Sidee Buraashka cadaygu ku galay caloosha qofkii ku cadayanayey, sideese looga soo saaray ayadoo aan la qalin

Waxaa laga yaabaa inay u ekaato wax lala yaabo in la maqlo in Buraashka cadaygaagu uu ka soo baxay gacantaada oo uu si toos ah calooshaada u galay intii aad cadaynaynaysay ilkahaaga, laakiin runtii way dhacday.

Dhacdadii ku dhacday Rajendra Malusare, oo deggan tuulada Sherawali ee degmada Raigad ee gobolka Maharashtra ee Hindiya, ayaa u baahday in la dhigo isbitaal.

Rajendra Malusare oo konton jir ah waa darawal Bajaaj xirfad ahaan.

Baaritaan caafimaad oo hore looma helin wax raad ah oo Buraashka cadayga ah, si kastaba ha ahaatee, baaritaanka gudaha jirka (endoscopy) ayaa shaaca ka qaaday inuu ku dhegay caloosha. Buraashka cadayga ee 19 cm dhererkiisu yahay ayaa laga saaray iyada oo aan wax qalliin ah la samayn.

Rajendra waxaa loo oggolaaday inuu guriga aado dhowr saacadood ka dib daaweynta.

Endoscopy waa hab caafimaad oo tuubo khafiif ah oo dabacsan oo leh kamarad dhammaadka afka laga geliyo qofka si loo baaro gudaha hunguriga, caloosha, iyo habdhiska dheefshiidka. Waxa kale oo loo isticmaali karaa in laga saaro walxaha ku dhegan.

Rajendra Malusare, oo ah qof degan Sherawali oo qaba naafonimo jireed, ayaa subixii cadayanayay ilkahiisa sidii caadada u ahayd, markii si lama filaan ah cadaygii ugu dhacay dhuunta. Wuxuu isla markiiba u tagay dhakhtar ku sugan deegaanka.

Cadayga laguma arag sawirka raajada (X-ray), sidaas darteed waxaa loo diray isbitaal ku yaalla Navi Mumbai si baaritaan dheeraad ah loogu sameeyo.

Baaritaan lagu sameeyay qalabka 'endoscopy'-ga ayaa daaha ka qaaday in cadaygii oo dhan uu ku xayiran yahay caloosha. Koox uu hoggaaminayay Dr. Raosaheb Rathod, oo ah dhakhtar ku takhasusay cudurrada dheefshiidka iyo baaritaannada lagu sameeyo 'endoscopy'-ga ee Isbitaalka Medicover, ayaa si guul leh u fuliyay qalliinkan caafimaad ee adag.

Buraash dhererkiisu gaarayo 19 cm

Qiyaastii saddex ilaa afar saacadood ka dib markii uu liqay Buraashka cadayga, Malusare wuxuu bilaabay inuu dareemo xanuun caloosha ah oo fudud. Intii lagu jiray baaritaanka endoscopy-ga, Buraash caday oo 19-sentimitir ah ayaa laga helay calooshiisa.

Sida ay sheegeen dhakhaatiirtu, walxaha dhaadheer iyo kuwa adag sida Buraashka cadayga waxay leeyihiin fursad aad u yar oo ay si dabiici ah ugu maraan habdhiska dheefshiidka. Walxaha noocaas ah waxay ku dhegi karaan hunguriga ama qaybaha ciriiriga ah ee habdhiska dheefshiidka, taas oo keeni karta dhibaatooyin halis ah sida dhaawacyada gudaha, xannibaadda habdhiska dheefshiidka ama daloolka.

Hawsha endoscopy-ga ee lagu sameeyay bukaankan waxay socotay qiyaastii 30 daqiiqo. Maadaama Buraashka cadayga uu ku dheganaa meel jiif ah oo caloosha ah, waxay ahayd caqabad weyn in la qabto oo si ammaan ah looga soo saaro qaloocyada adag ee hunguriga.

Inta lagu guda jiray hawsha, Buraashka cadayga wuxuu ku dheganaa isgoyska caloosha iyo hunguriga. Taxaddar gaar ah ayaa la sameeyay markii laga saarayay qaybta ciriiriga ah ee cunaha. Ka dib dhowr isku day, Buraashka cadayga oo dhan ayaa ugu dambeyntii laga saaray afka iyada oo aan wax qalliin ah la samayn.

