Bir Başkadır'ın ikinci sezonu bize ne anlatıyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Bir Başkadır dizisi, altı yıl sonra dört bölümlük ikinci sezonla geri döndü.

Dizi bu sezonda da yine Türkiye'nin farklı sosyo-ekonomik sınıflarından karakterleri, günlük hayatın akışı içinde biraraya getiriyor.

Öykü Karayel'in canlandırdığı Meryem karakteri yine hikayenin merkezinde yer alıyor.

Bu sezonda dizinin yapımcısı ve yönetmeni Berkun Oya da diğer başrol ile diziye dahil oldu.

Dizi, altı yıl önce kutuplaşma, farklı mahalleler üzerine yoğunlaşıyordu.

Peki bu sezon dizi ne anlatıyor?

Sinema yazarı Suzan Demir, Türkiye'nin "değişen politik gerçekliğiyle birlikte" iki sezon arasında anlatının da değiştiğini düşündüğünü söylüyor.

Sosyolog Deniz Bağrıaçık da ilk sezonda karakterlerin "ilk kez karşılaşıyorlarmış gibi" bir şekilde gösterildiğine işaret ettikten sonra, "Burada artık birbirini koruma veya tehdit etmeyi görüyoruz" diyor.

Sosyolog Esin İleri de bu yeni sezonda "mahalleler" kavramına bir başka yerden bakıldığına işaret ediyor:

"Dizi, seküler-muhafazakâr ayrımının ötesinde, adaletsizliğin herkesi farklı ölçülerde etkilediğini hatırlatıyor. Bir tarafta içeri alınan imam ve yeğeni, diğer tarafta bir çocuğa zorbalık eden market sahibinin oğlu var. İkisine aynı mahalle diye mi bakacağız?

"Kızına dış görünüşü üzerinden zorbalık eden bir anneyi, eşini dövüp Peri'ye parmak sallayan Muzaffer'i, Bahadır'ı takip ve tehdit eden taksiciyi görüyoruz. Tahakküm, tehdit ve takip farklı mahallelerde karşımıza çıkıyor."

Bu sezonda bölümler büyük oranda Peri isimli psikiyatristin kliniğindeki konuşmalar üzerinde ilerliyor.

İlk sezonda Meryem'i gördüğümüz o koltukta bu kez Muzaffer isimli başkomiseri bazen "vicdan muhasebesi" yaparken izliyoruz.

Klinik Psikolog Rüveyda Çelenk Yılmaz, sahip olduğu otoritenin Muzaffer karakteri üzerinde de "tahakküm kurduğunu" düşünüyor:

"Kendisini cezalandıramadığı yerde Hilmi'yi cezalandırıyor. Kendi eşini kaybetmişken Meryem'in de eşinden mahrum bırakıyor. Perdeleri kapattırmasını bile bu açıdan okumak mümkün. Sanki yalnızca dışarıyı değil, kendi utancına tanıklık edebilecek herkesi, hatta ölmüş eşinin gençliğinin hayaletini bile dışarıda tutmaya çalışıyor" diyor.

Uzmanlara göre Berkun Oya, bu sezonda, iki farklı ekonomik sınıftan gelen Meryem ve Peri karakterlerini, güçlü karşısındaki savunmasızlıkları üzerinden ortaklaştırıyor.

Psikolog Yılmaz, iki kadının, farklı toplumsal konumlarına rağmen, bu kez devlet otoritesinin karşısında benzer bir savunmasızlıkla karşı karşıya kaldığını söylüyor.

BBC Türkçe'ye konuşan sinema yazarı Demir ise, "Bu ortaklaşma, karakterlerin aynı güçte ya da aynı toplumsal konumda oldukları anlamına gelmiyor. Ekonomik ve toplumsal konumları farklı. Ancak iktidar karşısındaki kırılganlıkları onları belli bir noktada buluşturuyor" diyor.

Devamında ise iki karakterin, "ekonomik güvencesizlik" üzerinden de ortaklaştığına işaret ediyor ve "Türkiye'nin ekonomik krizle birlikte orta sınıfının da giderek eridiği bir dönemdeyiz" diyor.

Dizinin en çok konuşulan sahnelerinden birinde, Meryem, hayat pahalılığını anlatmak için "Ekmek aslanın ağzında derler ya, aslanın da mide boş. Başka yere gitti iş" diyor.

Sosyolog Esin İleri, iki ana kadın karakterin, kadınlık halleri ve birbirlerini çok iyi anladıkları halde konuşamıyor oluşları üzerinden de izlendiğini söylüyor:

"Bütün çaresizliğiyle yardım isteyen Meryem'e, mesleki kimliğinin sınırları içinde cevap veremeyen Peri'nin çaresizliğini de görüyoruz. Önce insan mı kadın mı doktor muyuz, bizi hangisi tanımlar? Gazeteci için de öyledir ya, bir de oradan bakabilir miyiz acaba? Peri'nin sessiz çelişkisi bizi düşündürmüyor mu? Yapamadığı için mi susuyor, yoksa yapmamayı mı seçiyor?"

Sinema yazarı Suzan Demir, adı doğrudan anılmasa da ama "olaylara yapılan göndermeler, konuşmalar ve karakterlerin tedirginlikleri üzerinden 15 Temmuz sonrası dönemi işaret ettiğini düşünüyor.

Sosyolog Deniz Bağrıaçık ise "İktidarı anlattığını düşünüyoruz ama bu tip iktidar düzenlerinde, bu antidemokratik hikaye çok tanıdık gelecektir. Yani daha zamansız da yazılmış gibi" diyor.

Dizi hemen görünen anlatılarının yanı sıra daha üstü kapalı saklanmış tartışma noktaları ile de yorumlanıyor.

Sosyolog Esin İleri, dizide en çok ellerin dikkatini çektiğini söylüyor.

"Stefan Zweig, Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat'te, insanların yüzlerindeki kasları denetleyebildiğini, hatta dudaklarını, gözlerini, dişlerini kontrol ederek heyecanlarını gizleyebildiğini anlatır. Ama insanların kendilerini ellerinden ele verdiğini, yalnızca ellerin izleyerek ne sakladıklarını tahmin edebileceğimizi söyler.

"Ben ellerden gözümü alamadım. Belki de "Berkun Oya beni ellere baktırdı" demek daha doğru olur."

Esin İleri, Berkun Oya'nın karakterlere yargılamadan bakabildiğini, izleyiciye kendi açısından "hak verme ya da vermeme alanı açtığı" övgüsünü yapıyor.

Benzer şekilde Rüveyda Çelenk Yılmaz da, dizinin toplumsal meseleleri karakterlere söyletmek yerine onların ilişkileri, sessizlikleri, çelişkileri ve gündelik hayatları üzerinden anlatması ile öne çıktığını değerlendiriyor:

"Politik olanı kişisel olandan, toplumsal çatışmaları insanın iç dünyasındaki çatışmalardan ayırmıyor."