Eron harbiy bazalarida ulkan qurilish kuzatilayapti

Eron kamida ikkita yirik raketa inshooti yonida yirik yangi qurilish ishlarini olib bormoqda, AQSh va Isroilning bir necha oylik havo hujumlaridan zarar ko‘rgan bazalarini ta’mirlayotgan ko‘rinadi. Sun’iy yo‘ldoshdan olingan tasvirlarga asoslanib shunday xulosa qilish mumkin.

Britaniyaning MAIAR razvedka kompaniyasi tahlilchilari BBC Verify xizmatiga ma’lum qilishicha, noyabr oyida olingan sun’iy yo‘ldosh tasvirlarida poytaxt Tehron yaqinidagi Karaj shahrida joylashgan Garmdara harbiy bazasi va mamlakat shimolidagi Shohrud bazasida qazish ishlari va yangi binolar qurilayotgani ko‘rinadi.

Yana kamida 12 ta harbiy ob’ektda, jumladan raketa majmualari va aviatsiya bazalarida ham ta’mirlash ishlari alomatlari kuzatilmoqda. Eronning g‘arbida, Iroq bilan chegara yaqinida joylashgan Kermanshoh raketa bazasida vayron qilingan binolarga yangi tomlar o‘rnatilgan. Shuningdek, poytaxt sharqidagi Parchin harbiy majmuasida shikastlangan binolar va vayronalar olib tashlangan. Bu majmua ketma-ket havo zarbalaridan keyin ham bir necha bor ta’mirlangan edi.

AQSh Markaziy Istihborot boshqarmasi (CIA)ning Eron bo‘yicha sobiq tahlilchisi Jim Lamsonga ko‘ra, Shohrud yaqinidagi qazish ishlari raketa ishlab chiqarish faoliyatiga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Uning ta’kidlashicha, Shohrudga yaqin avia baza so‘nggi yillarda bir necha marta nishonga olingani sababli, Eron Islom Inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) ishlab chiqarish ob’ektlarini yer ostiga ko‘chirish yo‘llarini izlayotgan bo‘lishi mumkin.

MAIAR tahlilchisining aytishicha, Eron «keyingi hujumlardan himoya qilish maqsadida infratuzilmani yer ostiga ko‘chirmoqda».

Mudofaa tahlilchisi va Irlandiya qurolli kuchlarining sobiq rahbari Mark Mellettning ta’kidlashicha, yer osti inshootlarini qurishning qo‘shimcha afzalligi shundaki, bu «tashqi kuzatuvchilar uchun ob’ektlarning haqiqiy ko‘lami va operativ holatini baholashni qiyinlashtiradi».

So‘nggi haftalarda oraliq saylovlardan keyin AQSh Eronga qarshi hujumlarni qayta boshlashi mumkinligi haqidagi taxminlar kuchaydi.

Biroq chorshanba kuni AQSh Vitse-prezidenti Jey Di Vens bu urush saylovchilar orasida ommabop emasligini aytdi, aynan shu narsa respublikachilarning saylovlarda kutilganidan yomon natijaga erishganlariga sabab bo‘lganini bildirdi.

Jey Di Vens fikricha, aynan shu masala partiyaga «keyingi olti yilda» Senat nazoratini yo‘qotishga tushgan bo‘lishi mumkin.

Eron bo‘ylab qator bazalarda harbiylar AQSh va Isroil o‘rtasidagi urush boshlanganidan buyon havo zarbalari oqibatida jiddiy zarar ko‘rgan ob’ektlarni ta’mirlashga e’tibor qaratayotganlari ko‘rinadi.

Tahlilchilarga ko‘ra, sun’iy yo‘ldosh tasvirlari Parchin harbiy majmuasidagi Tolig‘on-2 ob’ektida salmoqli qurilish ishlari yakunlanganini ko‘rsatadi. U yerda shikastlangan binolar tekislangan, yer osti bunkeriga qilingan hujumlardan keyingi zararlar bartaraf etilgan va inshootlar beton bilan mustahkamlangan.

