ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

ሰባት፡ ዋላ'ውን ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሓዳር እንተጸንሑ ቈልዓ ብዘይምውላዶም ግን ብተለምዶ 'መኻናት' እዮም ተባሂሉ ክሕመዩ ይስማዕ እዩ። ደቂ ተባዕትዮ ይዅኑ ብዓቢኡ'ቲ ሕብረተሰብ፡ ዝበዝሕ ግዜ እታ ጓል ኣንስተይቲ ጥራይ እያ መኻን ኢሉ እዩ ዝሓስብ።

ሰብ ሓዳር፡ ስለምንታይ ንነዊሕ እዋን ከይወለዱ ይጸንሑ?

እንኮ ሕፁይ ኮይኑ ዝቐረበ ዶክተር ቴድሮስ አድሓኖም ንኻልኣይ ጊዜ ንውድብ ጥዕና ዓለም ብዋና ዳይሬክተርነት ክመርሕ ተመሪፁ።

ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንውድብ ጥዕና ዓለም ክመርሕ ዳግማይ ተመሪፁ

ብደረጃ ዓለም፡ ሕማም መንሽሮ እቲ ዝዓበየ ምኽንያት ሞት ሚሊዮናት ኮይኑ፡ ኣብ 2020 ጥራሕ ኣስታት 10 ሚሊዮን ሰባት በዚ ሕማም ከም ዝሞቱ መረዳእታ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። ዝበዝሓ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብዝተፈላለዩ ዓይነታት መንሽሮ ከም ዝጥቅዓ ሰብ ሞያ ይገልጹ። መንሽሮ ኦቫሪያን እቲ ሓደ'ዩ።

ካብ መሰረቱ ብጽኑዕ ሕማም ዝተፈተነ ሓዳር ኤርትራውያን ስድራቤት

ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ቈልዑ ብሓደ ግዜ ወሊድካ ምዕባይ ዘገርም እኳ እንተኾነ፡ ሓድሽ ክስተት ግን ኣይኮነን። ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ድማ፡ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ሰሜን ሸዋ ከተማ ሙከ ጡሪ ሓንቲ ኣደ ኣርባዕተ ቈልዑ ከም ዝወለደት ሜዲካል ዳይሬክተር ሆስፒታል ሙከ ጡሪ ዶክተር ጸጋዬ ተስፋዬ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። ሓንቲ ኣደ ግን ብሓደ ግዜ ክንደይ ዝኣኽሉ ቈልዑ ክትወልድ ትኽእል?

ጥንሲ መናቱ ብኸመይ'ዩ ዝፍጠር?

ንርእሳ ገና ጓል 12 ዓመት እንከላ ግዳይ ምኽንሻብ ዝኾነት ኣና ካባሌ ዱባ፡ ስድርኣ ኣብ 14 ዓመታ በስገዳድ ከምርዕውዋ ኣብ ዝወሰንሉ እውን ካብ ትሕቲ ዕድመ መርዓ ሃዲማ እያ።

ኬንያዊት 'ብልፅቲ ነርስ ዓለም' 250 ሽሕ ዶላር ተሸሊማ

ብሰንኪ እቲ ኣብ ትግራይ ዝቐጸለ ዕጽዋን ልዕሊ 17 ኣዋርሕ ዘቑጸረ ኲናትን ሕሙማት መንሽሮ ካብቶም ብኸቢዱ ዝተሃሰዩ ተሓከምቲ'ዮም። ካብ ምጅማር እቲ ኲናት ኣትሒዙ፡ 1643 ኣባጽሕን 126 ህጻናትን ተሓከምቲ መንሽሮ ናብቲ ሆስፒታል ከም ዝመጽኡ ዝጠቅስ ጸብጻብ ሆስፒታል ዓይደር፡ መብዛሕትኦም ሕሙማት ግን ብሰንኪ ጸገማት መጓዓዝያ፣ ገንዘብን ምቁራጽ ኣገልግሎት ቴሌፎንን ስሩዕ ሕክምና ንምርካብ ኣይመጽኡናን ይብል።

'ክጨንቀና እንከሎ ካብ ሓኪም ዘይጽበ ንምዕድ' - ሓኪም መንሽሮ ዓይደር ሆስፒታል

ኣብ ዓለም እንኮ ካብ ሓደ ጥንሲ ዝተወለዱን ብህይወት ዘለዉን ትሸዓተ መናቱ ኣብ “ፅቡቕ ኩነታት ጥዕና ኮይኖም” ቀዳማይ ዓመት በዓል ልደቶም ከምዘኽበሩ ኣቦኦም ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

