ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ብዛዕባ ኣእምሮና ናይ መወዳእታ ‘ውሽጣዊ ፍልጠት’ ከምዘለና ንሓስብ ዝኸውን። ሳይንስ ግን ከምዝተጋገና ይነግረና።

ብዛዕባ ኣእምሮና 10 ዘደንጽዉ ሓቅታት

ኣርቨ ህጃልማር ሆልመን ዝተበሃለ ኖርወጃዊ ኣብ ልዕሊ ቻትጂፒቲ ዘገርም ጥርዓን ኣቕሪቡ ኣሎ። እቲ ኖርወጃዊ ነዚ ክገብር ዝደረኾ፡ ቻትጂፒቲ ክልተ ደቁ ከምዝቐተለን ን21 ዓመታት ከምዝተኣስረ ዘመልክት ጌጋ ሓበሬታ ብምሃቡ እዩ።


'ደቀይ ብምቕታል የጸልመኒ ኣሎ' - ኣብ ልዕሊ ቻትጂፒቲ ክሲ ዝመስረተ ኣቦ

እዚ 'ፋይዳ' ዝተሰምየ ድጂታላዊ መለለዪ ካርድ፡ ሓደ 'ሰብ' ብፍሉይ መንገዲ ንኽለለ ከም ዘኽእል ዝንገረሉ ኰይኑ፡ እቲ ኣዋጅ ብወግዒ ክትግበር ጀሚሩ ኣሎ። ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ትካላት ንዝህብኦ ኣገልግሎታት ድጂታል መለለዪ መንነት ክሓታ ጀሚረን ኣለዋ።


ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት 'ፋይዳ ድጂታዊ መለለዪ መንነት' ክትፈልጥዎም ዝግባእ ሓሙሽተ ነገራት

ኣእምሮ ዘንብብ ጥረ-ነገር ኣብ ሓንጎሉ ዝተሰዅዓሉ መንእሰይ

ኣልኮላዊ መስተ፡ ካብ ሕማም ርእሲ ዝሓልፍ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለዎ።

ኣልኮላዊ መስተ ንዕድመና ብኸመይ ይጸልዎ?

ኣብ ቀረባ ግዜ በብእዋኑ ወይ እናኣረሓሓቕና እንገብሮ ጾም ዝህቦ ረብሓ ኣዝዩ እናገነነ ይመጸእ ኣሎ። ክብደት ሰብነት ንምጕዳል ስለ ዝሕግዝን ጥዕናዊ ረብሓታት ስለ ዝህብን ድማ ብዙሓት ሰባት ከዘውትሩዎ ይረኣዩ ኣለዉ።

ሕማም ሽኮር ዘለዎም ሰባት ክጾሙ ይምከር'ዶ?

ንሸሞንተ መዓልታት ዝሓሰቡዎ፡ ንትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ህዋ ዝጸንሑ ጠፈርተኛታት ዘሕለፉዎ ህይወት

ህንዳዊ ወዲ 18 ዓመት ላሊቲ ፓቲዳር ልዕሊ 95 ምኢታዊት ገጹ ብጸጉሪ ዝተሸፈነ ስለዝኾነ ደቂ ክፍሉ ይፈርሕዎ ከምዝነበሩ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

'ገጸይ ምሉእ ብጸጉሪ ዝተሸፈነ ስለዝኾነ ሰባት ይፈርሑኒ'


ምግቢ ዝተመገብናሎም ሸሓነታት ንምፅራይ ንጥቀመሎም። እንተኾነ እዚ ኣብ ክሽነኹም ትጥቀምሉ ስፖንጅ (ሰፍነግ)፡ ብራሕስን ርፍራፍ ምግቢን ዝተመልአ እዩ። እዚ ድማ ባክቴርያታት ንክራብሑ ጥጡሕ ባይታ እዩ። ኣብ ክንዲ ስፖንጅ ብሩሽ ዶ ክንጥቀም ኣለና?


