ከምዘለዉ መረዳእታ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።
ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ጕጅለ ፈታዊ መግቢ ሓሳኹ፡ እቲ ብልዒ ጥዑይን ንከባቢ ተፈጥሮ ኣዝዩ ውሑስ ዝዀነን ኣመጋግባ ምዃኑ ይምጕት።


ኣነባብራ