انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ این نتایج برای ایران و جهان چه پیامدهایی دارد؟

دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا موفق شدند اکثریت را در هر دو مجلس سنا و نمایندگان به دست آورند و برای باقیمانده دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ کنترل کنگره را در اختیار بگیرند.

این دگرگونی گسترده در صحنه سیاسی آمریکا ضربه‌ای بزرگ به رئیس‌جمهور وارد کرده است. دونالد ترامپ اذعان کرده که جنگ با ایران و افزایش هزینه‌های زندگی در شکست بسیاری از نامزدهای حزب جمهوری‌خواه نقش داشته است. جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز گفت: «دلیل شکست ما جنگ بود.»

خبرنگاران بی‌بی‌سی توضیح می‌دهند که این نتایج چه معنایی برای سایر نقاط جهان خواهد داشت، از جنگ‌های اوکراین و خاورمیانه گرفته تا روابط تجاری با چین.

ایران

ربکا پیدر، خبرنگار بی‌بی‌سی در واشنگتن دی‌سی

جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات را ناشی از جنگ با ایران می‌داند.

این جنگ باعث افزایش چشمگیر هزینه‌های زندگی برای آمریکایی‌ها شده است، از جمله افزایش قیمت بنزین.

ترامپ در جریان کارزار انتخاباتی خود برای بازگشت به کاخ سفید در سال ۲۰۲۴ وعده داده بود قیمت بنزین را به کمتر از دو دلار برای هر گالن برساند. اما میانگین قیمت بنزین در ماه اکتبر به ۴ دلار و ۳۱ سنت برای هر گالن رسید. او همچنین وعده داده بود که در صورت بازگشت به کاخ سفید، جنگ تازه‌ای آغاز نخواهد شد.

اما یک روز پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، آمریکا حملات تازه‌ای را علیه یک جزیره ایرانی انجام داد و ترامپ به خبرنگاران گفت که از آغاز این جنگ هیچ پشیمانی‌ای ندارد.

در واکنش به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، محمدباقر قالیباف گفته است که مردم آمریکا «به جنگ نه گفتند».

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در بیانیه‌ای اعلام کرد که انتظار ندارد سیاست آمریکا پس از این نتایج تغییر کند.

ترامپ نیز در گفت‌وگو با سی‌بی‌اس نیوز، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا، گفت این درگیری «هر زمان که من بگویم تمام شده است، تمام خواهد شد».

غنچه حبیبی آزاد، بی بی سی فارسی

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، گفته است کسانی که تصور می‌کنند تغییرات در سیاست آمریکا باعث تغییر «دشمنی آمریکا با ایران» خواهد شد، «سخت در اشتباه‌اند».

آقای خامنه‌ای همچنین هشدار داد که اگر آمریکا بار دیگر به ایران حمله کند، پاسخ ایران «در ابعادی حتی گسترده‌تر» خواهد بود.

رهبر جمهوری اسلامی که پس از کشته شدن پدرش، علی خامنه‌ای، در حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه جانشین او شد، ماه‌هاست در انظار عمومی ظاهر نشده است.

این اظهارات در قالب یک پیام مکتوب شش صفحه‌ای منتشر شده که روز چهارشنبه و همزمان با سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۹۷۹ منتشر شد.

کشورهای عربی خلیج فارس

فرانک گاردنر، خبرنگار امور امنیتی بی‌بی‌سی

در تئوری، این شکست انتخاباتی برای «پروژه ترامپ» می‌توانست در دوره‌ای دیگر به عنوان ضربه‌ای به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تلقی شود.

رئیس‌جمهور آمریکا و خانواده‌اش روابط شخصی و تجاری نزدیکی با بسیاری از این کشورها دارند.

یک زمین گلف متعلق به «ترامپ اینترنشنال» در دبی وجود دارد، قطر یک هواپیمای ۴۰۰ میلیون دلاری به او هدیه داده است و امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی در مجموع میلیاردها دلار در شرکت «افینیتی کپیتال» متعلق به جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

ترامپ همچنین در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۱۷، ریاض را به عنوان نخستین مقصد سفر خارجی‌اش انتخاب کرد.

روابط عربستان سعودی با سلف دموکرات او، جو بایدن، به‌ویژه پرتنش بود. آن احوالپرسی مشت به مشت و نه‌چندان راحت با ولیعهد عربستان در سال ۲۰۲۲ را به خاطر دارید؟

رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنین نسبت به باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، بدگمان بودند، چون پس از استفاده بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، از گاز سمی، او را مجازات نکرد.

اما جنگ ایران در سال جاری نگاه‌ها به ترامپ را تغییر داده است.

به گفته یکی از تحلیلگران، «ترامپ خلیج فارس را به آتش کشید» (در ۲۸ فوریه) و همچنان این نگرانی وجود دارد که او بتواند بار دیگر آن جنگ را شعله‌ور کند؛ جنگی که ممکن است ایران در پاسخ به آن، زیرساخت‌های حیاتی کشورهای منطقه را هدف قرار دهد و خسارت‌های گسترده‌ای به بار آورد.

چین

لورا بیکر، خبرنگار چین

چین با دنبال کردن نتایج انتخابات، آن را فرصتی برای خود خواهد دید.