Ka dib markii laga saaray Buraashka cadayga, waxaa la sameeyay baaritaan kale si loo hubiyo in wax dhaawac ah uusan soo gaarin hunguriga ama qayb ka mid ah habdhiska dheefshiidka. Ka dib markii muddo la ilaalinayay, xaaladda bukaanka ayaa la ogaaday inay deggan tahay, waxaana loo oggolaaday inuu guriga aado isla maalintaas.

Badanaa waxaan maqalnaa ama akhrinnaa dhacdooyin ay ka mid yihiin liqidda lafaha kalluunka, carruurta yaryar oo liqa walxo kala duwan, ama lacagta birta ah iyo baytariyada oo gaara caloosha. Hase yeeshee, dhacdada ah in si toos ah loo liqo Buraashka ilkaha waa tusaale aad u dhif ah.

BBC-du waxay weydiisay Dr. Raosaheb Rathod sababta sawirka raajada (X-ray) ee hore ee laga qaaday Malusare aysan u muujin inuu liqay Buraashka ilkaha.

Wuxuu ku jawaabay, "Walxaha ka samaysan caagga (plastic) badanaa si cad uma muuqdaan marka la qaadayo sawirka raajada. Lafaha iyo walxaha birta ah ayaa badanaa ka soo muuqda raajada, laakiin waxyaabaha la midka ah caagga inta badan ma muuqdaan. Sidaa darteed, laguma soo gabagabeyn karo inaysan jirin shay ku jira jirka iyadoo lagu salaynayo sawirka raajada oo keliya."

"Haddii bukaanku uu hubo inuu wax liqay ama uu dareemayo raaxo-darro ka dib, waxaa loo baahan yahay baaritaanno caafimaad oo dheeraad ah. Xaaladda bukaankan, ka dib markii la sameeyay baaritaanka 'endoscopy'-ga (baaritaanka gudaha jirka oo lagu isticmaalo tuubo kamarad leh), waxaa la ogaaday in Buraashka ilkaha oo dhan uu ku jiro caloosha. Taasi waa sababta taariikhda caafimaad ee bukaanka iyo calaamadaha uu dareemayo ay muhiimad gaar ah ugu leeyihiin xaaladaha noocan oo kale ah."

Maxaa loo isticmaalay farsamada baaritaanka gudaha jirka (Endoscopy)

Markii la weydiiyay sida go'aanka loogu gaaray in la isticmaalo qalabka 'endoscopy'-ga (qalabka wax lagu eego ee gudaha jirka) si loogu daweeyo bukaankan, Dr. Raosaheb Rathod wuxuu yiri: "Ka dib markii la baaray bukaanka, waxaa caddaatay in Buraashka ilkaha uu ku jiro caloosha. Sidaas darteed, waxaa la go'aamiyay in laga soo saaro iyadoo la adeegsanayo 'endoscopy'."

"Habka 'endoscopy'-ga, tuubo dabacsan ayaa laga geliyaa jirka iyadoo la marinayo afka. Maadaama ay tuubadaasi dhinaca dambe ku leedahay kamarad, waxaa suurtagal ah in si toos ah loo arko gudaha nidaamka dheefshiidka."

Wuxuu intaas ku daray "Habkan, waxaa jira in shayga ku xayiran halkaa lagu qaban karo oo dibadda looga soo saari karaa iyadoo la kaashanayo qalab gaar ah. Xaaladdan gaarka ah, waxaa qalabka 'endoscopy'-ga dhinaca dambe looga xiray qayb gaar ah (hood), waxaana la qabtay mid ka mid ah darafyada Buraashka ilkaha. Kadibna, waxaa la sameeyay isku day lagu doonayay in si sax ah dibadda loogu soo saaro."

"Xaaladda bukaanku way wanaagsanayd, daweyntuna waxay suurtagal ku ahayd iyadoo la adeegsanayo 'endoscopy'; hase yeeshee, si loo gaaro go'aan noocaas ah, waxaa lagama maarmaan ah in si faahfaahsan loo qiimeeyo nooca shayga, xaaladda nidaamka dheefshiidka, iyo xaaladda guud ee caafimaadka bukaanka."

Mushkiladda lagala kulmay in Buraashka la soo saaro

Kooxda dhakhaatiirtu waxay la kulmeen dhibaatooyin dhowr ah intii ay isku dayayeen inay afka ka soo saaraan Buraashka ilkaha. Waxaa qalabka 'endoscopy'-ga (tuubada baaritaanka) darafkiisa lagu xiray qalab gaar ah, kaas oo lagu qabtay mid ka mid ah darafyada Buraashka. Hase yeeshee, Buraashku wuxuu ku xayirmay meesha ay ku kulmaan caloosha iyo dhuunta cuntada (esophagus). Ka dib markii la beddelay qaabka uu bukaanku u jiifay, oo la sameeyay isku dayo dhowr ah, ayaa ugu dambeyntii Buraashka hore loo riixay.

