ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

መጠን ፍረ ወዲ ተባዕታይ ንምብዛሕ ዝዝርግሑ ዘለዉ ልምድታትን መድሓኒትን

መጠን ዘርኢ ወዲተባዕታይ ንምውሳኽ ዝምከሩ ዘለዉ ልምድታትን መድሓኒትን

ሰብኣይን ሰበይትን ሓደ ዓይነት  ምግጫው ኣብ ዝኽሰተሉ እዋን፡ እታ ጓል ኣንስተይቲ ካብቲ ወዲ ተባዕታይ ናይ ምጕዳእ ተኽእሎኣ ብ60 ሚእታዊት ከም ዝዓቢ እቶም ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ኣረጋጊጾም።
ስለዚ ተሽከርከርቲ ብዝተኻእለ መጠን ንኣካላት ደቂ ተባዕትዮ ውሑስ ኮይነን  ክህነጻ እንከለዋ፡ ንደቂ ኣንስትዮ ድማ  ብዘይመጠን ንልዑል  ሓደጋ ተቓላዕቲ ኮይነን ይቕጽላ ኣለዋ።

ኣብ ሓደጋ መኪና፡ ስለምንታይ ደቀንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ብ60% ዝያዳ ይጕድኣ?

ናተሻ፡ ጋማን ሄለንን 'ኣቦይ እከለ'ዩ' እናበላ ነፍሲ ወከፈን ኣቡአን ከም ዝፈልጣ ኣሚነን'የን ዓብየን።
ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመታት ናይ ዲኤንኤ መርመራ ምስ ገበራ ግን ሰለስቲአን ሓደ ሰብ ብዝልገሶ ዘርኢ ከም ዝተወለዳን 'ብኣቦ' ኣሕዋት ምዃነንን ፈሊጠን።
ዛንታአን እዚ ዝስዕብ'ዩ፤

 'ስፐርም ሲስተርስ' ካብ ሓደ ብዝተለገሰ ዘርኢ ዝተወለዳ ኣብ 20ታት ዕድሚን ኣሕዋት ምዃነን ዝፈለጣ ኣሕዋት

እቲ ባንኪ ካብ ለገስቲ ኣደታት ዝተኣከበ ጸባ ብናይ ድሕንነት ኣሰራርሓታት ሓሊፉ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ካብ ኣደታቶም ጸባ ጡብ ክወስዱ ንዘይክእሉ ዕሸላት ከቕርብ እዩ።

ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ ባንኪ ጸባ ጡብ ኣደ ተኸፊቱ 

ኣብ 12–13 ዓመት ዕድመ ዝርከባ ህጻናት፡ ኣንጻር ኤችፒቪ (ሂዩማን ፖፒሎማቫይረስ) እንተተኸቲበን፡ ቅድሚ 30 ዓመት ዕድመአን ብመንሽሮ ማህጸን ናይ ምሟት ሓደጋአን ኣስታት ዜሮ ከምዝዀነ ፍሉይ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።

ብመንሽሮ ማህጸን ናይ ምሟት ሓደጋ ናብ ኣስታት ዜሮ ዘጕደለ ክታበት 

ኢመይል ክንምልስ፡ ብሞባይል ክንዘራረብ፡ ናይ ወረቓቕቲ ስራሕ ከነጻፍፍ ኵሉ ዳርጋ ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢልካ ዝግበር ነገራት'ዩ።

ኣብ ስራሕካ ሕጕስ ክትከውን ዝሕግዝ ሜላ

ተመራመርቲ ክታበት ኤችፒቪ ንመንሽሮ ክሳድ ማህጸን ብ90 ሚኢታዊት ከጉድሎ ከምዝኽእል'ዮም ዝሕብሩ ዘለዉ።
መንሽሮ ክሳድ ማህጸን፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ደቂ ኣንስትዮ እቲ ራብዓይ ብብዝሒ ዝርአ ዓይነት መንሽሮ ዀይኑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ከኣ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰብ ይቐትል።


ክታበት መንሽሮ ኣፍደገ-ማህጸን ንመን'ዩ ዝውሃብ? ንኹሉኸ ከበጽሕ ድዩ?

