چهار سناریوی احتمالی برای سرنوشت انتخابات اسرائيل

با ادامه شمارش آرا در انتخابات عمومی اسرائیل، به نظر می‌رسد بنیامین نتانیاهو بهتر از آنچه عموما پیش‌بینی شده بود، عمل کرده است.

در حالی که طبق نتایج اولیه انتخابات اسرائیل، هیچیک از دو نامزد اصلی یعنی بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت به اکثریت لازم برای به دست گرفتن پارلمان نرسیده‌اند، هر دو می‌گویند که برای تشکیل دولت تلاش خواهند کرد.

کمی پیش‌تر، نظرسنجی‌های پس از رأی‌گیری نشان می‌داد که اردوگاه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، و اردوگاه رقیب او شانه‌به‌شانه یکدیگر پیش می‌روند.

تا این لحظه هیچ یک از این دو جناح ۶۱ کرسی مورد نیاز برای تشکیل دولت را به دست نیاورده‌اند.

این در حالی است که فهرست‌های انتخاباتی اعراب اسرائیل، عملکردی قوی داشتند و بر اساس نظرسنجی‌ها، مجموعاً ۱۷ یا ۱۸ کرسی را از آن خود خواهند کرد.

در اینجا چهار سناریوی احتمالی مطرح است:

تشکیل ائتلاف

احزاب بلافاصله مذاکرات خود را برای دستیابی به اکثریت ۶۱ کرسی آغاز خواهند کرد، اما مسیر پیش رو به‌هیچ‌وجه روشن نیست.

اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائيل، نامزدی را مأمور تشکیل دولت خواهد کرد که بیشترین شانس را برای این کار داشته باشد اما این فرد لزوماً از حزبی که بیشترین کرسی‌ها را کسب کرده، نخواهد بود.

احزاب عرب اسرائیل، به‌ویژه حزب رعام یا «حزب متحد عربی»، برای همکاری با جناح آقای آیزنکوت ابراز آمادگی کرده‌اند اما این جناح از آن‌ها فاصله گرفته و حمایتشان را در طول کارزار انتخاباتی، نوعی نقطه ضعف تلقی کرده است.

در مقابل، برای جناح آقای نتانیاهو نیز راه مشخصی برای کسب کرسی‌های بیشتر وجود ندارد، به‌ویژه پس از آنکه برخی احزاب راست‌گرای کوچکتر نتوانستند حد نصاب لازم برای ورود به پارلمان را به دست آورند.

مذاکرات ائتلافی می‌تواند بسیار دشوار و فرساینده باشد، چرا که احزاب بر منافع خاص و محدود خود پافشاری می‌کنند؛ چنین روندی ممکن است به تشکیل دولت‌هایی ناپایدار منجر شود.

پس از انتخابات پیشین در نوامبر ۲۰۲۲، تشکیل دولت جدید آقای نتانیاهو ۵۸ روز طول کشید.

دولت اقلیت

اگر هیچ‌یک از جناح‌ها موفق به کسب ۶۱ کرسی نشوند، ممکن است نامزدی تلاش کند بدون داشتن اکثریت، دولت تشکیل دهد و در عوض، برای پیشبرد امور، به حمایت‌های موردی و مقطعی سایر قانون‌گذاران متکی باشد.

در این سناریو، نمایندگان احزاب عرب اسرائیل که ۲۰ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، می‌توانند نقشی حیاتی ایفا کنند.

حزب رعام یا حزب متحد عربی به رهبری منصور عباس، پیش‌تر نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرده؛ چرا که نخستین حزب عربی بود که در ائتلافی کوتاه‌مدت (۲۰۲۱-۲۰۲۲) به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید، به دولت اسرائیل پیوست.

یک جریان عربی دیگر به نام «فهرست مشترک» اعلام کرده که بعید است مستقیماً به یک دولت ائتلافی بپیوندد، اما پیشنهاد داده که برای هر کسی که حزب آقای نتانیاهو را از قدرت کنار بزند، نقش یک حامی را ایفا کند.

