Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Bara 2024 qofa Itoophiyaa keessatti namoonni miiliyoona 6.1 dhibee busaan qabamanii 1,038 du’uu gabaasi miidiyaa mul’iseera. 

Weerara dhibee busaa 'Lixarraa Jimmattis haalaan babal'ataa jiru'

Waa’ee umurii ilaalchisee qoosaa hedduu dhageessaniittu ta’a. Baacoo yeroo tokko dhiyaate isin yaadachiisuun umurii sirrii himachuu dhiisuun hangam akka hawaasa keessatti baramaa ta’eefi ‘muka qoosaas ta’e’ isinitti himna.

Umurii keenya sobnee himachuu duuba maaltu jira?

Torbanoota dhihoo keessatti dhimmi fayyaa hoggantoota aftiikaa lama dhimma ijoo dubbii ta'un ture. Pirezidantoonni kunneenis haala nagaarratti argamu jedhaman illeen garuu halli fayyinsaanii maaliif akka icciitiin qabame dubbi kaase.

Pirezidantoonni Afriikaa dhimmi fayyaa saanii maaliif iccitii akka ta'u barbaadu? 

Kutaalee addunyaa hedduu keessatti sagantaan tokko alkoolii malee guutuu hin ta'u jedhamee yaadama. Namoota tokko tokkoof alkooliin karaa namoota adda addaa ammoo waliin hariiroo hawaasummaa ittin cimfachuu, kaan ammoo bashannanuudhaaf dhugna jedhu. Isin hoo maaliidhaaf dhugdu?

Alkoolii dhuguun hangam balaa qaba?

Kaayiroo Naakaatee- Chiirwaa baatii Waxabajjii darbee keessa ture kan wallaansa qaama teessummaa (udduu) guddiisuufi (BBL) jedhamu taasifate. Bu'aa wallaansichaatti gammaddulleen, amma yaaddoo keessa jiraachu BBCtti himte.

Wal'aansa qaama teessumaa guddifachuu du'aaf nama saaxilu 'BBL' jedhamu

Iskizoofireniyaan dhibee namumaa, qor-qalbii, hawaasummaa, maatii, barnooota fi hojii otoo hin nama tokkoorratti dhiibbaa jabaa qaqqabsiisu. Dhaabbannii fayyaa addunyaa namoota rakkoo sammuu kana qabaniirra qolliifannaa fi saarbamiinsi mirgaa irra qaqqabuun baratamaadha jedhe.

Sagalee qabatamaan hin jirre dhagahuun mallattoo dhibee sammuu ta'uu beektuu?

Siyaasa Itoophiyaa keessa waggoota hedduuf kan turan Piroofesar Bayyanaa Pheexiroos boqochuu jalqaba miidiyaa hawaasaa isaaniirratti kan ibsan Ministira Muummee Abiy Ahmad.

Namni siyaasaa gameessi Itoophiyaa Pirofeesar Bayyanee Pheexiroos boqotan

Qaamni saalaa dubartootaa kutaa qaamaa waa’eensaa yeroo baayyee ifatti hin mari’atamne ture.
Haata’u malee dhiheenya kana keessa dhimma fayyaa ykn kunuunsa qaama saala dubartootaan walqabatee suuraalee fi viidiyoowwan baayyeen miidiyaalee hawaasaa gubbaatti yoo qoodaman mul'atu. Miidiyaaleen hawaasaa kunneen balaa attam fayyaa dubartootaaf qabu laata?


Miidiyaan hawaasaa attamiin fayyaa qaama saalaa dubartootaa balaadhaaf saaxila?

Fiigichi tasgabbii, qindoomina, annisaa maashaalee fi sochii niwuroonirratti hundaa’a.

Saffisaan imaluun saffisaan fiiguu danda'uu keenya mirkanneessaa?

Deeffuu fi dhuufuun qilleensa gara keessatti fudhannu, dhugaatii dhugnuu fi baakteeriyaa qaama sirna bullaa’insa soorataa keenya keessa jiranirraa maddu.

Maaliifan dhuufa jettanii yaaddanii beektu?

Fooliin afaanii badaan dhibee garaachaa fi sirna marsaa dhiigaa, akkasumas rakkoo saayinisii akeekuu danda’a.

Fooliin afaanii badaa rakkoo namoota baayyee maalirraa madda?

