Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Neetiworkiin hawaasummaa/hiriyyummaakee  akkuma sochii qaamaa gootu fayyaakeerratti dhiibbaa uumuu dandaʼa. Barreessaan kitaaba haaraa waa’ee hariiroo keenyaa kan barreesse Deeviid Roobsan ragaafi sababoota walitti dhufeenya ajaa’ibaa kanaa qorateera.

Umrii dheeraa jiraachuu barbaadduu? Hiriyyoota filachuurratti xiyyeeffadhaa

Wanti ijoo gaaffii kaasu tokko hawaasa Itoophiyaa keessaa 90% kan ta’u ‘ummata amantii cimsee hordofu’ jedhamu keessatti waan akkanaa mudatuu isaati. Hayyonni attamiin ilaalu?

Ajjeechaan suukaneessaa dhageenyu waa'ee hawaasa Itoophiyaa maal nutti hima?

Maqaa namootaa irraanfachuun deebinee gaafa isaan arginu qaana'uu hanga kutaa qormaataa keessa teenye deebin gaaffii tasumaa yeroo sammuu keenya keessaa badutu jira. Kana akkamiin fooyyeessina?



Duubatti tarkaanfachuun dandeetti waa yaadachuu fooyyessa - Qorannoo

Namni siyaasaa Kooriyaa Kibbaa tokko of ajjeechaa dhiirotaa yeroodhaa gara yerootti dabalaa jiruuf gahee “ol’aantummaa” dubartoonni hawaasa keessatti qabaniidha jechuun himatan.

Kooriyaa Kibbaatti maaliif of ajjeechaa dhiirootaa dabalaa jiruuf dubartoota komatan?

Neezarlaandis keessatti bara 2023 qofaatti namoonni 9,068 "euthanasia" ykn deeggarsa ogeessa fayyaan du'aniiru. Du'a biyyattii keessatti mudate keessaa 5% jechuudha. 
Kanneen fedhiidhan ogeessa fayyaan du'an keessaa "duo-euthanasia" ykn abbaan warraafi haati warraa kan wal-faana du'an 33 galmaa'era.  


Abbaa warraafi haadha warraa walgannee hin duunu jechuun hakimaan du'uu filatan

Yeroo ijoollummaa barsiisonni ykn maatin “gara fuulduraatti maal ta’uu barbaadda?” jedhanii yeroo gaafatan ‘hakima fayyaa ykn injinara ta’uun barbaada’ akka jedhaa ture yaadata.

Hakiima duuti tasaa akaakayyuusaa waldhaansa fayyaa akka baratu isa dirqisiise 

Qorannoowwan garaa garaa akka agarsiisanitti, namoota gaheessa ta’an kudhan keessaa yoo xiqqaate namni tokko hirriba dhabuun ni rakkata.
Yeroo heddu halkan hirriba keessaa kaatu yoo ta’e ykn erga kaatanii booda miirri dadhabbii isinitti dhagaham taanan, tarii rakkoo hirriba dhabuu (Isomiiniyaa)dhaan qabamtaniirtu ta’a.


Rakkoon hirriba dhabuu “Insoomniyaan” maalidha? Furmaati isaa maali?

Kumalaa Addunyaa sirboota aadafi qabsoo sirbuudhan beekama. Keessumaa sirba "Addaarraan lootii gaddachaastee, shaashaa gootee garaa na rooraastee..." jedhuun hawaasa biratti heddu jaalatama.
Sirbaa cidhaa akkasumas waggaa kudhan dura kan baase sirba "bara roobni hammaate" jedhus qaba. 


Wallee 'addarraan lootii gad dachaastee...' jedhuun kan beekamu Kumalaa Addunyaa maalitti jira ? 

Saayintistoonni hirriba keessa ka’anii adeemuun kan mudatu wayita sammuun keenya muguu fi dammaquu giddutti danqamu jedhu.

Hirriba keessa osoo hin dammaqiin adeemuu (sleep walking) maaliidha?

Waa'ee qormaataa abjootuun nama hunda bira hin jiru, yoo jiraates hundi hin yaadatu. Namoonni waa'ee qormaataa abjootanii dhiphatan garuu mudannoosaanii qoodaniiru.

Osoo hin qayyabatiin abjuudhaan qormaatatti dhiyaattanii beektuu? kun akkamiin mudata?

Pireezidant Ruutoo dhorkaa jimaarra kaahame shaaran

Awurooppaa keessatti yakkaamtoota akkaan barbaadamaa turan keessaa tokko kan ta’ee saamaa beekamaan ragaalee dhukkubsattoota kuma 33 hataman fayyadamuun yakka waliin dhahuu raawwatee hidhaan dabame.