تال الویتز، تحلیلگر سیاسی، می‌گوید که مشارکت به‌ویژه بالای اعراب در انتخابات، «نشان‌دهنده تمایلی قوی برای مشارکت [در قدرت] است».

گادی آیزنکوت حتی به‌طور علنی چنین احتمالی را مطرح نکرده در حالی که بنیامین نتانیاهو در کارزار انتخاباتی خود پیوسته به رأی‌دهندگان یهودی هشدار می‌داد که رأی دادن به جناح مخالف ممکن است منجر به ورود اعراب به دولت شود.

آقای الویتز می‌گوید: «در حال حاضر، به نظر می‌رسد احتمال تشکیل یک دولت اقلیت به رهبری گادی آیزنکوت وجود دارد، اما بسته به نتایج نهایی، این وضعیت همچنان ممکن است تغییر کند.»

دولت وحدت ملی

با توجه به دوقطبی‌شدن فضای سیاسی در اسرائیل، چشم‌انداز تشکیل یک «دولت وحدت ملی» دور از ذهن به نظر می‌رسد، اما از نظر تئوریک می‌تواند منجر به تشکیل دولتی شود که مواضع افراطی کمتری دارد.

تحلیلگران اسرائیلی بارها درباره احتمال تشکیل دولت وحدت ملی گمانه‌زنی کرده‌اند؛ دولتی که در آن آقای نتانیاهو متحدان راست‌گرای افراطی خود، و همچنین احزاب یهودیان ارتدوکس راست‌گرا را کنار بگذارد و با آقای آیزنکوت همراه شود که در بسیاری از مسائل امنیتی، دیدگاه‌هایی همسو با آقای نتانیاهو دارد.

چنین ائتلاف بزرگی، احزاب عربی را نیز شامل نخواهد شد.

بر اساس یک نظرسنجی که در ۱۶ اکتبر منتشر شد، اگر انتخابات منجر به کسب اکثریت قاطع از سوی هیچ‌یک از طرفین نشود، ۵۵ درصد از اسرائیلی‌ها تشکیل دولت وحدت ملی را به برگزاری انتخابات جدید ترجیح می‌دهند.

این سناریو یک نمونه مشابه در گذشته نه چندان دور دارد.

در سال ۲۰۲۰، بنیامین نتانیاهو و بنی گانتس، که او نیز مانند گادی آیزنکوت یک ژنرال بازنشسته است و به جریان میانه گرایش دارد، پس از سه دوره انتخابات در کمتر از یک سال، به توافقی برای تقسیم قدرت دست یافتند.

این توافق شامل چرخش مقام نخست‌وزیری بود، اما این شراکت پس از یک سال از هم پاشید و منجر به برگزاری انتخاباتی دیگر شد.

تشکیل دولت وحدت ملی در شرایط کنونی با مخالفت شدید هر دو طرف، به‌ویژه جناح مخالف حزب حاکم مواجه خواهد شد؛ جناحی که محور کارزار انتخاباتی خود را، کنار زدن آقای نتانیاهو و معرفی او به‌عنوان فردی فاقد صلاحیت برای رهبری، قرار داده است.

بن‌بست و انتخابات جدید

اگر هیچ‌یک از نامزدها موفق به تشکیل دولت نشوند، مردم اسرائیل ناچار خواهند بود بار دیگر به پای صندوق‌های رأی بروند.

این کشور بین آوریل ۲۰۱۹ تا مارس ۲۰۲۱، به دلیل ناتوانی سیاستمداران در ایجاد یک ائتلاف پایدار، چهار بار انتخابات برگزار کرد.

نامزدی که از سوی رئیس‌جمهور مأمور تشکیل کابینه می‌شود، به‌طور معمول ۲۸ روز فرصت دارد تا ائتلافی تشکیل دهد.

این مهلت می‌تواند ۱۴ روز دیگر نیز تمدید شود.

البته راهکارهای آیین‌نامه‌ای دیگری نیز وجود دارد که می‌توان از طریق آن‌ها از برگزاری فوری انتخابات جدید جلوگیری کرد.