Gosti dhibichaa saffisaan kan babal’atu yoo ta’u, namoota 87,000 ol qabuun, namoonni 140 du’uu yeroo weerarri dhibichaa mudate  gabaaafameera, akka  ragaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO)mul‘isutti.

'Nan du'a malee irraan hafa hin seene' - Nama maaree jaldeessaarraa fayye

Dhiibbaa cimaa sanymmaa fayyaa namootaarratti qabaatu ilaalichisee qorattuun wallaansa fayyaafi gaazexessituun saayinsii muddannoo mataashee irraa ka'uun dhimma kanarratti kitaaba barreessite.

Dhiibbaa cimaa sanyummaa fayyaa namootaarratti qabaatu

Dubartiin umuriin ganna 28 tokko dhukkubbii mataa cimaa ta’ee fi dhiitaa naannoo mataa isheerratti mul’ate yaalamuuf ture kan Hospitaala Ispeeshaalitii Alarti deemte.



Finfinneetti mataa dubartii tokko keessaa xannachi 1.3Kg ulfaatu bahe

Biiroon Fayyaa naannoo Somaalee nama Maaree Jaldeessaa (Mpox)'iin qabamuu hin oolle jechuun shakke adda baafamee akka turu gochuu beeksise.


Itoophiyaa Naannoo Somaaleetti namni Maaree Jaldeessaan qabamuu shakkame adda baafame

Qorannoon haaraan akka agarsiisutti shamarran Ameerikaa marsaa laguusaanii jalqabaa dafanii argu.
Qilleensa faalamaf saaxilamuun gartokkoon gumaacha qaba jedhame.


Faalamni qilleensaa akkamitti shamarran marsaa laguu dursanii akka argan taasisa?

Tibbana Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) Mareen Jaldeessaa yaaddoo fayyaa Idil-addunyaa ta'uu isaa yeroo lammaffaaf irra deebiin labseera.
Vaayirasichi bara 2022 irraa eegalee daran kan babal’ataa dhuf e yoo ta’u, bara kana ammo Afrikaa qofa utuu hin taane, biyyoota  Awurooppaa, Eeshiyaa fi Ameerikaatti fafaca’uun yaaddoo guddaa uumera.


Maaree Jaldeessaa kan biyyoota hedduu yaadeessaa jiruu waan hanga ammaa  beeknu

Saayintistoonni akka jedhatti,  hawaasni Cheemayna ujummoolee dhiigaa arterii hunda caala fayyaa ta'e qabaachusaanii qorannoon mirkaneessan.


Namoota addunyaarratti onneen isaanii suuta dulloomu beektuu?

Waggaa tokkoof homaa gochuu yoo dhiiste sitti tolaa? Hojii hojjechuu, guddina hojii barbaaduu ykn waan

' Itti yaadanii homaa gochuu dhiisuun, ' maaliif nuuf gaarii ta'a?

Gadameessi namtolchee lubbuu daa'imman yeroo malee dhalatanii baraaruu danda'a. Garuu qormaanni namaa osoo hin jalqabin dura yaadonni naamusaa ilaalamuu qaban jiru.

Gadameessa namtolchee: Daa’imman yeroo malee dhalataniif furmaata haaraa?

Dhaabbati Fayyaa Addunyaa (WHO) dhibeen maaree jaldeessaa kutaalee Afrikaa hedduu keessa faca'e fayyaa addunyaaf yaaddoo ta'uu labse.

Dhibeen maaree jaldeessaa-mpox yaaddoo fayyaa addunyaa ta'ee labsame

Mana barumsaatti, bakka bashannanaatti ykn bakka hojiittis ta’u dargaggoonni yeroo wal gahan dhimmi isaan caalaa kaasaniifi irratti odeessan waa’ee kilaboota Piriimer Liigii Ingilizidha.

Kilaba Piriimer Liigii isa kamitu Itoophiyaa,  Afrikaatti jaallatama?

Ileeni Foo jedhamti, nama ganna 49 yoo taatu wal’aansa miilla dheereffachuuf Doolara 50,000 baaste dogoggora ta’uu wal’aansa turtii waggootaan hordofaa turte boodarra barte.

'Miila dheereffachuuf yaaleen rakkoo guddaa keessa gale'

Sababii dhumaatii arraagessaatiin lammiileen Hindii walakkaa miiliyoonaa ta'an akka du'aniif sababa ta'eera jedhe odeessi gama biyya Hindiitii dhagahame kun. Attamiin yoo jettan kunoo bal'innisaa akkasiin qixaa'eera. 