Vì sao Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được bị thay thế?

Khi phát biểu bế mạc Hội nghị Thành ủy lần thứ 4 vào ngày 15/9, Bí thư Trần Lưu Quang nói rằng "công tác cán bộ sẽ có những thay đổi lớn" trong thời gian tới.

Nhưng sự thay đổi lớn đến mức Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được phải rời chiếc ghế quyền lực như hôm 12/11 đã tạo ra không ít bất ngờ cho nhiều người.

Cụ thể, HĐND TP HCM bầu ông Lê Quốc Phong làm Chủ tịch UBND thành phố, còn ông Được được điều động vào vị trí phó Bí thư thường trực Thành ủy mà ông Phong để lại.

Việc hoán đổi ghế này, về mặt Đảng, ông Được dường như có một sự thăng tiến nhỏ khi từ vị trí phó bí thư lên phó bí thư thường trực Thành ủy.

Nhưng ở những thành phố lớn như TP HCM, chức vụ chủ tịch UBND được đánh giá là nhân vật số hai, sau bí thư Thành ủy, khi là người phụ trách bộ máy chính quyền hùng hậu.

Màn sắp xếp nhân sự nói trên đánh dấu việc ông Nguyễn Văn Được trở thành một trong những người giữ chức vụ chủ tịch thành phố ngắn nhất.

Trong lịch sử các đời chủ tịch UBND TP HCM, chỉ có ông Võ Văn Kiệt giữ chức vụ này trong một thời gian ngắn hơn (tháng 7/1976-1/1977) và sau đó được thăng tiến lên các chức vụ khác, trong đó cao nhất là thủ tướng Chính phủ.

Động thái thay đổi chức vụ người đứng đầu chính quyền TP HCM diễn ra sau chuyến làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM không lâu về kế hoạch tăng trưởng hai con số và tình hình giải quyết một số khó khăn, tồn tại của địa phương này.

Tại buổi làm việc vào ngày 28/10, ông Lê Quốc Phong, khi đó là phó Bí thư thường trực Thành ủy TP HCM, đã trình bày bản báo cáo về tình hình kinh tế, xã hội, khẳng định tiếp tục kiên trì mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo một nghị quyết của Chính phủ, chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế của TP HCM trong năm 2026 này phải đạt mức 10,2% nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.

Cho dù 9 tháng đầu năm 2026 TP HCM đạt mức tăng trưởng 9,06%, là mức tăng trưởng cao nhất trong hơn 10 năm qua, các dự báo cho thấy địa phương này có thể sẽ không đạt được mục tiêu của cả năm.

Ban lãnh đạo Đảng dường như đang khá sốt ruột và liên tục nhấn mạnh đến việc thay thế các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Văn Được là ai?

Ông Nguyễn Văn Được trở thành chủ tịch UBND TP HCM từ tháng 2/2025 thay cho ông Phan Văn Mãi được điều ra Quốc hội. Trước đó, ông Được là bí thư Tỉnh ủy Long An, địa phương sau đó đã sáp nhập vào Tây Ninh.

"Trước đến giờ, tôi chỉ là người lái xuồng ba lá trong sông rạch nhỏ thôi, nay phải cùng các đồng chí lái tàu lớn hơn trên sông cái, thậm chí là biển cả, nhiều ghềnh thác hơn, nhiều thử thách hơn," ông Được phát biểu hôm nhận nhiệm vụ.

Ông nhấn mạnh rằng "sẽ không có sự thay đổi nào nếu người đứng đầu không thực sự tự mình thay đổi trước" và bày tỏ với cam kết tăng trưởng hai con số.

Bí thư Thành ủy TP HCM khi đó là ông Nguyễn Văn Nên đã chúc mừng vị tân chủ tịch với một sự ví von khác:

"Chúng tôi đặt kỳ vọng rằng, với những khát vọng, tâm huyết của đồng chí Nguyễn Văn Được, đồng chí sẽ là một 'trung phong cắm' năng động, dám nghĩ, dám làm để góp phần đưa thành phố phát triển, đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra."

Chỉ hơn bốn tháng sau, TP HCM đã trở thành một siêu đô thị khi chính quyền trung ương quyết định sáp nhập thêm hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu.

Bước đi này giúp TP HCM củng cố vị trí trung tâm kinh tế lớn nhất của cả nước khi chiếm đến gần 1/4 GDP, đóng góp 1/3 ngân sách của Việt Nam.

Tăng trưởng kinh tế của địa phương này vì thế góp phần quan trọng cho tăng trưởng của cả nước.

Lãnh đạo một địa phương trọng yếu như vậy vô hình trung trở thành áp lực rất lớn đè lên vai người điều hành.