ሓደ ማርቆስ ኣባየ ዝተባህለ ወዲ 12 ዓመት ቈልዓን ዝፈትዋ ደርሆኡን ምሉእ ሰሙን መዘራረቢ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኰይኖም ኣለዉ።

ዝሓመመት ደርሆ ናብ ሆስፒታል ብምውሳዱ ኣዘራራቢ ዝዀነ ቈልዓ፡ ህያብ ተበርኪትሉ

እቲ ምኒስተር ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ኣፍሪቃውያን ኣብ ኣህጉራዊ ውሳነታት ንድሕሪት ክትረፉ ከም ዘይብሎም ብምግላጽ፡ "ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝቕየር ዘሎ ዓለማዊ ስርዓት ብፖለቲካዊ ኮነ ቍጠባዊ መዳይ ክትዓቢ እትኽእል ብሓድነት ጥራይ እዩ፡" ኢሉ።

ምኒስተር ዑስማን፡ ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝቕየር ዘሎ ዓለማዊ ስርዓት ግቡእ ቦታኣ ንምሓዝ ክትሓብር ጸዊዑ

ብሓፈሻ ክንርእዮ እንከለና፡ ናብ ገዛ ክንኣቱ ክንከላ ሳእንን ከነውጽእ ድዩ ዘለና ዋላ ምስ ሳእንን ክንኣቱ ብቐንዱ ምስ ዝዓበናሉ ከባቢ'ዩ ዝተኣሳሰር።

ምስ ሳእንኻ ናብ ገዛ ምእታው ኣብ ጥዕና ዘኸትሎ ሳዕቤን ኣሎ ድዩ?

ኤርትራዊት-ካናዳዊት ዶክተር ኣይዳ ሃብተጽዮን ኣብቲ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ብሉጽ ጽሬት ንዘለዎ ስነ-ህይወታዊ መድሃኒታት ዝሰርሕ ትካል ባዮ-ቴክኖሎጂ ዝዀነ ባዮ ኡሳዋ (Bio Usawa)፡ ኣባል ቦርድ ዳይረክተራት ብምዃን ብወግዒ ከም ዝተሸመት እቲ ትካል ኣፍሊጡ።

ዶ/ር ኣይዳ ሃብተጽዮን ኣብ ትካል ባዮ-ኡሳዋ ሓድሽ መዝነት ተዋሂቡዋ

ጓል ኣንስተይቲ እንተኾይንኪ ብደረጃ ዓለም ብማእከላይ ገምጋም ክረአ እንከሎ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ መዛንኹን ኣሕዋትክን ሓሙሽተ ዓመት ናይ ምንባር ዕድል ኣለኪ።
ንምንታይ'የን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ዝነወሐ ዕድመ ክነባራ ዝኽእላ? ንዝብል ሕቶ ምሉእ መልሱ የብሉን።
እንተዀነ: ተመራመርቲ ኣብዚ ዛዕባ ገለ ውሑዳት ሓሳባት የቕርቡ'ዮም።


ንምንታይ'የን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ዝነወሐ ዕድመ ዘለወን?

ኣብ ቻይና፡ ጃፓን ብዓቢኡ ከኣ ኣብ መላእ ኤስያ ኮፍ ኣባህላ ኤስያውያን ዝብሃል መቐመጫኻ ኣብ መሬት ከይተንከፍካ ዅይጥ ኢልካ ኮፍ ምባል መዓልታዊ ዘዘውትርዎ ዓይነት ኮፍ ኣባህላ'ዩ።

ንምንታይ'ዩ 'ኮፍ ኣባህላ ኤስያውያን' ንጥዕናና ኣገዳሲ ዝብሃል ዘሎ?

ካብ ውሑዳት ዓሌት (ብሄራት) ዝመጽኡ ሰባት፡ ዝበዝሕ ግዜ ሳሕቲ ዝርከቡ ዓይነት ኣካሊት (tissue types) ስለ ዘለዎም፡ ምስኦም ዝሰማማዕ ለጋሲ ንምርካብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ምዃኑ እቲ ትካል ይገልጽ።

ኤርትራዊ መበቈል ዘለዋ መንእሰይ ብዛዕባ መንሽሮ ደም ትጕስጕሶ ዘላ እንታይ እዩ?

ንፈለማ እዋን ኣብ 1976 ኣብ 'ዛየር' (ናይ ሕጂ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጐ) ዝተቐልቀለ ኢቦላ፡ ካብ መንካዕ፡ ቅንፍዝን ካልኦት ዓሌታት ኣህባይን ብዝተበገሰ ቫይረስ ዝስዕብ ምዃኑ'ዩ ዝእመን።

ኤርትራ፡ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዝግበር ምክትታል ሕማም ኢቦላ

'ብዘፍርሕ' መንገዲ ዝስፋፋሕ ዘሎ ኢቦላ፡ ኣብ ክልተ ሰሙኑ

ቃንዛ ርእሲ ንምውጋድ እንታይ ኢና ክንገብር ዘለና ኢልኩም ክትሓቱ ቡር'ዩ።
ሰብ ሞያ ጥዕና ዝሃብዎ ነዚ ከምዚ ዓይነት ቃንዛ ንምውጋድ ክንክተሎ ዘለና ሓሙሽተ ዝበለጸ ዝበልዎ ሜላታት ኣሎ ናብኡ ከነብል።