Hanna saayibarii  waggaa 13tti jalqaberraa kaasee dargaggeessa yakka guddaan Awurooppaatti barbaadamu

Jechi "bipolar" jedhu - bantiiwwan lama kallattii garagaraatti argaman mul'isuuf kan ooludha. Akkuma dacheen bantiiwwan kaabaafi kibbaa jedhaman qabdu, walirraa fagaachuu miiraa agarsiisuuf kan moggaafamedha.

Rakkoon fayyaa sammuu Baayipoolaar disordar maali, wal'aansa qabaa? 

Raasil Kuuk jireenyasaa alkoolifi qorichi sammuu adoochu mancaase jijjiiruf waan gochuu qabu gaafa yaadu, bakka jiraatu Inglaand irraa ka'ee Afrikaa fiixee tokkoo hanga fiixee biraatti deemuu murteesse. Maalif akka Afrikaa filate isatu beeka. 

Nama ardii Afrikaa fiixee kibbaatii hanga kaabaatti fiige kanaan wal-baraa

Qorichi sammuu hadoochu 'kuush' jedhamu kun, qorichoota 'psychoactive' akka akkaa walitti makuun kan tolchan ogguu tahu, waggootaan dura biyyattiitti jalqabame.

Qorichi sammuu namaa hadoochu lafee namaarraa tolfamu hammaannaan labsiin yeroo muddamaa labsame

Namoonni baayyeen sammuu isaaniitti fakkii wayii tokkoo arguu danda'u- waan loomiin fakkaatu, gola isaanii faa ykn seeqa hiryyaa isaanii -tahus kana nama hunda miti kan gochuu danda'u.

'Ijoollee koo yoon ijaan arge malee waan fakkaatan hin beeku'

Afaanoromoo

Kurruufuun isa kurruufu qofa hirriba dhowwa miti. Namoota bira rafan irrattis miidhaa qaamaafi sammuu dhaqqabsiisa. Bultiillee diiguu danda’a.



Kurruufun akkamiin gaa'ila diiguu danda'a? Furmaanni isaa maali?

Namoonni tokko tokko manaa osoo gadi hin bahin yeroo dheeraa taa'uu filatu. Kaan ammoo kutaa dukkanaa keessa yeroo qophaa yeroo fudhatanii rafuu fedhu. Eerfoonii gurratti godhatanii muuziqaa sagalee guddisanii dhaggeeffachuu kan amaleeffatanis lakkoofsa xiqqaa miti. 

Amaloota fayyaa sammuu keenyaa miidhan kanneen beektuu? 

Qo'annoo 2023 keessa US'tti godhameen, kanneen gaafataman sadii keessaa tokkoo ol kan tahan, hirriiba gaarii argachuuf jecha, jaalallee isaaniin wajjin darbee darbee siree akka akkaarra akka ciisan himaniiru. 

Lakkoofsi 'jaalalleewwan' ciisichasaanii gargar godhatanii maaliif dabalaa dhufe?

Sochii dhala namaa keessatti yeroon taa’umsaan dabarsan dheeraadha. Bakka hojiitti namoonni hanga sa’atii sagalii taa’umsaan dabarsu jedha qorannoon.
Garuu akkaataan itti teenyu fayyaa keenyaaf akkaan murteessaadha jedhu ogeeyyiin fayyaa.


Akkaataan itti teenyu sirriin kami? Attamiin fayyaa keenya miidha?

Dhaabbanni qabeenya biiliyanara addunyaa kanaa Iloon Maask tahe Niwuraaliink sammuu namaa keessa meeshaa 'chiippi' jedhamu suuquu ibsee ture.

'Chiippiin' sammuu namaa keessatti suuqamu maali? Kaayyoo akkamiif  oola?

Yeroo hirribaa qaamni namaa guutummaatti dalagaa dhaaba jechuu miti. Sammuun, seelonni narvii, onneen, miirri... hunduu hojiisaanii inuma hojjetu.
Garuu akkamiin?

Yeroo rafnu waan qaama keenya mudatuu fi akkamiin akka hojjetu beektuu?

Mandara namni hundi dhibee waa dagachuu qaban- Landis

Cirraachi hadhooftuu akka Itoophiyatti lakkoofsaan ''hunda caala danuu'' jedhame wal’aansa baqaqsanii yaaluu hospitaala Hawaasaatti raawwatameen dubartii ganna 40 keessaa baafame.

Fayyaa Sammuu