Intaas ka dib, wuxuu sidoo kale ku xayirmay qaybta ciriiriga ah ee cunaha. Maadaama uusan Buraashku ahayn mid dabacsan oo aan la qaloocin karin, waxaa loo baahday in hawsha oo dhan lagu sameeyo taxaddar iyo xirfad aad u sarreeya.

Dr. Rathod ayaa yiri "Ka dib markii la soo saaray Buraashka, waxaa la sameeyay baaritaan kale oo 'endoscopy' ah. Baaritaankan waxaa lagu eegay qaybaha sare iyo kuwa hoose ee dhuunta cuntada. Waxaa la xaqiijiyay inaysan jirin wax jeexitaan ah, dhiigbax, ama dhaawac kale oo soo gaaray xuubka gudaha, inkastoo ay jireen dhibaatooyin lala kulmay intii Buraashka la soo saarayay. Baaritaanku ma muujin wax calaamado ah oo muujinaya dhaawac halis ah ama waxyeello weyn."

"Intaas ka dib, bukaanka waxaa lagu hayay kormeer caafimaad muddo cayiman. Markii la hubiyay in xaaladdiisu ay deggan tahay, waxaa loo oggolaaday inuu gurigiisa aado saddex ilaa afar saacadood gudahood."

BBC Marathi ayaa sidoo kale arrintan wax ka weydiisay Rajendra Malusare. Wuxuu bixiyay faahfaahin ku saabsan dhacdadii maalintaas dhacday.

Wuxuu yiri "Ka dib markii aan cadayday ilkahayga, waxaan caado u leeyahay inaan carrabkayga ku nadiifiyo Buraashka. Waqtigaas, Buraashkii ayaa si lama filaan ah u xayirmay oo gudaha u galay. Maadaama cunahayguna uu dhaawacmay, waxaan u qaatay in Buraashku uu cunaha ku xayirmay. Laakiin markii dambe waxaan ogaaday inuu gaaray caloosha."

"Markii hore waan cabsaday, sababtoo ah waxaan ka fikiray in haddii Buraashku gudaha ku xirmo, laga yaabo inaan dhib kala kulmo neefsashada, laakiin isla markiiba waxaan aaday dhakhtarka. Maadaama aysan suurtagal ahayn in lagu daweeyo Sherawali, waxaan u aaday Kharghar oo ku taal Navi Mumbai. Waxaan u maleeyay in laga yaabo in qalliin la igu sameeyo, balse daweynta waxaa lagu sameeyay habka 'endoscopy'-ga (qalabka gudaha wax lagu eego), waxaana la ii ogolaaday inaan isla maalintaasba guriga aado."

Marka laga soo tago sida ay dhacdadan u tahay mid aan caadi ahayn, muxuu yahay casharka ay dadweynaha caadiga ahi ka baran karaan? Su'aashan waxaan weydiinay Dr. Rathod. Wuxuu yiri "Waxaa ugu muhiimsan inaanad degdegin marka aad ilkaha cadaysanayso. Iska ilaali inaad hadasho, qososho, ama aad sameyso wax kale inta uu Buraashku afkaaga ku jiro. Si gaar ah uga digtoonow inaadan Buraashka aad ugu riixin gudaha afkaaga. Haddii ay dhacdo inaad si kama' ah u liqdo Buraashka ilkaha ama shay kale oo weyn, waa inaad isla markiiba aaddaa isbitaal."

Dr. Rathod wuxuu sidoo kale bixiyay talo kale oo muhiim ah: "Xaaladda noocan oo kale ah, qofku waa inuusan isku dayin inuu is matajiyo ama uu isku dayo inuu shayga ku xiran hoos u riixo isagoo wax cunaya. Samaynta arrimahan waxay dhaawici karaan dhuunta cuntada (esophagus), ama waxay sababi karaa in shaygu uu si adag ugu sii xirmo gudaha."

"In kasta oo xanuunku laga yaabo inuu marka hore yaraado, haddana la iskama iska indho-tiri karo suurtagalnimada dhaawac gudaha ah ama dhibaatooyin kale oo soo raaca. Sidaa darteed, ogaanshaha xaaladda waqtigeeda iyo helitaanka daweyn ku habboon ayaa ah kuwo aad muhiim u ah."