ጥዕና፡ ቃንዛ ርእሲ ንምውጋድ ሓሙሽተ ዝበለጹ ሜላታት

ኣብ ቀረባ እዋን ሓደ ነገር ንጹር ኰይኑ ኣሎ፤ ረብሓታት ኣካላዊ ንጥፈታት ንምርኣይ፡ ከቢድ ስፖርታዊ ምንቅስቓስ ምግባር ከም ዘየድልየና እዩ።

ሚልዮናት ሰባት ነዊሕ ዕድመ ንኽነብሩ ዝሕግዙ ንጥፈታት ሓሙሽተ ደቒቕ

ሓግጊ ምግዳፍ ዝብል ሓሳብ ሒደት ግዝያት ተሪፉና ኢሎምን ንዝሓስቡ ኣረጋውያን ወይ ብሕማም ንዝሳቐዩ ዘለዉ ሰባት ህጹጽ ጉዳይ እኳ እንተዀነ፡ ገለ ተመራመርቲ ግን እዚ ድርኺት'ዚ ገና ካብ ንእስነት'ውን ክጅምር ከም ዝኽእል ይከራኸሩ።

ስለምንታይ ኢና ድሕሪ ሞትና ክንዘከር እንደሊ?

ቴክኖሎጂ እናማዕበለ ኣብ ዝመጽኣሉ ተመራመርቲ'ውን ኣካላትና ብኸመይ'ዩ ዝምዕብልን ወዲ ሰብ ጥዕናኡ ምሉእ ገይሩ ከመይ ኢሉ'ዩ ነዊሕ ዓመታት ዝነብርን ዝክእልን ኢሎም ካብ ምምርማር ዓዲ ኣይውዓሉን።
ኣብ መጀመርታ፡ እቲ ምርምር ወዲ ሰብ ከመይ ኢሉ ንነዊሕ ዓመታት ክነብር ይኽእል ኣብ ዝብል'ዩ ዘተዅር ነይሩ።
ሕጂ ግን ከመይ ኢሉ ዝተወሰኑ ከበድቲ ዘይኰኑ ልምድታት ብምምዕባል ጥዕናኡ ሓልዩ ንነዊሕ ዓመታት ክነብር ይኽእል ናብ ዝብል'ዩ ዝያዳ ዘተዅር ዘሎ።


ጥዕናና ንምውሓስ መዓልታዊ ክንገብሮም ዘለና ሓሙሽተ ቀለልቲ ልምድታት

ኣብዚ እዋን ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝረአ ዘሎ ለበዳ ኢቦላ ዘስዕቦ ሓደጋ ህዝባዊ ጥዕና፡ ካብ "ልዑል" ናብ "ኣዝዩ ልዑል" ክብ ከም ዝበለ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣስጋእነቱ ገሊጹ።

ኢቦላ፡ ኣስጋእነቱ ካብ 'ልዑል' ናብ 'ኣዝዩ ልዑል' ተሰጋጊሩ

ካብ መዐሸጊ መግቢ ክሳብ ኣብ ዝስተ ማይ ኮታስ ኣብ ኵሉ  ክረአዩ ዝጸንሑ 'ኬሚካላት ፎርኤቨር ' ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝያዳ ኣቓልቦ ረኺቦም።
ተመራመርቲ'ውን ነቲ ምስኡ ተተሓሒዙ ክመጽእ ዝኽእል  ሳዕቤን ንምርዳእ ይረባረቡ ኣለዉ።


ኬሚካል 'ፎርኤቨር ' ኣብ እትሰትይዎ ማይ ዘሎ ዘደንጹ ሓቅታት 

ጥዕናና ኣብ መኣድና እዩ፣ ግናኸ መኣድና ክንፈልጦ ኣለና። ኣብ መኣዲ ገዚፍ መግቢ እንተ ተቐሪቡ ብዙሕ ኢኻ እትበልዕ። ሓደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ መጠን መግቢ ዕጽፊ ክኸውን ከሎ፡ ሰባት ብ35% ዝያዳ ይምገቡ።

ዓቐን መኣዲ፡ እቲ ንጥዕናና ዝብድሆ ዘሎ ኣመጋግባ

ስታር (Sperm Track and Recovery system) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቴክኒክ ኰይኑ፡ ዩኒቨርሲቲ ኮሎምብያ ኣብ ኣዞስፐርሚያ ዘለዎም ደቂ ተባዕትዮ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ንምርካብ ዝተማህዘ እዩ።