ኣብ ክሽነኹም እትጥቀምሉ ስፖንጅ መዓስ ክትድርብይዎ ኣለኩም?

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣብ ትምህርቲ ሕሳብ ከም ዝተረፈ [ከም ዝደገመ] ይዕለለል እዩ፡ እዚ ግን ሓቂ ድዩ?

ኣልበርት ኣንስታይን፡ ኣብ ትምህርቲ 'ሕሳብ ተሪፉ' ዝበሃል ሓቂ ድዩ?

ብርግጽ ተስፋ ምግባር ወይ እወታዊ ኣተሓሳስባ ምሓዝ ረብሓታት ኣለዎ። ይኹን’ምበር መርዛም እወታውነት ንዅሉ ከቢድ ስምዒታት ብምንጻግ ሰባት መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ሓሶት ሓጎስን እወታውነት ክህልዎም ዝድግፍ ኣተሓሳስባ እዩ።

'መርዛም እወታውነት' እንታይ እዩ? ብኸመይ'ከ ይጸልወና?

ስሩዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ፤ ጸቕጢ ከጕድል፡ ስምዒትካ ከማሓይሽ፡ ካብ ቃዝኖት ክከላኸለልካን ካብ ሻቕሎት ከናግፈካን ይኽእል እዩ። 

ጽቡቕ ክስምዓካ ዝገብሩ ሓሙሽተ ምንቅስቓስ ኣካላት

ብዙሓት ድቀንስትዮ ቃንዛ ወርሓዊ ጽግያት፣ ድሕሪ መርዓ ይገድፈካ እዩ ዝብል  እምነት ኣለወን። እዚ ግን ሓቅነቱ ክሳብ ክንደይ እዩ?

ቃንዛ ወርሓዊ ጽግያት፡ ድሕሪ መርዓ ይገድፈካ ድዩ?

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቀዳማይ ምኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ትካል ምፍራይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣብ ዘመረቐሉ እዋን፡ ኢትዮጵያ ናብ ወጻኢ ሃገራት ከይተረፈ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ንምሻጥ ድልውቲ ምዃና ኣፍሊጡ'ዩ። እቲ ቀዳማይ ምኒስተር ፋብሪካ ኣጽዋር ሆመቾ፡ ተተኰስትን ስናይፐር ሽጉጥን ሓዊሱ ካልኦት ኣጽዋር ምፍራይ ከም ዝጀመረ'ውን ሓቢሩ።

ኢትዮጵያ፡ ብሓቂ ሰብ  ኣልቦ ነፈርቲ ከተፍሪ ጀሚራ ድያ? 

ቫጂኖሲስ ኣብ ርሕሚ ጓልኣንስተይቲ ንዝረኣይ ዘይምዕሩይነት ዝገልፅ እንትኾን፡ ባክቴርያዊ ቫጂኖሲስ (ቢቪ) ድማ ኣብ ርሕሚ ደቂኣንስትዮ ዘሎ ተፈጥርኣዊ ባክቴርያ እንትዛባዕን ጐዳእቲ ባክቴርያታት እንትምዕብሉን ዘጋጥም ፈሳሲ እዩ።

ካብ ርሕሚ ብዛዕባ ዝፈስስ ዘይልሙድ ፈሳሲ እንታይ ትፈልጡ?

ዶክተር ፓትሲ ስታይት ብዛዕባ ማእሰርቲ ካሲባ ኣብ 2013 ክትፈልጥ ክኢላ። ሽዑ ልሙድ ክትትል ተሓከምቲ እናካየደት ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ርእያታ። ሓራ ንኽተውጽኣ ግን ትሽዓተ ዓመት ወሲዱላ።

ብጌጋ ኣብ ሆስፒታል ን45 ዓመታት ዝተዓጸወት ኣፍሪቃዊት 

ኣብ ሰሜናዊ ግሪኽ ዝተወልደ ኣሪስቶትል፡ ኣብ 18 ዓመቱ ናብ ኣቴንስ ብምኻድ ኣብ ፕላቶ'ስ ኣካዳሚ ተማሂሩ፡ ኣብኡ ድማ ን20 ዓመታት ከም ተመሃራይን መምህርን ኰይኑ ግዜኡ ኣሕሊፉ።

ኣሪስቶትል፡ ኣብ ታሪኽ ኣገዳሲ ሰብ ድዩ ነይሩ?

