Bầu cử giữa kỳ Mỹ là gì? Ảnh hưởng thế nào tới Tổng thống Trump?

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đã cận kề. Đây là cuộc bỏ phiếu có thể tạo ra những tác động đáng kể đến phần còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ là gì?

Giữa mỗi nhiệm kỳ tổng thống, cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu để bầu lại các ghế Hạ viện và Thượng viện, gọi là "bầu cử giữa kỳ".

Vào năm 2026, ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 3/11.

Trong dịp này, người dân Mỹ sẽ bầu ra các thành viên Quốc hội – cơ quan lập pháp của nước này.

Quốc hội Mỹ gồm Hạ viện và Thượng viện, là các nhánh lập pháp trong chính quyền liên bang, phụ trách soạn thảo và ban hành các luật.

Hạ viện gồm 435 ghế dân biểu có nhiệm kỳ hai năm, còn Thượng viện gồm 100 ghế thượng nghị sĩ, nhiệm kỳ 6 năm.

Một nhiệm vụ quan trọng của Quốc hội Mỹ là soạn thảo và thông qua các luật liên bang – những luật có hiệu lực trên toàn quốc.

Kết quả bầu cử giữa kỳ sẽ quyết định đảng nào – Đảng Cộng hòa của ông Trump hay Đảng Dân chủ đối lập – sẽ nắm quyền kiểm soát Quốc hội, cũng như mức độ thuận lợi để tổng thống thực hiện các kế hoạch của mình.

Kết quả này cũng được xem là thước đo mức độ hài lòng của người dân Mỹ đối với hiệu quả điều hành của tổng thống đương nhiệm tính đến thời điểm hiện tại.

Hiện tại, Đảng Cộng hòa đang nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ, nhưng cục diện này có thể thay đổi.

Những ai sẽ được bầu?

Toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện sẽ được bầu lại. Các dân biểu có nhiệm kỳ cố định kéo dài hai năm.

Tại Hạ viện, mỗi bang sẽ có số nghị sĩ đại diện tương ứng với quy mô dân số bang đó, tối thiểu là một người.

Hạ viện sẽ là cánh cửa đầu tiên để quyết định một dự luật có được biểu quyết để đưa tới Thượng viện hay không.

Thượng viện sau đó sẽ quyết định thông qua hoặc không thông qua luật đó.

Năm nay, 35 trong số 100 ghế tại Thượng viện sẽ được bầu lại.

Mỗi bang có hai thượng nghị sĩ đại diện ở Thượng viện.

Ngoài Quốc hội liên bang, cũng trong ngày này, cử tri trên khắp nước Mỹ sẽ bầu các chính trị gia cấp bang. Các cuộc tranh cử ghế thống đốc tại các bang California, Florida, Georgia và Michigan sẽ là những cuộc đua thu hút nhiều sự chú ý nhất.

Những vấn đề trọng tâm là gì?

Ở thời điểm hiện tại, nền kinh tế Mỹ là mối quan tâm hàng đầu của nhiều cử tri, những người đang phải vật lộn với chi phí nhiên liệu, thực phẩm, nhà ở và chăm sóc y tế.

Lạm phát vẫn duy trì ở mức cao hơn mục tiêu mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặt ra, một phần do cuộc xung đột mà Mỹ và Israel đã khởi xướng nhằm vào Iran vào tháng Hai.

Đảng Dân chủ cho rằng các chính sách thuế quan thương mại của ông Trump cũng đã đẩy giá cả hàng hóa lên cao đối với người tiêu dùng Mỹ.

Bên cạnh đó, nhập cư cũng là một vấn đề quan trọng. Đảng Cộng hòa cho rằng ông Trump đã thực hiện được một cam kết tranh cử quan trọng, khi chạy đua vào Nhà Trắng trong năm 2024, thông qua việc siết chặt biên giới và trấn áp mạnh tay đối với người nhập cư bất hợp pháp. Nhưng chiến dịch trấn áp này thường gây tranh cãi.

Ngoài ra, những lo ngại về trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở nên cấp bách hơn trong những tuần gần đây.

Các chính trị gia cấp cao từ cả hai đảng đều đồng thuận về sự cần thiết phải quản lý công nghệ này – qua đó đặt họ vào thế đối lập với ông Trump, người đã bác bỏ ý tưởng ban hành luật để kiểm soát sự phát triển của AI.

Điều gì đang được đặt lên bàn cân?