Karaj va Shohruddagi sun’iy yo‘ldosh tasvirlari katta ko‘lamli qazish ishlari olib borilayotganini ko‘rsatadi.

Karajda olingan tasvirlarda bir necha transport vositasi ko‘rinadi, shuningdek, yaqin atrofdagi aviatsiya bazasida ham qayta ta’mirlash ishlari amalga oshirilganga o‘xshaydi.

Erondagi ob’ektlardagi so‘nggi o‘zgarishlarni keng o‘rgangan Tashqi siyosat tadqiqotlari instituti (FPRI) tahlilchisi Sem Lerning aytishicha, Karajdan olingan tasvirlarda «er osti inshooti uchun yangi kirish yo‘lagi» ko‘rinadi.

Janes tahlillari ham Karajda yangi ob’ekt qurilayotganidan darak beradi.

Xususan, u yerda tunnellarga kirish joylari va turli inshootlar barpo etilmoqda.

Bu yaqin atrofda zarar ko‘rgan yoki vayron qilingan raketa bazalarini kengaytirish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, biroq ular omborxona yoki boshqa maqsadlar uchun ham xizmat qilishi ehtimoldan xoli emas.

Janes tahlilchisi Shon O'Konnorning fikricha, bu qurilish ishlari xorijiy razvedka xizmatlarini chalg‘itishga qaratilgan sa’y-harakatning bir qismi bo‘lishi ehtimoli kam.

Uning ta’kidlashicha, bunday loyiha «qimmatga tushadi va katta samara bermasligi mumkin».

Ushbu so‘nggi o‘zgarishlar Oq Uy rasmiylarining AQSh va Isroil hujumlari Eron qurolli kuchlarining salohiyatini jiddiy zaiflashtirgani haqidagi bir necha bor bergan bayonotlaridan keyin yuz bermoqda.

AQSh Prezidenti Donald Tramp Eron harbiy salohiyatini «butunlay va mutlaqo izdan chiqqan ahvol» deb ta’riflagan edi.

Pentagon vakili avvalroq AQSh «Eronning dronlar, ballistik raketalar va harbiy-dengiz sanoati bazasining 90 foizgacha qismini yo‘q qilgani» hamda mamlakatning dron va raketa hujumlarini amalga oshirish qobiliyatini «sezilarli darajada zaiflashtirgani»ni bildirgan edi.

Biroq Eron o‘z ixtiyorida hali ham katta raketa zaxiralari saqlanayotganini ta’kidlamoqda.

Shu hafta Eron davlat televideniesi namoyish etgan videolavhada Eron janubidagi yer osti ob’ekti kirish qismida o‘nlab raketalar joylashtirilgani ko‘rsatilgani da’vo qilindi.

Avgust oyida ham davlat televideniesi orqali tarqatilgan videolarda janubdagi Bandar Abbos shahri yaqinidagi tunneldan Xordad rusumidagi yerdan havoga qarshi raketalar chiqib kelayotgani tasvirlangan edi.

MAIAR tahlilchisi Qum shahri yaqinida, Fordo yer osti uranni boyitish majmuasi atrofida tunnel kirish joylari oldida yangi qurilish va qazish ishlarini ham aniqlagan.

Mazkur majmua avval AQSh va Isroil tomonidan bir necha bor bombardimon qilingan edi.

Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi (CSIS) qoshidagi Xalqaro xavfsizlik dasturi harbiy tahlilchisi Mark Kansianning ta’kidlashicha, harbiy ob’ektlarga oid bunday faollik Tehron AQSh va Isroil tomonidan bo‘lishi mumkin bo‘lgan yangi hujumlarga tayyorlanayotganini ko‘rsatadi.

«Buning maqsadi kelajakdagi hujumlardan o‘zini yaxshiroq himoya qilishdir», dedi u.

«Shu bilan birga, bu Eron uchun iqtisodiyotni tiklashdan ko‘ra harbiy salohiyatni qayta qurish ustuvor vazifa bo‘lib qolayotganini ham anglatadi», dedi Kansian.

Maqolani tayyorlashda Barbara Metzler ko‘maklashgan.