Các nỗ lực giải ngân đầu tư công đã trở thành một động cơ quan trọng của tăng trưởng. Nhưng TP HCM là địa phương "lần nào họp cũng bị thủ tướng phê bình" vì chiếc xuồng ba lá chở theo số tiền giải ngân "lẹt đẹt cuối bảng", theo lời ông Nguyễn Văn Được hồi tháng Sáu.

Một tháng sau, Phó Chủ tịch UBND Bùi Xuân Cường, người phụ trách về đầu tư công, phải rời ghế.

Cho dù nỗ lực giải ngân đạt hơn 80% trong 10 tháng đầu năm, thuộc tốp đầu của cả nước, tăng trưởng kinh tế TP HCM dường như vẫn rất khó cán đích.

Giữa lúc đó, các tuyên bố về việc thay đổi cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ đang liên tục được đề cập đến, từ cấp trung ương đến địa phương.

Trên diễn đàn Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng khi trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội hôm 12/11 đã nhấn mạnh rằng Chính phủ sẽ xem xét đánh giá chất lượng và kết quả của cán bộ để có thể "điều chuyển, thay thế, bổ sung kịp thời".

Không có mối liên hệ rõ ràng nào về các phát biểu đó với sự ra đi của ông Nguyễn Văn Được.

Bí thư Trần Lưu Quang, một mặt ghi nhận các nỗ lực và tâm huyết của ông Được trong cương vị chủ tịch UBND, mặt khác kỳ vọng ông này "tiếp tục phát huy kinh nghiệm trên cương vị phó bí thư thường trực Thành ủy".

TP HCM dường như khá quyết liệt trong việc "bố trí cán bộ" trong thời gian qua.

Chỉ một tuần sau Hội nghị Thành ủy lần thứ 4 đã đề cập ở trên, ông Trần Lưu Quang lại một lần nữa nhấn mạnh thông điệp thay cán bộ.

"Nếu thấy bố trí chưa trúng, tuần sau đổi tiếp, thậm chí đưa cán bộ về vị trí cũ nếu thấy phương án trước đó không phù hợp," Bí thư Quang kết luận Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM lần thứ 9 vào chiều 22/9.

Ai không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị thay thế

Ban Tổ chức Trung ương đã đưa ra một bộ chỉ tiêu thường được gọi la KPI và nhấn mạnh việc các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ hai quý liên tiếp sẽ bị thay thế. Ban lãnh đạo Đảng cũng luôn nhấn mạnh đến trách nhiệm người đứng đầu.

Điều này tiếp tục được nêu bật khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 vào hôm 26/10 đã nhấn mạnh rằng công tác cán bộ phải "đúng người, đúng việc, đúng năng lực, đúng sở trường".

"Cần phải xem xét thay thế những người không đáp ứng được nhiệm vụ, không chờ có vi phạm thì mới thay thế. Nhiều nhiệm vụ bố trí, nhiều năm, nhiều thời gian rồi, vẫn cứ như thế thôi, không thấy sự phát triển," ông Tô Lâm nói, nhấn mạnh việc người đứng đầu phải "chủ động nhận trách nhiệm".

Cũng tại hội nghị này, ông Trần Lưu Quang tiếp tục nói rằng "sẵn sàng thay thế nếu cán bộ không đảm đương được công việc", cũng như "không để người thiếu năng lực giữ những vị trí quan trọng".

TP HCM trong thời gian qua đã chứng kiến nhiều sự điều chuyển vị trí lãnh đạo trong bộ máy của Đảng và chính quyền.

Hồi tháng 6, bộ máy lãnh đạo UBND TP HCM đã khuyết một vị trí phó chủ tịch khi ông Bùi Xuân Cường rời chức vụ này để về làm bí thư Đảng ủy Phường Sài Gòn.

Chiếc ghế phó chủ tịch này mới đây đã tìm được chủ nhân mới là ông Trương Minh Huy Vũ, một người sinh năm 1984 và có bằng tiến sĩ kinh tế ở nước ngoài.

Một trong những sự thay đổi gây xôn xao khác là trường hợp ông Lê Trương Hải Hiếu, con trai của cựu Bí thư Thành ủy Lê Thanh Hải, rời vị trí bí thư Đảng ủy phường An Lạc về làm phó trưởng ban Tổ chức Thành ủy TP HCM.

Xu thế trẻ hóa cán bộ dường như đang được nhìn thấy khi ông Lê Quốc Phong, sinh năm 1978, thay cho ông Nguyễn Văn Được, sinh năm 1968. Ông Phong cũng là người sở hữu tấm bằng tiến sĩ về công nghệ sinh học, nhưng lại là người được biết đến đi lên từ công tác Đoàn Thanh niên.

