Зеленский маслаҳатчиси: АҚШ разведка маълумотларини чеклагани туфайли украиналиклар ҳалок бўлмоқда

Украина президенти Володимир Зеленскийнинг яқин маслаҳатчиларидан бири АҚШ разведка маълумотларини етказишдаги узилишлар туфайли Россиянинг баллистик ракета ҳужумлари ҳақида аҳолини ўз вақтида огоҳлантириш қийинлашаётганини айтди. Унинг сўзларига кўра, огоҳлантириш учун вақт етишмагани оқибатида одамлар ҳалок бўлган.

Президент маслаҳатчиси, Украинада "Флеш" лақаби билан танилган Сергий Бескрестнов BBCга АҚШдан келаётган маълумотлар ҳали ҳам тўлиқ ва изчил эмаслигини айтди. Вашингтон эса Киев билан разведка маълумотларини алмашиш тартибида ҳеч қандай ўзгариш бўлмаганини билдирмоқда.

Бу масала Украина ва АҚШ ўртасида Россия билан боғлиқ нефть келишуви юзасидан келишмовчиликлар кучайган бир пайтда кўтарилди. Киевда айримлар разведка маълумотлари ва Starlink алоқасига доир муаммолар бир вақтда юзага келганини тасодиф деб ҳисобламаяпти.

"Ҳужумдан бир дақиқа олдин маълумот олдик"

Бескрестновнинг айтишича, Украина Россиянинг баллистик ракета ҳужумлари ҳақида аҳолини огоҳлантириш учун зарур бўлган маълумотларни АҚШдан ҳар доим ҳам ўз вақтида олмаяпти.

"Бу хавфли. Менимча, бу жуда ёмон ҳолат. Одамлар аллақачон ҳалок бўлди", — деди у Би-би-сига.

Унинг таъкидлашича, баъзан ҳужум ҳақидаги маълумотлар олдиндан келади, бошқа пайтларда эса огоҳлантириш кечикади.

"Масалан, ўтган кеча маълумотни олдик, аммо ҳужумдан атиги бир дақиқа олдин", — деди Бескрестнов.

У АҚШ билан бошқа йўналишлардаги ҳамкорлик давом этаётганини қайд этди. Муаммо, унинг сўзларига кўра, асосан ҳаво ҳужумлари ҳақидаги огоҳлантиришларга тегишли маълумотлар билан боғлиқ.

Украина ўз радарлари орқали ҳам Россия ҳужумлари ҳақида айрим маълумотларни олиши мумкин. Бироқ Бескрестнов бу имконият чекланганини таъкидлади.

Зеленский ва Вашингтон баёнотлари ўртасидаги тафовут

Душанба куни эрталаб Володимир Зеленский ижтимоий тармоқларда Россиянинг Киевга тунги ҳужумлари ҳақида ёзди.

"Тунда пойтахтга иккита баллистик ракета ҳужуми қайд этилди. Уларнинг бири ҳақида умуман огоҳлантириш бўлмади, иккинчисида эса бошпаналарга яшириниш учун жуда кам вақт қолди", — деди у.

Бироқ бундан бир неча соат олдин эълон қилинган NBC телеканалига интервьюсида Зеленский АҚШ билан разведка маълумотларини алмашиш уч кунлик танаффусдан кейин тикланганини айтган эди.

"Бунинг учун жуда миннатдормиз. Россия баллистик ракеталардан фойдаланганда бизни огоҳлантириш учун бундай ноёб разведка маълумотлари фақат АҚШда бор", — деган эди Украина президенти.

Вашингтон эса маълумот алмашиш тўхтатилганини рад этмоқда.

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио душанба куни журналистларга разведка маълумотларини етказишда "танаффус" бўлмаганини айтди.

"Зеленский бу гапларни қаердан олаётганини ёки нима учун матбуотга шундай баёнотлар бераётганини билмайман", — деди Рубио.

У Киевнинг эрта огоҳлантириш тизимида бир неча кеча олдин дастурий таъминот билан боғлиқ муаммо юзага келганини эшитганини айтди, аммо муайян ҳодиса юзасидан изоҳ бера олмаслигини қўшимча қилди.

Оқ уй вакили ҳам АҚШ билан Украина ўртасида разведка маълумотларини алмашиш амалиётида ўзгариш бўлмаганини билдирди. Унинг айтишича, президент Дональд Трамп урушни тугатишга эътибор қаратмоқда ва АҚШ Украинага бошқа ҳар қандай давлатдан кўпроқ ёрдам берган.

Starlink чекловлари Украина армиясига қандай таъсир қилмоқда?

Бескрестнов АҚШнинг Украинадаги Starlink интернет тармоғидан фойдаланишга доир чекловлари ҳам давом этаётганини айтди. Киев ҳарбий дронлар, вертолётлар ва армия бўлинмалари ўртасидаги алоқани таъминлашда ушбу тизимдан фойдаланади.