እንኮ ትሽዓተ መናቱ ዓለምና ቀዳማይ ዓመት ልደቶም ጸንቢሎም

ሓሙሽተ ጊዜ ምኻድ ጥንሲ ኣጋጢሙኒ’ሎ። ኩሎም ከበድቲ እንተነበሩ’ኳ ብፍላይ ኣብቲ ሳልሳይ ግን ዝኸፍአ ነይሩ። ደም ክፈሰኒ ምስጀመረ ዝኾነ ዝተፈጠረ ፀገም ከምዘሎ ተገንዚበ።

ምኻድ ጥንሲ፡ 'ንበይነይ፡ ምውት ውላድ ተገላጊለ'

ጓል 46 ዓመት ጃኪ ሃንት-ብሮርስማ ካብ መፋርቕ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ መዓልታዊ 42.1 ኪሎ ሜትሮ ክትጎዪ ጸኒሓ፤ እዚ ኣብ ንቡር ሓሙሽተ ሰዓታት ዝወስድ እዩ።

ኣብ ውሽጢ 104 መዓልታት 104 ማራቶን ዝጎየየት ውጻእ መዓት መንሽሮ

ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ፡ ንዓቕመ ኣዳምን ሄዋንን ዝበጽሑ መናእሰይ ቅድሚ ሓዳር ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ከይገብሩን 'ደናግል' ኮይኖም ክጸንሑን ይጽበዩዎም።

ኣብ ጓል ኣንስተይቲ ድንግልና ዝብሃል ነገር ኣሎ ድዩ?

ሜሪ፡ መዓልታዊ ሸሞንተ ጃሪካናት 20 ሊትሮ ማይ ክተመላልስ ትውዕል። ወርሓዊ ርብዒ ወርሓዊ እቶታት ዝኾነ 18 ዶላር ክኣ ኣብ ማይ ተጥፍኦ። ሓደ ምሸት ማይ ክትቀድሕ ወጺኣ ግን ግዳይ ጾታዊ መጥቃዕቲ ኮይና እያ። ኣብ ኪበራ፡ ብዙሓት ድኻታት ስድራቤታት ማይ መኽፈሊ ገንዘብ ኣዝዮም'ዮም ዝጽገሙ።

ማይ ንምሃብ ጾታዊ ርክብ ዘገድዱ ዘለው ሸየጥቲ ማይ

እቲ ምርምር መንሽሮ ዩናይትድ ኪንግደም ዝተባህለ ትካል ምግባረ ሰናይ ብዝገበሮ ሓገዘ ገንዘብ ዝተኻየደ መጽናዕቲ፡ ኣብ ዩኬ፣ ኣመሪካን ካልኦት ሓሙሽተ ሃገራትን ኣብ ዝነበራ 120 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ዝተኻየደ እዩ፡፡

መጠኑ ዝሓለፈ ርጉዲ ንመንሽሮ ማህጸን ከም ዘቃልዕ ተገሊጹ

ብስነፍልጠታዊ መገዲ ብሓጺሩ፡ እዚ ሕማም ብሰንኪ ግዚያዊ ምርባሽ፡ ኣብ ኣእምሮ ነዝሪ [ተዘዝታ] ኤሌክትሪክ ከጋጥም እንከሎ ዝኽሰት እዩ። ብስነፍልጠታዊ መገዲ ብሓጺሩ፡ እዚ ሕማም ብሰንኪ ግዚያዊ ምርባሽ፡ ኣብ ኣእምሮ ነዝሪ [ተዘዝታ] ኤሌክትሪክ ከጋጥም እንከሎ ዝኽሰት እዩ።

"ደቀንስትዮ ብዘውድቕ ሕማም ክወድቃ እንከለዋ፡ ኣወዳት ተኸታቲሎም ይደፍርወን"

ሆስፒታላት ዌልስ ካብ ቸስተርን በርሚንግሃምን ኣብ ዘመጽእ ጸባ እየን ተመርኲሰን ጸኒሐን፡፡ ሐዚ ግና ተረፍ ጸባ ጡብ ዘለወን ኣዴታት ኣብቲ ኣብ ስዋንሲ ሲንግልተን ሆስፒታል ዝርከብ ማእከል  ክልግሳ ይኽእላ እየን፡፡

ኣዶታት ጸባ ዝልግሳሉ ባንኪ ጸባ ጡብ

ንሱ ንቢቢሲ ከምዝገለፆ፡ ሰባት ዋላ'ኳ ተአረጉ ሕማም ከይረኸቦም ጥዑያት ኮይኖም ክፀንሑ ዝሕግዝ እዩ።

ተመራመርቲ፡ ናይ ጓል 53 ዓመት ገፅ ከም ናይ ጓል 23 ዓመት ዘምስል ቴክኖሎጂ ምሂዞም

እቲ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ፡ በሰላኡ ኣብ ብዙሓት ነበርቲ እተን ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝርከባ ክልልት ሓዲጉ ኣሎ። ብኣሽሓት ዝቑጸራ ደቂ ኣንስትዮ፡ በቶም ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለው ኩሎም ወገናት ጾታዊ ዓመጽ ከምዝተፈጸመን ገሊጸን ኣለዋ።

ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ፡ እተን ዋጋ ዝኸፈላ ደቂ ኣንስትዮ

ማእከል ኢንዱስትሪ ዝኾነት ከተማ ኮምቦልቻ፡ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሰራዊት ትግራይን ኲናት ካብ ዝካየደላ ክልተ ወርሒ ሓሊፉ ኣሎ፡፡

"ኣብ ቅድሚ ጓለይ ተዓሚጸ"

ዓመታዊ ዳህሳስ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከባሉ ኩነታታት (Status of Women) ኣመልኪቱ ኣብ ዝተዳለወ መድረኽ "ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝበጽሕ መጥቃዕቲ ኣብ ዓለም እቲ ዝነውሐን ዛሻቕልን ለበዳ" እዩ ክብል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ናእቶኒዮ ጉተሬስ ተዛሪቡ።

ኣብ ነፍሲ ወከፍ 11 ደቒቕ ሓንቲ ሰበይቲ ብሰብኣያ ወይ ዘመዳ ትቕተል- ሕቡራት ሃገራት

እዛ ጓል 38 ዓመት ጋናዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ምስዚ ዘይተለምደ ጥዕናዊ ኩነታት ክንደየናይ ከም ዝተሳቐየት ንክተረድእ ናይ ጣዕሳ ብዝመስል ድምጺ እያ ትዛረብ።

'ክልተ ማህጸን፣ ክልተ ክሳድ ማህጸንን ክልተ ርሕሚን ኣለኒ'

ቀትሪ ኣብ እንዳ መሻጢት እያ ትሰርሕ። ምሸት ግን ዕረ እናጠዓማ፡ ኣብቲ ነብስኻ ሸይጥካ ገንዘብ ዝርከቦ ሽርሙጥና [ኣመንዝራነት] ከም ካልኣይ ስራሕ ትወፈር።

'ብተግባራተይ እሓፍር እየ፡ ግን እንታይ ኣማራጺ'ኸ ኣለኒ?'

ዶ/ር ቴድሮስ ኣብ መግለጺኡ፡ ከምቲ ሩስያ ምስ ዩክረይን ሰላም ክተውርድ ጽውዒት እነቕርብ ዘለና ‘‘ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘንበረኦ ወግዓዊ ዘይኮነ ዕጽዋ ከልዕላን ህይወት ንምድሓን ሰብኣዊ ሓገዝ ክበጽሕ ክፈቕዳን ጻውዒት ነቕርብ’’ ኢሉ፡፡

'ኣብ ትግራይ ካብ ዝኾነ ከባቢ ዓለም ዝኸፈአ ቅልውላው'ዩ ዘሎ'- ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም

ስንዱ በዓልቲ ሓዳርን ኣደ ሓደ ቆልዓን’ያ ነይራ። ሓዋ ናብ ኣዲስ ኣበባ እንተኸይዳ ዝሓሸ ናብራ ክህልዋ ከምዝኽእል ሰሪሓን ጽዒራን ገንዘብ ክተዋህልል ከምእትኽእል ምስነገራ ንወዳ ምስ ቤተሰባ ገዲፋ፤ ንሓዋ ኣሚና ነይራ ናብታ ብዙሕ ዝዝረበላ ኣዲስ ኣበባ ዝኸደት።

ብድሕሪ ዘጋጠመን ጾታዊ-መጥቃዕቲ ብብቕዓት ደው ክብላ ዝቃለሳ ደቂኣንስትዮ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሄሪ ዊራማን ዝተባህለ መምህር፡ ካብ 11 ክሳብ 16 ዝዕድሚአን ህጻናት ከምዝዓመጸ ምስተገለጸ፡ ኢንዶኔዥያውያን ኣዝዮም ሰንቢዶም ነይሮም፡፡

13 ተምሃሮ ዝዓመጸ መምህር ንማእሰርቲ ዕድመ ልክዕ ተፈሪዱ

ጸጋ፡ ሓንቲ ካብቶም ብሰንኪ ኲናት ዝተመዛበሉን ኣብ ጎረቤት ሃገር ዝርከቡን ልዕሊ 60 ሽሕ ስደኛታት እያ። ንሳ፡ ክሳብ ሕጂ ድሃይ ሰብኣያ ዘይትፈልጥ እኳ እንተኾነት፡ ብሰንኪ እቲ ዝበጽሓ ጾታዊ ዓመጽ ግን "ድሕሪ ሕጂ ሰብኣየይ ይደልየኒ'ዩ ዝብል ግምት የብለይን። ክጽየፈኒ እዩ ዝብል ስክፍታ ስለ ዘለኒ ናብኡ ክምለስ ኣይደልን" እያ ትብል።

ጥዕና ደቂ ኣንስትዮ