Quốc hội là một trong ba nhánh quyền lực của chính quyền Mỹ, bên cạnh nhánh hành pháp và tư pháp. Việc nắm quyền kiểm soát Quốc hội đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các luật.

Hiện tại, Đảng Cộng hòa đang nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Tuy nhiên, thế đa số của họ rất mong manh.

Họ đang nắm giữ 218 ghế tại Hạ viện – con số tối thiểu cần thiết để kiểm soát cơ quan này – cùng với một nghị sĩ độc lập thường bỏ phiếu ủng hộ họ. Tại Thượng viện, họ nắm giữ 53 ghế, trong khi con số tối thiểu để kiểm soát là 51 ghế.

Nếu phe Dân chủ (đảng đối lập) giành lại quyền kiểm soát ít nhất một viện, họ sẽ có quyền đưa các dự luật của mình để Quốc hội thảo luận và bỏ phiếu tại đó.

Ai có khả năng giành chiến thắng?

Trong quá khứ, cử tri thường có xu hướng "trừng phạt" đảng của đương kim tổng thống và bỏ phiếu chống lại đảng đó.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ dành cho tổng thống nằm ở mức thấp.

Theo trang web chuyên về dữ liệu thăm dò Silver Bulletin, ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai với tỷ lệ ủng hộ hơn 50%, nhưng đến đầu tháng 10/2026, con số này chỉ còn khoảng 37%. Trong khi đó, 61% cử tri không tán thành cách điều hành của ông.

Tuy nhiên, không phải ghế nào cũng là những cuộc đua gay cấn. Một số ghế được coi là "an toàn" cho phe Cộng hòa hoặc phe Dân chủ.

Đài CBS News – đối tác của BBC tại Mỹ – đã xác định được 9 cuộc đua vào Thượng viện đáng chú ý (tại các bang như Iowa và New Hampshire), cùng 42 cuộc đua vào Hạ viện (tại các bang như Arizona và Ohio) là cần theo dõi.

Kết quả bỏ phiếu năm nay khó dự đoán hơn những lần trước, do cuộc tranh giành giữa hai đảng về cách phân chia lại các khu vực bầu cử tại Hạ viện.

Đảng Cộng hòa tìm cách tạo lợi thế bằng cách vẽ lại bản đồ bầu cử có lợi hơn cho họ tại một số bang và Đảng Dân chủ cũng làm điều tương tự.

Ảnh hưởng gì đến ông Trump?

Nếu Đảng Dân chủ giành chiến thắng tại Hạ viện hoặc Thượng viện lần này, ông Trump sẽ gặp khó khăn trong việc thông qua bất kỳ luật nào tại Quốc hội.

Vì vậy, các kế hoạch đối nội của ông có thể bị cản trở, mặc dù ông đã tìm ra những cách để thực thi quyền lực mà không cần sự ủng hộ của toàn đảng.

Việc Đảng Dân chủ kiểm soát một trong hai viện cũng có nghĩa là họ có thể sử dụng các ủy ban để điều tra những khía cạnh trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump.

Các cáo buộc về tham nhũng, việc xây phòng khiêu vũ mới tại Nhà Trắng và các biện pháp thực thi của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) có thể trở thành đối tượng bị điều tra.

Ngoài ra, trong nội bộ Đảng Dân chủ cũng đang có tranh luận về việc có nên luận tội ông Trump hay không, đây là quy trình đưa ra các cáo buộc tại Quốc hội để làm cơ sở cho một phiên xét xử mang tính chính trị chứ không phải hình sự.

Còn nếu Đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Quốc hội, ông Trump sẽ có thể tiếp tục triển khai các kế hoạch của mình trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ.

Định hình cuộc bầu cử năm 2028?

Tên của Tổng thống Trump không xuất hiện trên lá phiếu trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, mặc dù ông đã kêu gọi các thành viên Đảng Cộng hòa coi như tên ông có trên lá phiếu bằng cách bỏ phiếu cho đảng này để thể hiện sự ủng hộ đối với những gì ông đã làm cho đến nay.

Dù kết quả ra sao, các nhà bình luận nhiều khả năng sẽ sử dụng kết quả này để đưa ra những nhận định về cảm nhận của cử tri đối với định hướng của nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của ông Trump.

Ông Trump không thể tranh cử tổng thống lần thứ ba.

Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, có thể sẽ xuất hiện ngày càng nhiều đồn đoán về người có thể kế nhiệm ông với tư cách ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa vào năm 2028 – và ai có thể cạnh tranh với người đó bên phía Đảng Dân chủ.