Starlink эгаси Илон Маскнинг айтишича, ҳарбий мақсадлар учун мўлжалланган Starshield тизимига кириш имкониятини охир-оқибат АҚШ ҳукумати назорат қилади. Ушбу тизим Пентагон учун ишлаб чиқилган. Бу эса чекловлар ортида Вашингтон турган бўлиши мумкинлиги ҳақида саволларни келтириб чиқарди. Дональд Трамп эса бу ишга алоқадорлигини рад этган.

Ўтган ҳафта Starshield тизимига уланган ҳаракатланувчи қурилмаларнинг интернет алоқасини сақлаб қолган ҳолда ҳаракатланиш тезлиги соатига 160 километр билан чеклангани хабар қилинди.

Бу Украина армиясининг Россия дронларини уриб тушириш ва Россия босиб олган ҳудудларга ўрта масофали дронлар билан зарба бериш имкониятларига таъсир кўрсатган.

Бескрестнов разведка маълумотлари билан боғлиқ муаммолар ва Starlink чекловлари бир вақтда юзага келганини Украинага босим ўтказишга қаратилган эҳтимолий қадам деб баҳолади.

"Эҳтимол, АҚШ бизга: 'Келинглар, Россия билан музокаралар ўтказайлик, муросага келишингиз керак', демоқчи", — деди у Би-би-сига.

Унинг таъкидлашича, Украина келажакда Starlink тизими билан боғлиқ яна қандай муаммолар пайдо бўлишини билмайди. Шу сабабли Киев нафақат ҳаво мудофааси, балки ҳарбий қисмлар ва штаблар ўртасидаги алоқа, шунингдек, тинч аҳоли учун ҳам муқобил алоқа тизимларини изламоқда.

Зеленский Рубио билан нималарни муҳокама қилди?

Зеленский АҚШ Давлат котиби Марко Рубио билан суҳбатлашганини маълум қилди. Унинг айтишича, мулоқот аниқ масалаларга бағишланган ва амалий аҳамиятга эга бўлган.

Томонлар Украинага ракеталарни ҳавода уриб тушириш учун мўлжалланган перехваторларни етказиб бериш, Россия ҳужумлари ҳақида олдиндан огоҳлантириш ва Starlink ҳамда унинг ҳарбий аналоги Starshield ишини тиклаш заруратини муҳокама қилган.

"Ёрдам беришга тайёрлик ва аниқ позиция учун миннатдорман", — деб ёзди Зеленский.

Бу мулоқот Трампнинг Россия Украина масаласида "ўзини яхши тутаётгани" ҳақидаги баёноти ва Зеленскийга нисбатан танқидлари фонида ўтди.

Шу билан бирга, оммавий ахборот воситалари Пентагон ҳозирча Украинага, жумладан, бошқа давлатлардан етказиб берилиши мумкин бўлган Patriot ҳаво мудофааси тизими ракеталарини беришни маъқулламагани ҳақида хабар тарқатди.

Россия ҳужумларида яна одамлар ҳалок бўлди

Украинада Россия ҳужумлари давом этмоқда. Душанба куни мамлакатнинг шимоли-шарқидаги Харков вилоятида дрон зарбаси оқибатида камида олти киши ҳалок бўлгани ҳақида хабар берилди.

Украина расмийларининг айтишича, қурбонлар орасида болалар аравачасидаги гўдак ва 11 ёшли қиз ҳам бор. Ҳужум парк яқинидаги кафе атрофида содир бўлган. Яна 14 киши жароҳатланган.

Зеленский бу ҳужумни "мутлақо ваҳшийлик" деб атади.

Украина Фавқулодда вазиятлар давлат хизмати маълумотига кўра, Киев — Одесса автомобиль йўлидаги ҳужум оқибатида икки енгил машина ёниб кетган. Уч киши ҳалок бўлган, яна тўрт киши жароҳатланган. Ҳодиса Киев вилоятидаги Чабани қишлоғи яқинида содир бўлган.

Киевнинг Ҳолосеевский туманида эса дроннинг тушиши оқибатида бир киши ҳалок бўлган, олти киши жароҳатланган. Шаҳар мэри Виталий Кличконинг билдиришича, жароҳатланганларнинг беш нафари шифохонага ётқизилган.

Доналд Трамп душанба куни АҚШнинг Украинага ёрдами ҳақидаги саволга жавоб берар экан, "Биз Украинага жуда кўп нарса бердик. Улар эса бизга ҳеч нарса беришмади", — деди.

BBC Starlink компаниясидан ҳам изоҳ сўраган.

19 октябр: Зеленский: Россия баллистик ракеталари учиб келаётгани ҳақида яна бизга хабар беришмади

Украина Президенти Володимир Зеленскийга кўра, 18 октябрдан 19 октябрга ўтар кечаси АҚШ яна Украинани Россия баллистик ракеталар отгани ҳақида хабардор қилмаган.

Шу кеча Украина расмийлари хабар қилишларича, пойтахти Киев шаҳри, Киев вилояти ва бошқа вилоятларга кўп сондаги баллистик ва қанотли ракеталар ва дронлар ҳужумларига тутилган.