ተመራመርቲ ከም ዝብልዎ፡ እቲ ወዲ 20 ዓመት ኣብ ዓመተ 79 (71 ዓ.ም) እዩ ኣብ ከባቢ ኢጣልያዊት ከተማ ናፖሊ (ኔፕልስ) ግዳይ ናይቲ ባህርያዊ ሓደጋ ኰይኑ።

ዘገርም ፈላሚ ክስተት፡ ናብ ጥርሙስ ተቐዪሩ ዝጸንሐ ሓንጎል ሰብ

እዚ ወርሒ እዚ ንኦርቶዶክሳውያን ክርስትያንን ኣስላምን ቀንዲ ምጅማር ዓበይ ጾም እዩ። ኣመንቲ ኦርቶዶክሳውያን ኣብዚ ሰሙን እዚ ጾም ክጅምሩ እንከለዉ፡ ኣመንቲ ኣስላም ድማ፡ ብመሰረት እስላማዊ [ዑደት ወርሒ ዝኽተል] ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ክጅምሩ ትጽቢት ይግበር።

ቅንያት ጾም፡ ኣየኖት መግብታት ክንምገብ ኣየኖትከ ከነወግድ ይምከር?

እቲ ኣብ ኣውስትራልያ፡ በዓል ወርቃዊ ምናት ተባሂሉ ዝፍለጥ ጀምስ፡ ደሙ 'Anti-D' ዝተባህለ ዘይልሙድ ጸረ-ኣካል [ኣብ ደም ንዝርከቡ ሓደገኛ ነገራት ዘጥቅዕ ካብ ደም ዝቘመ] ዝሓዘ እዩ ነይሩ።

ብደሙ ንልዕሊ ክልተ ሚልዮን ዕሸላት ዘድሓነ ኣውስትራልያዊ ዓሪፉ 

እዞም 88 ዓመት ዝዕድሚኦም ሃይማኖታዊ ኣቦ ዘየቋርጽ ተምላስን "ሃንደበታዊ ምግዳድ ኩነታት ስርዓተ ምስትንፋሱን" ከምዘጋጠሞም ዝተገለጸ ኮይኑ፡ ንኸስተንፍሱ ብዝሕግዞም መሳርሒ ሕክምና'ውን ጋዝ ተዋሂብዎም።

ጳጳስ ፍራንሲስ፡ ድሕሪ ናይ ክልተ ሰሙን ቅንያት ሆስፒታል፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለዉ?

ብበዲዶ ህበይ ዝተለኸፉ ሰባት ካብ ማእከላት ሕክምና ስለ ዝሃደሙ ሓካይም ተሻቒሎም

ወለዱ ንዝሓመመ ዘመድ ክንበጽሕ ብዝብል ናብ ኣፍሪቃ ክኸይድ ከም ዘታለልዎ'ዩ ንቤት ፍርዲ ገሊጹ።
ናብ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ ከም ዝለኣኽ ኣቐዲመ ምፈለጥኩ "ዝሰማማዓሉ መንገዲ ኣይምሃለወን" ኢሉ።


ኣብ ኣፍሪቃ ንዝገደፍዎ ወለዱ ዝኸሰሰ ቈልዓ ቤት ፍርዲ እንታይ ወሲንሉ?

ክሳዕ ንውለድ ኣብ ዘለዋ ኣስታት 40 ሰሙናት፡ ኣካላትና ኣብ ማህጸን እንከሎ ዝገብሮም ዘይተለምዱ ነገራት ኣለዉ።