روابط پکن و واشنگتن رقابت میان قدرت‌های بزرگ در قرن حاضر است و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، احتمالا احساس خواهد کرد که پیش از استقبال از دونالد ترامپ در چین در اواخر این ماه، دست بالا را در اختیار دارد.

ترامپ برای حمایت از تولیدکنندگان آمریکایی در برابر کالاهای ارزان‌قیمت چینی، بر کالاهای وارداتی از چین تعرفه وضع کرد.

اما این طرح نتیجه معکوس داد، زیرا شی در واکنش تعرفه‌های سنگینی بر کالاهای آمریکایی اعمال کرد. در نتیجه بسیاری از کالاها، از جمله تجملات کوچک خانوادگی مانند اسباب‌بازی و لباس، برای آمریکایی‌ها گران‌تر شد.

چین همچنین خرید محصولات کشاورزی آمریکا را متوقف کرد که به کشاورزان ایالت‌های حامی ترامپ آسیب رساند.

این جنگ تجاری با یک آتش‌بس پایان یافت که قرار است در پایان ژانویه منقضی شود و ممکن است چین بر این باور باشد که ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای در حال ترمیم آسیب‌های این شکست است و به دنبال دستیابی به یک توافق خواهد بود.

شی جین‌پینگ این را فرصتی خواهد دید تا توافقی بهتر برای چین به دست آورد.

روسیه

استیو روزنبرگ، سردبیر بخش روسیه در بی‌بی‌سی

دمیتری پسکوف، سخنگوی ولادیمیر پوتین، به رسانه‌های روسی گفته است: «صمیمانه امیدواریم دونالد ترامپ به تلاش‌های خود برای صلح ادامه دهد.»

او افزود: «ایده‌هایی وجود دارد» و «به‌زودی دور دیگری از مذاکرات سه‌ جانبه برگزار خواهد شد». منظور او گفت‌وگوهای سه‌جانبه‌ای است که قرار است هفته آینده میان روسیه، اوکراین و آمریکا در ابوظبی برگزار شود.

پسکوف ادامه داد: «ما شاهد تلاش‌های موفقیت‌آمیز بشردوستانه ملانیا ترامپ برای برقراری صلح بوده‌ایم.» او به عملیات بشردوستانه اخیر در اولشکی، در مناطق تحت اشغال روسیه، اشاره داشت.

او گفت: «امیدواریم همه این اقدامات ادامه پیدا کند.»

اگر این تلاش‌ها برای صلح به نتیجه نرسد، به احتمال زیاد مسکو همانند گذشته اوکراین و اروپا را مقصر خواهد دانست.

اکنون ممکن است روسیه دموکرات‌ها و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را نیز مقصر بداند.

اما احتمالا دونالد ترامپ را مقصر نخواهد دانست، زیرا کرملین سرمایه‌گذاری زیادی روی روابط خود با ترامپ انجام داده است و روشن است که مسکو همچنان امیدوار است همکاری‌های اقتصادی خود را با دولت ترامپ گسترش دهد.

رسانه‌های جهان

بخش مانیتورینگ بی‌بی‌سی

برای مردم اوکراین، ایران و سراسر خاورمیانه، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا کمتر به سیاست داخلی این کشور مربوط بود و بیشتر به این موضوع که نتایج آن چه تاثیری بر درگیری‌های جاری خواهد گذاشت.

در اوکراین، تحلیلگران بر نحوه مدیریت جنگ از سوی ترامپ تمرکز کردند. رومن تسیمبالیوک، روزنامه‌نگار اوکراینی، با طعنه گفت که رئیس‌جمهور «همه جنگ‌ها را حل کرد، جز جنگ خودش»؛ اشاره‌ای به ادعاهای مکرر ترامپ درباره پایان دادن به درگیری‌های جهانی.

در حالی که روسیه همچنان زیرساخت‌های انرژی اوکراین را هدف حملات خود قرار می‌دهد، برخی در کی‌یف امیدوارند پیشروی دموکرات‌ها به حمایت از تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تر علیه مسکو منجر شود. در مقابل، برخی دیگر نگران‌اند که بن‌بست سیاسی در واشنگتن ابهام‌های تازه‌ای درباره سیاست آمریکا در قبال اوکراین ایجاد کند.

در مسکو، کرملین به طور علنی ابراز امیدواری کرد که ترامپ به تلاش‌های خود برای میانجیگری و پایان دادن به جنگ ادامه دهد و انتظار می‌رود دور دیگری از گفت‌وگوهای روسیه و اوکراین در همین ماه برگزار شود.

اما صداهای حامی جنگ در روسیه هشدار دادند که کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها ممکن است توانایی ترامپ را برای اجرای هرگونه توافق احتمالی آینده با کرملین یا کاهش تحریم‌ها علیه روسیه محدود کند.

در همین حال، رهبران ایران و رسانه‌های نزدیک به حکومت، پیشروی دموکرات‌ها را نشانه‌ای از مخالفت افکار عمومی با سیاست جنگی ترامپ توصیف کردند.

رسانه‌های ایرانی بر آنچه «هزینه سیاسی فزاینده رویارویی نظامی با تهران» خواندند، تاکید کردند.