TP HCM trước đó còn được tăng cường một nhân vật có cả vốn chính trị lẫn kinh nghiệm về kinh tế là ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, con trai cựu Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng.

Vị "Thái tử Đảng" này sinh năm 1979 và trước đó giữ ghế thứ trưởng Bộ Công thương.

Bí thư Trần Lưu Quang cũng nói rằng ngay cả bản thân của ông cũng không ngoại lệ.

"Tôi làm bí thư Thành ủy mà thấy mình không hoàn thành nhiệm vụ cũng phải chấp nhận từ chức," ông Quang nói hôm 22/9.

Những chiếc ghế lung lay

Ban lãnh đạo Đảng mới được bầu từ đầu năm nay và bộ máy nhà nước trong nhiệm kỳ 2026-2031 chỉ vừa mới hình thành từ tháng 4/2026 nhưng đã chứng kiến hàng loạt sự thay đổi.

Nội các chính phủ của ông Lê Minh Hưng đã chứng kiến sự ra đi của thành viên đầu tiên là Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình hồi cuối tháng Bảy.

Một loạt chủ tịch các UBND cấp tỉnh cũng có sự thay đổi.

Trong tháng 7/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hoài Anh đã rời vị trí của mình ra Hà Nội giữ chức thứ trưởng thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Thay cho ông Hoài Anh ở vị trí này là tướng công an Tô Anh Dũng, trước đó giữ ghế giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa.

Thanh Hóa là địa phương được giao tăng 11% trong năm 2026, nhưng 9 tháng đầu năm chỉ mới đạt 8,54%, vì thế Chủ tịch Tô Anh Dũng đặt ra kịch bản tăng tối thiểu 17,09% trong quý 4 để có thể hoàn thành mục tiêu cả năm.

Đáng chú ý, vào tháng 9, Quảng Trị thay luôn cả hai nhân vật đứng đầu Đảng bộ và chính quyền là Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương và Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh.

Người về thay ông Phương ở vị trí bí thư Tỉnh ủy là ông Vương Quốc Tuấn, Chủ tịch UNBD tỉnh Thái Nguyên, và thay ông Vinh là Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương.

Quảng Trị là địa phương trong thời gian qua đã không đạt được các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế mà Chính phủ giao.

Quảng Trị được giao chỉ tiêu 10,6%, nhưng trong 9 tháng đầu năm, con số này là 8,42%. Dù đây là mức tăng trưởng rất cao so với nhiều năm qua, nhưng con số đó vẫn chưa tiệm cận được chỉ tiêu được giao.

Các nhà lãnh đạo Đảng kỳ vọng các kinh nghiệm mà ông Tuấn đã triển khai ở Thái Nguyên có thể giúp cho Quảng Trị có các chuyển biến mới.

Trên khắp cả nước, cuộc chạy đua nước rút để có thể hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng đang trở nên quyết liệt.

Nhìn vào những sự thay đổi ghế lãnh đạo của các địa phương không đạt chỉ tiêu, các nhà quan sát cho rằng chưa bao giờ vị trí của các lãnh đạo lại mong manh đến như vậy.

Chiếc ghế chủ tịch UBND của các tỉnh thành dường như đang khá lung lay khi hai quý không hoàn thành mục tiêu, trong đó chỉ tiêu về phát triển kinh tế là một thước đo định lượng.

Nhưng áp lực này chưa xong thì áp lực khác đã dồn đến.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng 10% cho năm 2027 và đã được Quốc hội chính thức thể chế hóa, gọi đó là năm "tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực".

Mục tiêu tăng trưởng cao lại tiếp tục được Chính phủ giao về cho các địa phương, trong đó Hải Phòng tiếp tục mức 13% trong năm 2027, tương đương năm 2026.

Trong khi đó, Quảng Trị được giao chỉ tiêu 9% trong năm tới và nằm trong số 4 địa phương được giao chỉ tiêu dưới 10%.

Tuy nhiên, mệnh lệnh chính trị về tăng trưởng hai con số từ 2026-2030 đã được xác định và thống nhất trong ban lãnh đạo Đảng, Chính phủ và Quốc hội.

Hai "đầu tàu" kinh tế TP HCM và Hà Nội tiếp tục được Chính phủ giao các mức cao, lần lượt là 10,4% và 11,1%.

Đây là hai địa phương quan trọng xét về tỷ trọng đóng góp GDP, nhưng các số liệu cho thấy cả hai đều khó về đích trong năm nay.

Và điều đó sẽ tiếp tục gây áp lực lên các mức tăng trưởng của năm 2027. Giới chuyên gia đánh giá rằng để đạt được mức tăng trưởng cao của năm nay đã khó, và giữ các mức tăng đó tiếp tục hai con số ở năm sau càng khó hơn.