Оқибатда Киев шаҳрининг уч туманидаги портлашлар бир инсон умрига зомин бўлган, саккиз киши жароҳатланган.

Киев метросининг бир станцияси, муз аренаси, савдо маркази шикастланган.

Киев вилоятининг Ирпен шаҳрида 17 инсон яраланган, 84 иншоот, шу жумладан, 70 та кўп қаватли уйга зарар етган.

Днепропетровск вилояти Кривой Рог шаҳрида икки инсон ҳалок бўлган, саккиз киши жароҳатланган.

Президент Зеленский ўзининг Телеграм каналида хабар қилишича, 16 баллистик ракета Киев шаҳри ва вилоятини нишонга олган.

Асосан энергетика инфратузилмаларига зарба берилган, камида ярим миллион одам электр қувватисиз қолган.

"Яна тун давомида Россия баллистика ҳужумлари ва яна шерикларимиздан огоҳлантириш бўлмади", деб ёзди Президент Зеленский.

Украина ҳарбийларига кўра, Россия якшанба тунида кечки соат 23 ларда ва тунги соат 3 ларда ялпи зарбалар берган.

Шу вақтгача АҚШ ҳарбийлари Россия ҳудудидан Украинага қарата ракета отилганини Украина ҳарбийларига берар, бутун мамлакат бўйлаб ҳаво ҳужумидан огоҳлантириш тизими ишлаб кетиб, одамлар огоҳлантирилади.

13 октябрдан Украина ҳарбийлари Starlink сунъий йўлдош тармоғи тезлиги чекланиши билан бир вақтда Россиядан бўлган ракета ҳужумлари ҳақида Америка томонидан огоҳлантириш бўлмаганини хабар қилдилар.

АҚШ расмийлари Starlink тезлигини чеклаганлари, Украинага жосуслик маълумотларини бўлашишни тўхтатганларини рад этиб келмоқдалар.

Якшанба куни Президент Зеленскийнинг бир неча оммавий ахборот воситаларига интервюлари эълон қилинди.

Bloomberg агентлигига Зеленский айтишича, АҚШ Украинани Россияга таслим бўлишга кўндиришни истаяпти.

Трамп: мен Россия билан тинчлик музокаралари издан чиқишини хоҳламайман

Президент Зеленскийнинг NBC телеканалига интервюсига жавобан АҚШ Президенти Доналд Трамп Truth ижтимоий тармоғида катта пост қўйди.

Президент Зеленский Вашингтоннинг Россия дизел ёқилғисига нисбатан санкцияларни енгиллатиш ва янги чекловларни тўхтатиш қарорини хато деди.

Зеленский Президент Трамп бу қарорини қайта кўриб чиқишига умид билдирди.

"Ўйлайманки, бу хатоларнинг ҳаммаси бизга ҳам, АҚШга ҳам ёрдам бермайди", деди Президент Зеленский.

«Россия бўйича менинг қарорим жуда оддий. Ҳозир мен Россия ва Украина ўртасидаги можарони тинч йўл билан ҳал қилиш юзасидан музокаралар олиб бормоқдаман ва Россияни музокаралар столидан аҳмоқона тарзда узоқлаштириши мумкин бўлган ҳеч қандай ишни қилишни истамайман», деб ёзди Президент Трамп.

Трамп ёзишича, музокараларда «сезиларли тараққиёт»га эришилган, жумладан, «асирларни озод қилиш» масаласида ҳам.

Трамп ёзишича, Россия Эронга ёрдам бериш учун «деярли ҳеч нарса қилмаяпти, балки умуман ҳеч нарса қилмаётгандир».

Америка президенти яна бир бор Украинанинг Россия нефтни қайта ишлаш заводларига берган зарбаларини танқид қилди ва Зеленскийни айнан шу объектларни нишон сифатида танлаётганликда айблади.

Трампнинг фикрича, Зеленский бу ҳужумлар «жаҳон дизел ёқилғиси бозорларига, жумладан АҚШ бозорига ҳам жиддий зарар етказаётганини билади».

«Зеленскийни бу қизиқтирмайди. У бу урушни тугатишни истамайди ва эҳтимол ҳеч қачон истамаган ҳам. Икки йил олдин у ҳозиргига қараганда анча қулайроқ келишувга эришиши мумкин эди», деб ёзди Трамп.

Украина эса Россиянинг нефтни қайта ишлаш заводлари ўзининг қонуний ҳарбий нишонлари эканини таъкидлаб келади.

Киевга кўра, бу корхоналар Россия армиясини ёқилғи билан таъминлашга хизмат қилади, шунингдек нефт савдосидан келадиган даромадлар Россиянинг урушини молиялаштиришаяпти.

Бироқ таҳлилчиларга кўра, жаҳон энергетика таъминотини беқарорлаштираётган асосий омил Украинанинг Россия нефт заводларига зарбалари эмас, балки АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши бошлаган урушидир.